Sciencefiction ‘tot de max’ deze winter met The Matrix 4, Don’t look up en Moonfalling (teasers)

Het lot van de mensheid wordt weer zwaar op de proef gesteld in de aankomende winter te verschijnen sciencefictionfilms ‘Don’t look up’, ‘Moonfalling’ en ‘The Matrix: Resurrections’. Recentelijk zijn de teaser-trailers van deze films uitgegeven als voorproefje en kunnen we beoordelen of ze ons mogelijk deze winter in hogere sferen gaan brengen. Het klassieke thema van de aarde die vernietigd dreigt te worden door ruimterotsen, en zelfs van de maan, wordt ook nu weer aangegrepen om de kijkers op het puntje van de stoel te laten zitten. Don’t look up’ verschijnt op 10 december in een (beperkt aantal) bioscopen, en verschijnt op 24 december op Netflix. Het is een zogenoemde zwarte komediefilm, geschreven, geproduceerd en geregisseerd door Adam McKay. In de film spelen Leonardo DiCaprio en Jennifer Lawrence twee astronomen van weinig statuur. Via een mediatour proberen ze de mensheid te waarschuwen voor een naderende komeet die de aarde zal vernietigen.

Artistieke impressie asteroideinslag aarde credits; basilicofresco/wikimediacommons

IGN heeft recent de eerste teaser-trailer voor ‘Moonfall’ uitgegeven. De film is gemaakt door rampenfilmspecialist Ronald Emmerich (Independance Day, The Day after Tomorrow). De film zal vanaf 4 februari 2022 in de Britse en Amerikaanse bioscopen draaien, naar verwachting zal de film rond die periode ook Nederland bereiken. Het verhaal begint met een mysterieuze kracht, die de maan uit zijn baan rondom de aarde slaat, waardoor deze dreigt te botsen met onze planeet. Met nog maar een paar weken te gaan tot de inslag, wordt een klein team, met een voormalig astronaut (Patrick Wilson) en een complottheoreticus (John Bradley) samengesteld, om o.l.v. een NASA ingenieur (Halle Berry) een haast onmogelijke ruimtemissie te ondernemen om de aarde te redden.

The Matrix: Resurrections’ zal in première gaan op 22 december 2021 in de bioscopen en op HBO-Max in de VS. De film is het vierde deel in de zeer populaire franchise ‘The Matrix’. Wie naar de website WhatIsTheMatrix.com gaat, krijgt een rood en een blauw pilletje te zien op de teaser. Vervolgens moeten surfers een keuze maken en op één van de twee pilletjes klikken. Naargelang je keuze krijg je een andere teaser van ‘The Matrix Resurrections’ te zien. In totaal zouden er meer dan 180.000 verschillende versies zijn. Er werd namelijk steeds gebruikgemaakt van andere beelden en ook de voice-overs werden ingesproken door enkele verschillende acteurs. De rode pil-teaser roept associaties op met het revolutionair conflict in het hart van de serie, met fragmenten van hoofdrolspelers Carrie-Anne Moss als Trinity, Keanu Reeves als Neo, en een nieuwe acteur Yahya Abdul-Mateen II. Een voice-over gericht aan ‘de kijker’, noteert het echte moment van de dag, en hoe “het zou kunnen zijn dat dit de eerste dag van de rest van je leven is, maar als je het wilt, moet je ervoor vechten.” De ‘blue pill’ teaser, met de stem van een ander nieuw castlid, Jonathan Groff, vermaant je voor “het verlies van het vermogen om realiteit van fictie te onderscheiden”, samen met fragmenten van grote hoeveelheden blauwe pillen. Zie verder op The Matrix Website/twitter. Bronnen: Filmtotaal, Warner Bros, TheVerge, Moviemeter, HLN

Copernicus, maar dan effe ietsjes anders……

Maankrater Copernicus gefotografeerd met de 15cm F8 Newton

Vreemde tijden….vreemde methodes….opvallende resultaten.  Want…eh…zie hier zowaar, tot mijn stomme verbazing,  mijn beste maanfoto die ik tot op heden uit mijn astrofotografische mouw heb weten te schudden. Ik heb dit plaatje alweer een paar weekjes of wat geleden gemaakt….en elke keer als ik er na kijk dan word ik weer ozo happy….Alles lijkt aan dit maankiekje op een voor mij niet echt te bevatten manier te kloppen….compositie, kleur, scherpte….de hele mik mak.

Het vreemde is nu dat de manier waarop ik dit plaatje heb geschoten nogal afwijkend is van de heden ten dagen normaal gebruikelijke wijze van maan en planeetplaatjezzz schieten, zijnde de zogenaamde “lucky imaging technique”….ofwel, wat is het “goede” aan al het “foute” welke tot dit onverwacht aangename plaatje heeft geleid?? In mijn persoonlijke lekkere rustige heldengozer Jochem Myjer-lingo..: “Snap…snap…snap er niets van!!!”

