Er zijn weer lichtende nachtwolken boven Nederland te zien!

We hadden in de nacht van 12 op 13 juni lichtende nachtwolken en dat is nu weer het geval! College-astroblogger Paul Bakker maakte mij er attent op. Hierboven een foto die ik er zojuist van maakte in Dordrecht, kijkend richting het noorden. Hieronder een foto van Dione, Paul z’n dochter, gemaakt vanuit de bus – ik vind ‘m best wel artistiek. 😀

Zoals vorige week ook al verteld zijn lichtende (of nocti-lucente) nachtwolken een soort wolken die voorkomen op ongeveer 75 tot 85 kilometer hoogte. Na zonsondergang weerkaatsen de ijskristallen in die hoge wolken nog een tijd het zonlicht. De gewone wolken, die we meestal zien, steken daar donker bij af en kleuren na zonsondergang eerst rood en vervolgens donkergrijs. De lichtende nachtwolken blijven dan wit, geel-oranje of lichtblauw en ze hebben een ribbel- of vezelstructuur. De sterren blijven in deze dunne wolken zichtbaar. In mei, juni en juli kan de noordelijke hemel geruime tijd na zonsondergang of voor zonsopkomst een paar uur worden opgelicht door deze wolken met een zilverachtige glans. In deze maanden staat de zon laag onder de noordelijke horizon, waardoor deze wolken als het ware van onderuit door de zon worden verlicht.

Hieronder de meest recente tweets over de lichtende nachtwolken.

In het kort: 📷 200 pagina’s met tips, instellingen en voorbeeldfoto’s 📷 Hoe maak je goed belichte, ruisvrije en 100% scherpe nachtfoto’s; 📷 Onderwerpen fotograferen zoals maan, noorderlicht of lichtende nachtwolken; 📷 Welke benodigdheden zijn essentieel; 📷 en nog veel meer!

Vorige week op Renzo Gerritsen's Twitter via Twitter Web App

Afgelopen nacht waren lichtende nachtwolken boven Nederland zichtbaar

Lichtende nachtwolken boven Schagen in Noord-Holland. Credit: Johan Blankwater.

Social media als Facebook, Twitter en Instagram stroomden gisteravond, vannacht en vandaag vol met foto’s van de zeldzame lichtende nachtwolken, die boven Nederland te zien waren. En dat leverde heel wat prachtige foto’s op, waarvan je er enkele hierboven en hieronder kunt zien. Lichtende (of nocti-lucente) nachtwolken zijn een soort wolken die voorkomen op ongeveer 75 tot 85 kilometer hoogte. Na zonsondergang weerkaatsen de ijskristallen in die hoge wolken nog een tijd het zonlicht. De gewone wolken, die we meestal zien, steken daar donker bij af en kleuren na zonsondergang eerst rood en vervolgens donkergrijs. De lichtende nachtwolken blijven dan wit, geel-oranje of lichtblauw en ze hebben een ribbel- of vezelstructuur. De sterren blijven in deze dunne wolken zichtbaar. In mei, juni en juli kan de noordelijke hemel geruime tijd na zonsondergang of voor zonsopkomst een paar uur worden opgelicht door deze wolken met een zilverachtige glans. In deze maanden staat de zon laag onder de noordelijke horizon, waardoor deze wolken als het ware van onderuit door de zon worden verlicht. Hieronder wat tweets met foto’s van de lichtende nachtwolken van afgelopen nacht.

Deze met de scheve toren van de Oude Kerk in Delft:

En deze die bij de molens bij Kinderdijk gemaakt is:

Oh ja, deze kwam ik ook nog tegen. 😀

Bron: Wiki.

NASA ontdekt mysterieuze teleconnectie klimaat Noord- en Zuidpool

Door onderzoek aan lichtende nachtwolken is een teleconnectie ontdekt tussen het weer op de noord- en de zuidpool.

