Marsorbiter krijgt een ‘opfriscursus’

De Mars Reconnaissance Orbiter. Credit: NASA

Volgende week krijgt de Amerikaanse Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) een update. Dat is nodig omdat hij anders vanaf volgend jaar niet meer ‘weet’ waar aan de hemel hij – in noodgevallen – zon en aarde moet zoeken.De MRO draait al sinds 2006 om de planeet Mars. Voor zijn vertrek is in zijn flashgeheugen een tabel opgeslagen van de actuele posities van zon en aarde. Maar deze tabel gaat niet verder dan 12 juli 2016.De orbiter gebruikt de tabel om na een computerstoring zijn communicatie-antenne op de aarde en zijn zonnepanelen op de zon te kunnen richten. Zo’n storing, die tot gevolg heeft dat de computer van de MRO opnieuw wordt opgestart, komt gemiddeld één á  twee keer per jaar voor.Het uploaden van de nieuwe gegevens zal volgende week plaatsvinden. Daartoe moet het complete flashgeheugen van de computer worden overschreven – iets wat in 2009 voor het laatst is gebeurd. Heel erg groot is dat geheugen naar de huidige maatstaven overigens niet: 256 megabyte.Het hele proces zal overigens tweemaal moeten gebeuren, want de Marsrobiter is voor de zekerheid uitgerust met twee boordcomputers. De tweede computer krijgt zijn update begin volgend jaar.Bron: Astronomie.nl.

Communicatie met Mars wordt binnenkort wekenlang verstoord

In april zal Mars een paar weken achter de zon staan. Credit: NASA/JPL-Caltech

Volgende maand zal het radioverkeer tussen de aarde en Mars voor enkele weken verstoord zijn. Mars bevindt zich dan, vanaf de aarde gezien, exact achter de zon. Om problemen te voorkomen zal het radioverkeer tussen de twee planeten wekenlang vrijwel stilgelegd worden. Een dergelijke planetaire uitlijning, dat een Mars-Zon-conjunctie genoemd wordt, komt iedere 26 maanden voor.

Toch maakt het Amerikaanse ruimte-agentschap NASA zich weinig zorgen. Ze hebben inmiddels behoorlijk wat ervaring opgebouwd met dergelijke conjuncties. Voor Mars Odyssey, die sinds 2001 in omloop is rond de Rode Planeet, is het alweer de zesde. Het grootste verschil met de vorige conjunctie is de aanwezigheid van de Marsrover Curiosity. Odyssey en de Mars Reconnaissance Orbiter vormen het doorgeefluik voor de signalen die afkomstig zijn van (en bestemd zijn voor) Curiosity en die andere Marsrover, Opportunity.

In april zal het radioverkeer dus een paar weken op een laag pitje komen te staan. Wat gebeurt er dan met de gegevens die verzameld worden door de armada aan Mars-rovers en – satellieten? Die worden opgeslagen in het geheugen van de MRO: deze kan in totaal 52 Gb aan gegevens tijdelijk opslaan.

Hieronder een filmpje, waarin e.e.a. wordt verduidelijkt:

Bron: Physorg

Ondergrondse kanalen op Mars in beeld gebracht

De locatie van Elysium Planitia en Marte Vallis. Credit: NASA/JPL-Caltech/Sapienza University of Rome/Smithsonian Institution/USGS

De Amerikaanse ruimtesonde Mars Reconnaissance Orbiter heeft astronomen in staat gesteld om een 3D-reconstructie te maken van oude waterstromen onder het oppervlak van Mars. De ruimtesonde heeft talloze opnames gemaakt, waaruit is gebleken dat de begraven kanalen hebben bijgedragen aan een catastrofale vloedgolf, die binnen de laatste 500 miljoen jaar moet hebben plaatsgevonden.

De kanalen liggen in Elysium Planitia, een netwerk van hoogvlakten langs de Martiaanse evenaar en het jongste vulkanische gebied op de Rode Planeet. Omvangrijke vulkanische activiteit heeft het grootste gedeelte van Elysium Planitia met lava bedekt, waardoor bewijs voor de oudere geologische geschiedenis van Mars is begraven onder een dikke laag gestolde lava.

Hiertoe behoren de bron en het grootste gedeelte van het Marte Vallis-kanalensysteem, dat een lengte heeft van 1000 km. Om de lengte, breedte en diepte van deze kanalen toch te meten, heeft men gebruik gemaakt van de Shallow Radar (SHARAD) van de MRO.

De morfologie van Marte Vallis blijkt overeen te komen met dat van andere kanalensystemen op Mars, zoals degene in het Chryse-bassin. De meeste wetenschappers denken dat de Chryse-kanalen gevormd zijn door het vrijkomen van enorme hoeveelheden grondwater, hoewel sommige wetenschappers beweren dat vulkanisme dezelfde structuren kan vormen. In vergelijking met de Chryse-kanalen is er weinig bekend geweest over Marte Vallis.

Dankzij SHARAD zijn wetenschappers erachter gekomen dat de kanalen van Marte Vallis dieper en breder zijn gedacht en in twee verschillende fasen zijn ontstaan. Het blijkt dat water inderdaad de meest waarschijnlijke boosdoener is geweest en dat de omvang van de vloedgolf vergelijkbaar moet zijn geweest met degene waarbij de Scablands in Noordwest-Amerika zijn ontstaan.