Die zogenaamde lucky imaging techniek behelst, even kort door de bocht omschreven het, tijdens  zo luchtonrustloze waarneem-omstandigheden, met een speciale maan en planetenfoto webcam-achtige digitale camera vastgeplakt aan je telescoop, razendrap achtermekaar schieten van een ware zondvloed aan opnames (eigenlijk gewoon een filmpje) en deze dan met speciale software vervolgens digitaal laten uitpluizen in de hoop op die ene toevallige perfecte lucky shot opname.

DE voor ons astrofotografen zwakste schakel/grootste boosdoener in dit beeldvormende proces van……aardatmosfeer-instrumentatie-beeldmanipulatie…… is de atmosfeer van Moeder Aarde….De lokale toestand van de aardatmosfeer waardoor de hunkerende astrofotograaf probeert een maan of planetenplaatje te schieten duiden we aan met de ietwat vreemd klinkende engelstalige term “seeing”, waarvoor wij danweer in “Hollandse Polderlingo” de kreet “luchtonrust” gebruiken.

De maagdelijke fotonen van het perfecte maan en planetenbeeldje komen helemaal over al die vele miljoenen deep space kilometers naar Moeder Aard gevlogen om “in het zicht van de finish”,  in die laatste lullige paar kilometers bij de doortocht door de aardse atmosfeer compleet doormekeer gesmeten te worden met een verwrongen onscherp plaatje tot gevolg,  precies op de plek waar wij visuele en fotografische planeetwaarnemers, dat juist NIET willen hebben…te weten op ons netvlies danwel op de (CCD/CMOS) sensor van onze camera!!!

De atmosfeer van ons ruimteschip Aarde is overal …of dit nu willen of niet…in principe continu in beweging,  maar er zijn ook continu achter elkaar hele korte momentjes waarbij dit MINDER of zelfs even helemaal NIET het geval is. Er zijn uiteraard plekken en momenten waar dit verschijnsel minder ranzig is maar deze meteofactor is en blijft overal en altijd een  lastig niet beinvloedbaar effect.

Je kunt jezelf voorzien van de beste optiek verkrijgbaar c.q. voor jou betaalbaar plus de beste state of the art maan-planetencam en  zelfs als je de supercomputer van CERN weet te hacken voor je zelfgeschreven beeldmanipulatie-hypersoftware, maar dan nog,  als die paar honderd kilometer lucht boven jouw boevenkop plus high tech teletoeter gezellig in beroering is dan rest er maar één oplossing….het hele zooitje weer inpakken en gezellig achter de kwelbuis kruipen en het (Z)eurovisie songfestival tot je laten komen.  Overigens, er is natuurlijk wel  een ultieme “remedie” voor de meteorologisch getergde amateur maan en planeetfotograaf, zij het dan een wel hele drastische in de vorm van een kek waarneemplekje ergens op 500 km hoogte in LEO…low earth orbit….maar dat gaat hem (nog even) niet worden!!

Deze korte momentjes van perfecte “seeing”, de momentjes van weinig/geen luchtonrust op een gemiddeld goede avond, daar moeten wij het alhier op het oppervlak van Moeder Aard dus van hebben, willen we van die fijne retestrakke maan en planetenplaatjes “scoren”,  maar die momentjes zijn helaas pindakaas niet te voorspellen en kunnen alleen maar “gevangen worden” door zo lang mogelijk zo veel mogelijk  (vele honderden tot zelfs duizenden!!!) heel kort belichte opnames achter elkaar te maken, in de hoop dat er tussen al die “luchtonrustkneuzen” toch een paar “perfecte seeing-juweeltjes” verborgen zitten.

Afgezien van de beste waarneemplek op Moeder Aard en dito super-optiek zijn supersnelle planetcams (60 frames/sec of meer) en een laptop die in heel korte tijd heel veel giegelbeits aan data kan verhapstukken hiervoor de vereiste kroonjuwelen voor de ambitieuze maan en planeetfotograaf.

Daarnaast heb je ook nog speciale software nodig zoals o.a. Registax  om die juweeltjes eruit te kunnen”vissen”. En dan heb je aan één zo’n juweeltje eigenlijk nog steeds niet genoeg, want een andere “beeldverpester” is de onvermijdelijke camera-ruis. Het elektronische proces van fotonenvangen en tot uiteindelijke afbeelding verwerken, welke plaatsvind in de machinekamer van de digitale camera geeft ook….helaas…een zekere mate van beeldkwaliteitvermindering. Dit vervelende verschijnsel kan gelukkig op een heel effectieve manier bestreden worden door zoveel mogelijk “perfecte beeld juweeltjes” software-matig zogenaamd te “stacken”.

Cameraruis is een willekeurig verschijnsel. Door heel veel perfecte plaatjes samen te voegen tot één perfect plaatje gaat die niet-willekeurige perfectie de boventoon voeren t.o.v. de willekeurige  cameraruis waardoor je een nieuw “verzamelplaatje” krijgt die beter is dan dat  oorspronkelijke ene perfecte plaatje.