Door waarnemingen aan de lichtende nachtwolken met de in 2007 gelanceerde Aeronomy of Ice in the Mesosphere (AIM) satelliet van de NASA hebben wetenschappers ontdekt dat er een soort van Teleconnectie is tussen het weer en klimaat van de Noord- en de Zuidpool. Die lange afstandsconnectie zorgt er voor dat veranderingen in het ene gebied direct worden doorgegeven aan het andere gebied. Klinkt allemaal erg mysterieus en voorlopig is het dat ook. Die blauwe opgloeiende lichtende nachtwolken zijn een soort wolken van ijswaterkristallen, die voorkomen op ongeveer 75 tot 85 kilometer hoogte, in een laag die de mesosfeer wordt genoemd. Ze komen veel hoger dan gewone wolken, die hooguit zo’n 20 kilometer hoogte bereiken. Het ontstaan van deze nachtwolken houdt verband met talrijke uiterst kleine deeltjes in de bovenste lagen van de atmosfeer. Dat kan bijvoorbeeld stof zijn afkomstig van meteorieten. De onderzoekers zagen dat winden op het noordelijk halfrond in de stratosfeer – da’s een andere laag van de atmosfeer, gelegen onder de mesosfeer – doorwerkten in de mesosfeer op het zuidelijk halfrond. Zo zorgde de vertraging in de polar vortex, die afgelopen januari grote delen van Noord-Amerika met een koudegolf teisterde, er voor dat de mesosfeer op het zuidelijk halfrond warmer en droger werd en er minder lichtende nachtwolken te zien waren. De onderzoekers vonden statistische verbanden tussen het weer in de Amerikaanse staat Indiana en de afname van lichtende nachtwolken op de Zuidpool twee weken later. Verder onderzoek moet duidelijk maken hoe de teleconnectie precies werkt. Hieronder een video over de teleconnectie.

Bron: Space.com.’

Lichtende nachtwolken worden talrijker

Lichtende nachtwolken boven Schotland, op 3 juli 2011. (Credit: Adrian Maricic)

Satellietonderzoek toont aan dat er steeds vaker lichtende nachtwolken ontstaan. De toegenomen frequentie lijkt verband te houden met een daling van de temperatuur op grote hoogte in de atmosfeer. Lichtende nachtwolken zijn zilverachtige wolkenslierten laag boven de noordelijke horizon die nog oplichten als de zon allang onder is. Dit spookachtige verschijnsel is alleen waarneembaar als de zon niet ver onder de horizon zakt. Bij ons is dat in de periode mei-juli het geval. Voor het ontstaan van lichtende nachtwolken zijn drie dingen nodig: zeer lage temperaturen, waterdamp en stofdeeltjes (afkomstig van meteorieten of van zware vulkaanuitbarstingen). De stofdeeltjes fungeren als kiemen waaraan de waterdamp kan vastvriezen. De eerste waarnemingen van lichtende nachtwolken dateren van 1885. Aanvankelijk waren ze vrij zeldzaam en alleen waarneembaar op hoge breedtegraden, maar in de loop van de twintigste eeuw doken ze steeds vaker en ook op lagere geografische breedte op. Wetenschappers hebben nu vastgesteld dat ook de gegevens van enkele satellieten, waaronder de in 2007 gelanceerde NASA-missie AIM, een toename van het aantal lichtende nachtwolken laten zien. Tegelijkertijd is op de hoogte waar de lichtende nachtwolken ontstaan – 75 tot 85 kilometer boven het aardoppervlak – de temperatuur gedaald. Over de oorzaak van die daling bestaat nog veel onduidelijkheid. Vermoed wordt dat er een verband is met de enigszins veranderlijke hoeveelheid energie en warmte die de zon in de loop van haar 11-jarige activiteitscyclus uitzendt. Vervolgonderzoek moet uitwijzen of die variabiliteit inderdaad de verklaring kan zijn voor de afkoeling die de hoge atmosfeer in de periode 2002-2011 heeft vertoond. Bron: Astronomie.nl.

Elektrisch-blauwe wolken verschijnen boven Antarctica

Klik op de afbeelding voor een kort filmpje. Credit: AIM

Gegevens die verzameld zijn door NASA’s AIM-ruimtesonde laten zien dat lichtende nachtwolken eigenlijk enorme “geofysieke gloeilampen” zijn. Ze verschijnen ieder jaar en bereiken gedurende slechts vijf tot tien dagen hun maximale intensiteit. Deze maand wordt Antarctica bedekt door een omvangrijke deken van lichtende nachtwolken, die rondom de zuidpool golven.Lichtende nachtwolken (of nocti-lucente wolken) zijn de hoogste wolken op aarde. Ze worden gevormd door meteorietenstof, dat op een hoogte van 83 kilometer een laagje in de atmosfeer vormt. In sommige gevallen, als de hoge atmosfeer ongewoon veel waterdamp bevat, zal dit meteorietenstof bedekt raken met ijskristallen, waarna wolken gevormd worden die lijken te gloeien met een elektrisch blauw licht.