Tussen het traject van die laatste honderden kilometers door de woelige aardatmosfeer en de interactie met de camera-sensor ligt tenslotte nog een derde, ook zeker niet te onderschatten “fotonen-obstakel” en wel in de vorm van de gebruikte telescoop.

Natuurlijk zie je MET een telescoop altijd meer dan ZONDER zo’n geval…en met iedere telescoop kan je de maan en de planeten  zien/fotograferen…MAAR..met sommige telescopen zie je toch net effe iets meer dan met andere telescopen.

Nu heb ik al jaren en jaren een telescoop van uitnemende optische kwaliteit, zijnde mijn 20cm F6 Orion optics Newton gemonteerd op een eveneens uitmuntende (maar pittig zware) parallactische montering…de zwarte sky watcher EQ6.  Tevens heb ik ook een prima , edoch toegegeven op leeftijd zijnde, Philips ToU pro webcam en normaal gesproken pas ik, als ik maan en planetenplaatjes wil schieten,  met deze opzet  de voornoemde lucky imaging methode toe, met voor mij tot op heden tot redelijkerwijze tevredenheid stemmende resultaten!

EDOCH……Voor het maken van nevenstaande plaatje heb toch maar eens even het oude routinematige astrofotografische roer resoluut ende radicaal omgegooid. In eerste instantie vooral omdat ik lui was….wilde gewoon  “effe”de maan fotograferen maar had totaal geen goesting om mijn stokoude windows 98 lap top op stoom te brengen. Deze laptop is zo oud dat de batterij morsdood is en het “digi-gebakkie”  loopt dus alleen op een heel lang 220 volt verlengsnoer.

Een modernere laptop (die ik ook heb rondslingeren) is helaas geen optie omdat de windows 98 lap top de enige laptop is waarvoor ik drivers heb kunnen vinden voor de ToU pro. Als iemand iets weet hoe ik die Philips ToU pro webcam met een windows 7 of windows 10 laptop kan aansturen dan hou ik mij van harte aanbevolen.

Ja…ik kan natuurlijk ook die “kolen en stoom ToU pro webcam”gewoon door de plee spoelen en een moderne planeten camera aanschaffen, maar daar heb ik dan weer (nog) geen zin in!!

Maar goed….geen zin dus in het webcam/laptopgebeuren….en ook geen zin om die loodzware EQ6 plus 20cm Newton naar buiten te sleuren…..en dus….”and now for something completely different”…om maar eens een oude bekende Monty Python-kreet te citeren…..mijn 15cm F8 apokiller planetaire Newton op lichtgewicht EQ3 plus Canon 1000D in stelling gebracht. De diepere gedachte achter deze geste….afgezien van het toegeven aan die groteske vlaag van luiheid…..was de nieuwsgierigheid naar het prestatie-niveau van dit setje en deze methode.

De combi van een speciaal voor maan en planeetfotografie ge-optimaliseerde planetaire Newton met als fotonendetector de veel modernere (vergeleken met die kolen en stoom webcam) canon 1000D zou toch wellicht zo z’n voordelen moeten kunnen hebben??!!

Vergeleken met het “oude circus” zouden er “op papier” in het “nieuwe circus” twee potentieel zwakkere schakels kunnen zitten….de ene zijnde die lichtere en derhalve toch meer trillingsgevoelige EQ3 montering, de andere de veel lagere framerate van de canon 1000D, zijnde slechts 3 frames/sec. Maar…ach….waarde lezeressen en lezers, niet geprobeerd altijd mis….ja toch, niet dan???

Afijn,  het hele zooitje buiten op straat geflikkerd en knallen met die hap….eh  oeps…ik bedoel natuurlijk te zeggen, mijn kostbare kwetsbare instrumentarium op een zorgvuldig gekozen waarneemplek opgebouwd, nauwkeurig afgesteld en gecallibreerd…hihi!!!

Eén van de modificatie’s aan die sky watcher 15cm F8 Newton waar ik echt heel erg gelukkig mee ben dat is die dikke ventilator die ik achter de de hoofdspiegel heb gemonteerd en het feit dat ik gekozen heb om deze aan de kijkerbuis te laten zuigen en NIET tegen de hoofdspiegel aan de kijkerbuis in te laten blazen. Op internet kwam ik steeds meer aanwijzingen tegen dat de beste manier van kijkerbuisventilatie er toch eentje is waarbij de warme lucht van achter de hoofdspiegel UIT de buis wordt gezogen, bij grotere (20cm plus) telescopen eventueel nog in combinatie met een setje kleinere ventilatoren die over het spiegeloppervlak blazen.

Het eerste wat ik dus doe, direkt na het opbouwgebeuren, dat is het aansluiten van de buisventilator op de dikke 12 volt auto accu die ook de EQ3 voorziet van “prik”.  In de praktijk is gebleken dat deze fan zo trillingsvrij draait dat ie ook tijdens het waarnemen/fotograferen aan mag/kan blijven staan. De EQ3 heeft een zogenaamde “Moon tracking mode” voor net effe nog iets meer volgraffinement, daarna  de canon 1000D samen   met een 3x barlowlens (geeft dan 3.60 meter brandpunt i.p.v. 1,20 meter) in de oculairhouder geplaatst en tenslotte het te kieken stukkie maan met Canon-zoeker  visueel zo aangenaam mogelijk in het beeldveld geplaatst.

Het lastigste gedeelte van heel dit “in en afstelritueel”  is het scherpstellen. Want….eh….dat is echt wel “een dingetje…nou ja, zeg maar DING”  met deze set up van lange dunne windvaanloeder van een F8 Newton op die gewoonweg net iets te ondermaatse EQ3 montering en geen afstandbedienbare motordrive focuceerinrichting en zelfs geen handmatige fijnfocuseer-mogelijkheid…oeps!!

Aan de Canon 1000D zal het niet liggen want die heeft dan weer ten favure van dit scherpstelproces echt een heerlijk fijne (10x) live focus functie en dus is het vooral toch een kwestie van heel voorzichtig “handje-worstelen” geblazen om een perfect gefocuseerd beeldje te verkrijgen….niet ondoenlijk, maar je moet er wel wat voor doen, zullen we maar zegge!!!

Om, met deze behoorlijk wiebelgevoelige set up een zo kort mogelijke belichtingstijd te kunnen benutten de ISO waarde op 800 gezet, welke uiteindelijk met een belichtingstijd van 1/30 sec een acceptabel histogram liet zien!!……..en daarna…..er op los knallen maar?!! Nou…eh…nee dus…..want na 20 opnames vond ik het wel weer welletjes…..ik was in een luie bui deze specifieke avond, weet U nog?!?….Oh ja….en niet alleen in een luie bui…maar zo realiseer ik mij nu pas, tijdens het schrijven van dit verhaal, ook nog eens in een enorme “domme eikel-bui”, daar ik  bij het maken van deze 20 opnames welliswaar en uiteraard de zelfontspanner heb gebruikt edoch helemaal vergeten ben om de “spiegelopklapfunctie” van canon 1000D te activeren om samen met die zelfontspanner alles uit de kast te halen als het gaat om belichtings-trillingonscherpte te voorkomen.

Dat van die spiegelopklapfunctie, waarbij je voordat je de eigenlijke opname maakt eerst de camera-spiegel opklapt en laat uittrillen voordat de sluiter wordt geactiveerd, DAT had ik toch echt MOETEN weten….omdat ik in de goede oude natte fotografie-tijd heel fanatiek met een oerdegelijke ZENIT-B spiegelreflexcamera uit het land van oom Vladimir heb gewerkt…..een geweldig en gestoord solide ding (vind ik nog steeds)…. maarre… als die cameraspiegel op en neer ging kon je dat royaal meten op de schaal van Richter.

Om die “aardbevingen” geen invloed te laten hebben op je maan/planeetbeeldje,  plaatste je in them yihaa good ol days een stukkie zwart karton voor de kijkeropening, dan zette je je camera open, vervolgens moest je zo ongeveer een week wachten voordat de grond onder je voeten was uitgetrild …en daarna kon je middels het kort afzwaaien met je kartonnetje pas echt je opname maken!!!  Het siert de Canon 1000D dat het vergeten in te schakelen van die spiegelopklapfunctie blijkbaar weinig negatieve invloed lijkt te hebben gehad op het verkregen plaatje, waarvan akte!!

Afijn….tot zover het “straatvechtwerk”!!!…..Tijd voor het digitale nabewerkings-geworstel en aangezien ik nu toch royaal de astrofotografische kolder in mijn kop had, ook wat dit betreft ter lering ende vermaak even iets anders geprobeerd.

Normaal gesproken gebruik ik tot grote tevredenheid Deep sky stacker voor het vage vlekkenwerk en Registax voor de afdeling “lokale soepballen”….maar er bestaat ook nog zoiets als het softwarepakket genaamd “Autostakkert”….enne…tja….een wellicht  ietwat vreemde en ietwat triest mislukkerig overkomende naam, hé!!! Die naam zou wellicht in eerste instantie de totaal onterechte indruk kunnen wekken van een “digi-kneus” maar niets is echter minder waar…”Autostakkert” is een heel prettig intuitief en zeer effectief werkend stackprogramma en ook nog eens van eigen hollanschen bodem. Zo ik nu ondervonden heb gaat stacken met autostakkert beter en makkelijker dan met Registax, die daar trouwens ook geen kneus in is, hoor…maar als je toch gaat vergelijken! Wat Autostakkert niet kan en waar Registax zo ongeveer koning, keizer, admiraal in is dat is het verscherpingsproces (middels de hyperkrachtige wavelets-functie!!!) welke volgt direkt NA het stacken….

en dus….heb ik van die 20 grote JPEG’s  met behulp van Autostakkert er uiteindelijk  6 gestackt en die vervolgens daarna nog even door Registax “gerost” voor het verscherpingsproces…..and Bob’s your uncle!!!