Credit: Prof. James Russell of Hampton University

Lichtende nachtwolken houden ook verband met methaangas. Als waterdamp namelijk stijgt, zal het op een hoogte van 12 kilometer z’n koudste temperatuur bereiken (dat komt doordat zich op deze hoogte, in de zogenaamde tropopauze, een inversielaag bevindt – zie dit artikel). Daarmee zal het meeste waterdamp “gevangen” raken in een “koudeval”. Methaan heeft hier echter geen last van en zal blijven stijgen. Op grote hoogte zorgt zonlicht, via een ingewikkelde reeks reacties, ervoor dat een methaanmolecuul twee watermoleculen zal produceren. Dit “nieuwe” water condenseert dan tot ijskristallen rondom “zaden” van meteorietenstof.De laatste jaren komen lichtende nachtwolken steeds vaker, en op steeds meer plaatsen, voor. Voorheen kwamen ze alleen in de poolgebieden voor, maar tegenwoordig zijn ze ook in Nederland zichtbaar. Dit houdt vermoedelijk verband met het versterkte broeikaseffect – methaan is een zeer potent broeikasgas dat steeds talrijker wordt. Dat betekent dat lichtende nachtwolken kunnen dienen als “kanaries in een kolenmijn” voor één van de belangrijkste broeikasgassen. Bron: Phys.org.

Prachtige film van lichtende nachtwolken

Lichtende nachtwolken gezien door het ISS. Credit: NASA

Vind je noctilucente of lichtende nachtwolken boeiend? Bekijk dan deze prachtige nieuwe film van de fotograaf P-M Hedén, die is verbonden aan The World at Night – een internationaal project om de schone kunst der astrofotografie bij een groter publiek bekend te maken. De film bevat zowel time-lapse als real-time opnames die afgelopen zomer zijn gemaakt in Zweden. Lichtende nachtwolken zijn soms zichtbaar aan de noordelijke horizon, vooral tussen mei en augustus en vooral vlak na de avondschemering en vlak voor de ochtendschemering. Merkwaardig genoeg lijken deze blauwe elektrische de wolken de laatste jaren steeds vaker voor te komen.Geniet van de prachtige vergezichten (inclusief veel dieren en sterren) en ook van de prachtige muziek.

Lichtende nachtwolken vanuit de ISS

Credit: NASA

Op 22 juli j.l. vloog het internationale ruimtestation ISS zo’n 340 km boven het westelijke deel van Mongolië. De bemanning wist toen dit plaatje vast te leggen van de zogenaamde lichtende nachtwolken. Deze zeldzame wolken komen voor op hoogtes van 75 ~ 85 km, dezelfde hoogte als waar het noorderlicht zich afspeelt en meteorieten een lichtend spoor achterlaten. Volgens atmosfeerdeskundige Gary Thomas (Universiteit van Colorado, VS) bevonden de NLC’s (noctilucent cloud) op de foto zich op 83 km hoogte. Het ontstaan van deze prachtige nachtwolken, die vooral in mei-juni-juli aan de noordelijke hemel te zien zijn, houdt verband met talrijke uiterst kleine deeltjes in de bovenste lagen van de atmosfeer. Dat kan bijvoorbeeld stof zijn afkomstig van meteorieten. Zulke deeltjes alleen zijn echter niet voldoende: ook is waterdamp nodig en zeer lage temperaturen tussen -90 en -145 °C. Op de deeltjes zet zich dan een laagje ijs af, net als rijp op het aardoppervlak. Door het ijs dat de deeltjes omhult wordt zonlicht gespiegeld. De stofdeeltjes kunnen ook van vulkaanuitbarstingen afkomstig zijn, zoals na de uitbarsting van de Krakatau in 1883. Als gevolg daarvan zag Robert Leslie in Southampton (GB) in juli 1885 blauwe filamenten aan de hemel en daarmee was hij de eerste die de NLC’s beschreef. Mmmm, zou de uitbarsting van de vulkaan Kasatochi voor de westkust van Alaska in de nacht van 7 op 8 augustus ook wellicht voor lichtende nachtwolken kunnen zorgen? Hou de noordelijke nachthemel in de gaten! 🙂 Bron: NASA + Wikipedia.