Tja…..en waarom is dit specifieke plaatje nou zo “aardig gelukt”??? Ligt dat aan de telescoop?…of de gebruikte DSRL-camera i.p.v. webcam??…..of was het op la moment surpreme toevallig “super goeie seeing”….of ligt het toch aan het stacken met autostakkert….OF…..OF….OF…???? Nou ja, maakt me ook eigenlijk geen reet uit…ik heb lol gehad bij het maken van……het plaatje schenkt mij veel genoegen….en ik  heb weer zeer plezant het nodige te doen aan R&D-werk, hetgeen mij fijn van de straat houd of eigenlijk juist op de straat!!! U zijt allen van harte gevaccineerd gegroet!!

 

 

Precies vijftig jaar geleden ging Alan B. Shepard Jr. (Apollo 14) golfen op de maan

Credit: NASA

Het gebeurde op 6 februari 1971. Alan Shepard en Edgar Mitchell waren op 5 februari op de maan geland voor de Apollo 14 missie en de werkzaamheden op de maan waren bijna klaar, het tweetal was gereed om weer naar huis terug te keren. En toen deed Shepard, die in 1961 met de Mercury Freedom 7 de eerste Amerikaan in de ruimte was, iets verrassends. Hij haalde een golfstick tevoorschijn, een six iron golfclub om precies te zijn, en hij ging daar mee golfen op de maan! Niemand wist dat hij dit ging doen, behalve een klein clubje mensen bij de NASA. Shephard had de golfstick verstopt in z’n sok de Apollo 14 mee in gesmokkeld [1]De golfstick kon in verschillende delen uit elkaar worden geschroefd. en pas in de maanlander tevoorschijn gehaald. Hij had twee golfballen meegenomen van de River Oaks Country Club in Houston en die ging hij, terwijl de TV-camera verderop alles stond te filmen, wegslaan. De eerste slagen waren voornamelijk maangruis, maar het lukte Shephard om de twee ballen weg te slaan, ondanks z’n zware en logge pak – hij schijnt het voor de missie stiekem in een bunker in Houston te hebben geoefend. Voor het oog van de camera riep Shephard dat de ballen “Miles and miles and miles” ver weg kwamen, maar dat was schromelijk overdreven. Jaren dacht men dat de ballen ruim 180 meter ver kwamen, maar de Britse beeldspecialist Andy Saunders komt op basis van bestudering van de videobeelden op lagere afstanden uit: de eerste bal kwam 22 meter ver, de tweede 36 meter. Hieronder de beelden van vijftig jaar terug.

Bron: Phys.org.

References[+]

References
1 De golfstick kon in verschillende delen uit elkaar worden geschroefd.

De maanfases en libratie in 2021 in beeld gebracht door de NASA

Alle maanfasen in 2021 in een schema. Er zijn twee maansverduisteringen, in oranje een gedeeltelijke en in rood een totale maansverduistering. Credit: Olaf Frohn

Ieder jaar brengt NASA’s Goddard Space Flight Center een animatie uit, waarin de fases en libratie van de maan te zien zijn voor het volgende jaar. Hieronder de aflevering over 2021 – de intervallen zijn per uur. Je ziet linksboven de positie van de maan ten opzichte van de aarde, linksonder de libratie (zie ook hieronder), in het midden de maanfasen met de grootste kraters bij de terminator, de grens tussen licht en donker, horizontaal door het midden de afstand van de maan tot de aarde in zijn elliptische baan. Voor de video is gebruik gemaakt van gegevens van de Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) van de NASA en diens laser altimeter (LOLA) en camera (LROC).

De maan wijst altijd met dezelfde kant naar ons toe – maar niet altijd precies dezelfde kant! Vanwege de vorm van de omloopbaan, zien we onze trouwe wachter gedurende een maand vanuit verschillende hoeken. Dat betekent dat we soms stukjes van de “achterkant” kunnen zien – zo draait soms een gedeelte van de achterkant “voorbij” de noordpool in beeld. Dit “wiebelen” van de maan wordt libratie genoemd. De muziek bij de animatie is “Nothing Can Stop Us Now” – Anders Johan Greger Lewen & Henrik Lars Wikstrom.

Bron: NASA/SVS + Armchair Astronautics.

Planetoïde 1998 VF31, een Trojaan van Mars, wellicht afkomstig van onze maan

Credit: Armagh Observatory.


Een internationaal team van planeet deskundigen heeft ontdekt dat de planetoïde (101429) 1998 VF31 mogelijk afkomstig is van onze eigen maan. 1998 VF31 is een zogenaamde trojaan, een planetoïde in één van de Lagrangepunten van een planeet, in dit geval van Mars. Veel planeten hebben trojanen (ook de aarde heeft er eentje, hoewel die mogelijk ook slecjhts tijdelijk is) en 1998 VF31 bevindt zich in Lagrangepunt L5 van Mars. De Rode planeet heeft twee Lagrangepunten in z’n baan om de Zon zestig graden verderop (Lagrangepunt L4, 60° ten oosten van de Zon) en zestig graden terug (Lagrangepunt L5, 60° ten westen van de Zon – zie afbeelding bovenaan). 1998 VF31 zit in L5, dus hij beweegt achter Mars aan. In dat punt bevinden zich een handjevol met trojanen, maar het lijkt erop dat 1998 VF31 anders is dan de andere trojanen. De onderzoekers, die onder leiding stonden van Apostolos Christou van het Armagh Observatory and Planetarium (AOP) in Noord-Ierland, hebben met de X-Shooter spectrograaf vebonden aan ESO’s Very Large Telescope in Chili spectra gemaakt van de trojanen in L5 van Mars. Door het spectrum van planetoïden te bekijken is men in staat om meer te weten te komen over diens compositie. Op die manier kwam men er achter dat de compositie van 1998 VF31 heel anders is dan die van meteoroïden en planetoïden. Tot hun verrassing kwam men wel een match tegen, maar die was van een heel ander hemellichaam: onze eigen maan!

Het reflectie-spectrum van 1998 VF31 en dat van onze eigen maan. Credit: Armagh Observatory and Planetarium (AOP).

Men denkt daarom dat trojaan 1998 VF31 wellicht ooit tot onze maan heeft gehoord. In de beginfase van het zonnestelsel, toen de aarde en maan continu gebombardeerd werden met brokstukken uit de ruimte, zou 1998 VF31 wellicht als uitwerpsel van zo’n inslag in de ruimte zijn gekomen en in de baan van Mars terecht zijn gekomen. Er zijn nog twee andere opties hoe 1998 VF31 aan z’n afwijkende compositie kan zijn gekomen. Het zou kunnen dat ‘ie zijn maanachtige uiterlijk te danken heeft aan een langdurige blootstelling aan zonnestraling, een proces dat ‘space weathering’ wordt genoemd, maar dat lijkt minder waarschijnlijk. Wat ook kan is dat 1998 VF31 van Mars zelf afkomstig is, dat het een brokstuk is van een inslag op Mars. Dat zou dan gelijk verklaren waarom deze trojaan zoveel pyroxeen bevat, een mineraal dat veel in de korst van planeten wordt gevonden. 1998 VF31 bevat veel pyroxeen, terwijl de andere Mars trojanen in L5 olivijn bevatten. Hier het vakartikel over de waarnemingen aan 1998 VF31, verschenen in het tijdschrift Icarus. Bron: Phys.org.

Voor het eerst water ontdekt op de zonbeschenen kant van de maan

Montage van SOFIA en een voorstelling van de watermoleculen in rotsen op de maan. Credits: NASA/Daniel Rutter

Gebruikmakend van NASA’s Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy (SOFIA) én de Lunar Reconnaissance Orbiter – óók van de NASA – hebben onderzoekers voor het eerst water ontdekt aan de door zon beschenen kant van de maan. Deze ontdekking betekent dat de maan mogelijk meer water bevat dan gedacht en dat water niet alleen voorkomt in de koude, schaduwrijke diepe kraters bij de polen van de maan. Met SOFIA – een grote Boeing 747 vol met apparatuur, zoals de infraroodtelescoop Faint Object infraRed CAmera for the SOFIA Telescope (FORCAST) – heeft men watermoleculen (H2O) ontdekt in de Clavius krater op het zuidelijk halfrond. De watermoleculen zitten in kleine stukjes glas en in maanstof. Het gaat niet om grote hoeveelheden: in de Sahara woestijn zit vermoedelijk honderd keer zo veel water als dat er op de maan zit. Wel lijkt het er op dat het water ook op andere plekken is dan in de diepe kraters, op plekken waar nooit zon komt en waar het water ook niet kan verdampen. Het moet nog blijken of het water van nut kan zijn bij de bemande ruimtevaart die de NASA van plan is (het doel is nog steeds om in 2024 weer Amerikanen op de maan te krijgen).

Hier het vakartikel over de waarnemingen met SOFIA aan het water op de maan, verschenen in Nature Astronomy. Bron: NASA.

De LUMIO missie: CubeSat bekijkt meteorietinslagen aan de achterkant van de Maan

Credit: Angelo Cervone/TU Delft

Ruimtevaartonderzoeker Angelo Cervone gaf deze week een ‘keynote’ presentatie tijdens het – online – International Astronautical Congress (IAC). Zijn onderwerp: de LUMIO Missie. Deze missie, een van de twee winnende concepten van de ESA SysNova Lunar CubeSats for Exploration Challenge, heeft als doel een kleine satelliet naar de achterkant van de maan te sturen om de inslagen van meteoroïden te bekijken. De IAC presentatie is gebaseerd op een wetenschappelijk artikel geschreven door Cervone, zijn collega’s in de afdeling Space Engineering, Alessandra Menicucci en Stefano Speretta, en ook de andere leden van het LUMIO consortium, waaronder onderzoekers van Politecnico di Milano en Leonardo in Italië, ISIS-space in Nederland en S&T in Noorwegen.

Hoe werkt het?

De Aarde en de Maan worden voortdurend gebombardeerd door meteoroïden van verschillende grootte en impactsnelheid. Je kunt de Maan vanaf de Aarde observeren, maar die waarnemingen zijn niet ideaal vanwege bijvoorbeeld het weer, de geometrische omstandigheden, achtergrondgeluid en lichtvervuiling. Observaties van inslagen aan de achterkant van de Maan (ueberhaubt niet zichtbaar vanaf Aarde) kunnen veel nieuwe inzichten opleveren, ook voor (het gevaar van) inslagen op Aarde. De Lunar Meteoroid Impact Observer (LUMIO), een van de twee winnende concepten van de ESA SysNova Lunar CubeSats for Exploration competitie, is een missie bestaande uit kleine satellieten – cube sats – die micro-meteoroïde inslagen op de achterkant van de Maan gaan observeren, kwantificeren en karakteriseren vanaf een baan in de ruimte. De opnames worden gemaakt met behulp van de LUMIO-Cam, een op maat ontworpen optisch instrument dat in staat is om lichtflitsen in het zichtbare spectrum te detecteren. Bron: TU Delft.

‘Roest’ op maanpolen wellicht veroorzaakt door aards zuurstof

In rood het hematiet op de maan. credit: Shuai Li.

Tot verrassing van veel planeetdeskundigen heeft men bij de polen van de maan het geoxideerde ijzermineraal hematiet ontdekt, zeg maar een vorm van roest. Op aarde kennen we geoxideerd ijzer ook wel en dat is logisch, want de aardse atmosfeer bevat veel zuurstof. Maar op de maan is geen zuurstof, dus hoe kan daar dan toch roest zijn? Daar komt bij dat waterstof in de zonnewind ook nog eens oxidatie tegengaat, dus daarom keek men vreemd op bij de detectie van hematiet op de maan. Die detectie is gedaan met de Moon Mineralogy Mapper (M3), een instrument gebouwd door NASA’s JPL, dat meevloog met de Indiase Chandrayaan-1 missie.

Kaart met de locaties van hematiet op de maan, hoe roder des te meer hematiet. credit: Shuai Li

De onderzoekers ontdekten dat het hematiet zich vooral bevindt aan de ‘voorkant’ van de maan, de kant die altijd naar de aarde gericht is. Op de bodems van sommige kraters bij de maanpolen bevindt zich water, maar daar vond men geen hematiet. Daarom denkt men dat het ijzer op de maan geoxideerd is doordat zuurstof vanuit de hogere delen van de aardse atmosfeer op de hogere breedtegraden op de maan is beland. Als de maan zich in de staart van het magneetveld van de aarde bevindt kan zuurstof via de zonnewind op het oppervlak van de maan terecht komen. Dat is al miljarden jaren aan de gang en zodoende kan ijzer er toch oxideren. Bron: Universiteit van Hawaï.

Hoeveel door mensen gemaakte objecten zijn er op de maan?

De Surveyor-3 lander op de maan. op de achtergrond de Apollo 12 maanlander, die vlakbij de Surveyor landde. Credit: NASA

Door de vele bemande en onbemande missies naar de maan is de naaste buur van de aarde aardig volgestouwd met door mensen gemaakte objecten. Dan heb ik het niet alleen over maanlanders, maanrovers en (neergestorte) maansondes zoals de Rangers, Loena’s en Chang’e’s, maar ook over zakken met poep en pies, wetenschappelijke instrumenten en zelfs kunstvoorwerpen. Een ruwe schatting geeft aan dat er pakweg 800 menselijke objecten op de maan zijn, een aantal dat uit 2018 dateert. De NASA hield een lijst bij, de ‘Catalogue of Manmade Material on the Moon‘, maar die wordt sinds mei 2012 niet meer bijgehouden, dus bijvoorbeeld de Chinese Chang’e maanlanders en Yutu maanrovers (vier objecten in totaal) en de Israelische Beresheet lander, die in april 2019 te pletter sloeg op de maan, staan er niet op. Van die 800 menselijke voorwerpen op de maan zijn er 106 achtergelaten door de Apollo 11 missie, de eerste bemande missie naar de maan in juli 1969. Hieronder een lijst met wat Armstrong en Aldrin daar allemaal achterlieten op Tranquility Base.

1. Apollo 11 Lunar Module Descent Stage (1)
2. U.S. 3′ x 5′ Flag (1)
3. Laser Ranging Retroreflector (LRRR) (1)
4. Passive Seismic Experiment (PSE) (1)
5. Neil Armstrong’s Apollo Portable Life Support System (PLSS), Model A7L (1)
6. Neil Armstrong’s Apollo Space Boots, Model A7L (2)
7. Edwin (Buzz) Aldrin Jr.’s Apollo Portable Life Support System (PLSS), Model A7L (1)
8. Edwin (Buzz) Aldrin Jr.’s Apollo Space Boots, Model A7L (2)
9. Empty Food Bags (2+)
10. A Silicon Disc Carrying Statements from Presidents Nixon, Johnson, Kennedy, Eisenhower, and from Leaders of 73 Other Nations. (1)
11. A Gold Replica of an Olive Branch, Traditional Symbol of Peace (1) – zie de foto hieronder

Credit: NASA

12. Mission Patch from Apollo I of Virgil I. Grissom, Edward H. White 11, and Roger B. Chaffee. (1)
13. Commemorative Plaque attached to the Lunar Module Descent Leg. “Here men from the planet Earth first set foot upon the Moon. July 1969, A.D. We came in peace for all mankind.” The plaque is signed by the Apollo 11 crew and President Richard M. Nixon. (1)
14. TV Camera (1)
15. Spring Scales (2)
16. Tongs (1)
17. Small Scoop (1)
18. Scongs (1)
19. Bulk Sample Scoop (1)
20. Trenching Tool (1)
21. Camera (Hasselblad El Data) (1)
22. Armrests (4)
23. Mesa Bracket (1)
24. Solar Wind Composition Staff (1)
25. Handle of Contingency Lunar Sample Return Container (1)
26. Medals Commemorating Two Dead Cosmonauts (2)
27. Document Sample Box Seal (1)
28. Storage container (empty) (1)
29. Hasselblad pack (1)
30. Film Magazines (2+)
31. Filter, Polarizing (1 )
32. Remote Control Unit (PLSS) (2)
33. Defecation Collection Device (4)
34. Overshoes, Lunar (2)
35. Covers, Pga Gas Connector (2)
36. Kit, Electric waist, Tether (1)
37. Bag Assy, Lunar Equip.conveyor & waist tether (1)
38. Conveyor assy, Lunar Equipment (1)
39. Bag, Deployment, Life line (1)
40. Bag, Deployment, Lunar equipment conveyor (1)
41. Life line, Lt. wt. (1)
42. Tether, Waist, EVA (4)
43. Food Assembly, LM (4 man days) (1)
44. TV subsystem, Lunar (1)
45. Lens, TV wide angle (1)
46. Lens, TV lunar day (1)
47. Cable assembly, TV (100 ft.) (1)
48. Adapter, SRC/OPS (2)
49. Cannister, ECS LIOH (2)
50. Urine collection assembly, small (2)
51. Urine collection assembly, large (2)
52. Bag, Emesis (4)
53. Container assembly, Disposal (1)
54. Filter, oxygen bacterial (1)
55. Container, PLSS Condensate (1)
56. Antenna, S-Band (1)
57. Cable,S-Band antenna (1)
58. Bag, Lunar Equipment Transfer (1)
59. Pallet assembly #1 (1)
60. Central Station (1)
61. Pallet Assembly #2 (1)
62. Primary structure assembly (1)
63. Hammer (1)
64. Gnomon (Excludes mount) (1)
65. Tripod (1)
66. Handle/cable assembly (cord for tv camera) (1)
67. York mesh packing material (1)
68. SWC bag (extra) (1)
69. Core tube bits (2)
70. SRC seal protectors (2)
71. Environmental sample containers “O” rings (2+)
72. Apollo Lunar Surface Close-up Camera (1)
73. Lunar equipment conveyor (1)
74. ECS canister (1)
75. ESC bracket (1)
76. OPS brackets (2+)
77. Left hand side stowage compartment (1)
78. Footprint
79. Extension Handle
80. Stainless steel cover (9 x 7 5/8 inches x 1/16 inch thick)
81. Plastic covering for Flag
82. 8 foot aluminum tube
83. 2 + retaining pins for flag and staff storage
84. Insulating blanket
85. Small aluminum capsule

Daar is ‘ie weer: de ‘twee manen aan de hemel-hoax’

Ik zag ‘m vandaag weer langskomen, op de Facebook-pagina van het Astroforum: de ‘twee manen aan de hemel-hoax‘, nee nog vollediger de ‘twee manen aan de hemel op 27 augustus-hoax’. Hij waart wereldwijd al rond sinds 2003, toen Mars relatief dichtbij de aarde stond – in 2015 passeerde hij hier ook al eens. Er gaan meerdere versies van de hoax rond, maar ruwweg wordt het volgende verkondigd:

On 27th August 2020, there will be two moon. The whole world is waiting for it. On this day Mars will be very bright and like moon everyone can see it with naked eyes. This day it will be the 34.65 million miles away from Earth. On this day do not forget to see this at 12:30 night. Because you will see two moons in the sky. This event will happen again in year 2297. Please share this with all. Because those who are living now cannot see it second time in year 2297.

Afijn, jullie begrijpen vast wat er werkelijk gaat gebeuren op 27 augustus: géén twee manen aan de hemel. Geen Mars zo groot als de maan. De rode planeet is wel te zien, een groot deel van de nacht als een heldere rode ster (magnitude – 1), maar met een schijnbare middellijn van 18,3 boogseconde is ‘ie alleen in een telescoop bij een flinke vergroting als een klein schijfje te zien.

Verder staat de maan 27 augustus in het sterrenbeeld Slangendrager, terwijl Mars daar ver van verwijderd is, in het sterrenbeeld Vissen. En de maan is niet eens vol, hij is dan twee dagen na Eerste Kwartier. Kortom, een hoax die voor 100% onzin verkondigt, zoals de meeste hoaxen ook doen.