Credit: NASA/JPL-Caltech/Sapienza University of Rome/Smithsonian Institution/USGS

Bron: NASA

Hoe zou een blauwe, levende Mars eruit kunnen zien?

Hoe zou een natte, levende Mars eruit zien? Credit: Kevin Gill

Het is lastig om voor te stellen hoe Mars er vroeger heeft uitgezien, toen diens valleien gevuld waren met water en diens dikke atmosfeer bezaaid was met wolken. Het is nog lastiger om voor te stellen hoe Mars eruit zou hebben gezien als het een eigen biosfeer zou hebben gehad. Gelukkig hoeven we ons fantasievermogen niet langer aan te spreken: dat heeft softwareontwikkelaar Kevin Gill voor ons gedaan. Hij heeft namelijk gebruik gemaakt van gegevens die zijn verkregen door de Mars Reconnaissance Orbiter om een virtuele versie te maken van een levende Mars.

In de artistieke impressie vult een enorme oceaan de helft van de planeet, waarbij één van de langste valleien in het zonnestelsel (Vallis Marineris) door water gevoed wordt. De pieken van de enorme vulkanen van Mars (Olympus Mons, Pavonis Mons, Ascraeus Mons en Arsia Mons) domineren de Tharsis-hoogvlakte, waarbij de toppen boven de atmosfeer uitstijgen. Gill heeft zich voorgesteld dat de vulkanische hoogvlakten een soort woestijnen zijn, terwijl het klimaat op lagere hoogtes geschikt is voor een verscheidenheid aan groen. Hoewel Gill de eerste is om toe te geven dat hij veel aannames heeft gedaan (“ik ben immers geen planetaire wetenschapper”, vertelt hij aan Disover Magazine), mag het resultaat opvallend en adembenemend genoemd worden. Gill heeft gebruik gemaakt van de beroemde Blue Marble-beelden van de aarde en ging op zoek naar texturen op aarde die overeenkwamen met texturen op Mars. Vervolgens gebruikte hij stukjes uit de Blue Marble-beelden om vergelijkbare stukjes op Mars kleur en vorm te geven.

Credit: Kevin Gill

Bron: Discover Magazine.

Dit moet je zien: MRO heeft de Curiosity gefotografeerd tí­jdens de afdaling

De Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) is er vanmorgen met z’n fameuze High Resolution Imaging Science Experiment (HiRISE) camera in geslaagd om de Marsrover Curiosity tijdens z’n afdaling, bungelend aan de parachute, te fotograferen. Deze geweldige foto – resolutie 33,6 cm per pixel 😯 – is het resultaat, één minuut voor de landing gemaakt:

Credit: NASA/JPL/University of Arizona

De foto is van een geweldige resolutie. In de parachute van de Curiosity, welke gebruikt werd tot het moment dat de zogenaamde ‘skycrane’ op het laatste moment in actie kwam, zien we bijvoorbeeld de banden aan de rand en het gat in het midden. Van te voren werd de kans van slagen op het maken van deze foto ingeschat op 60%. Het is niet voor het eerst dat de MRO met z’n HiRISE camera een afdalende sonde op Mars heeft gefotografeerd. In mei 2008 lukte dat ook al met de Phoenix Marslander. Bron: HiRISE. [Update]: ik lees net waarom het lastig voor de MRO was om de Curiosity te fotograferen, bij de Phoenix was de kans op succes hoger, namelijk 80%. De reden is de baan van de MRO t.o.v. de lijn die de Curiosity volgde tijdens z’n afdaling. De baan van de MRO en die lijn stonden bijna haaks op elkaar, zoals je in deze afbeelding ziet:

Credit: NASA/JPL/University of Arizona

Voordeel van de Curiosity boven de Phoenix was dat z’n parachute twee keer zo groot was en dat de afstand tussen de MRO en Curiosity kleiner was dan tussen MRO en Phoenix. Er was een kleine kans van 20% dat de MRO met z’n HiRISE camera ook kleurenfoto’s van de afdalende Curiosity zou maken, maar da’s geloof ik niet gelukt. Of ze moeten die foto van hierboven nog even snel inkleuren. 😉 Bron: Nature Blog.

Hoe lang duurt het voordat we iets horen en zien van Marsrover Curiosity?

Maandag a.s. om 07.31 uur landt de Marsrover Curiosity in de Gale krater op Mars – dat zal inmiddels wel bekend zijn. Op het moment dat ik dit schrijf is dat over 18 uren en 35 minuten. Grote vraag is hoe snel we weten of het allemaal goed verlopen is en wanneer we de eerste beelden te zien zullen krijgen? Het verlossende “Yes, I’m alive” signaal zal op aarde worden opgevangen door NASA’s Deep Space Network (DSN), diverse grondstations in Australië, Californië en Spanje. De Curiosity zal dat signaal doorgeven via NASA’s Mars Odyssey en Mars Reconnaissance Orbiter, twee satellieten die om Mars draaien en met het DSN in contact staan. De stand van de Mars Odyssey moet een uur voor de landing wel worden aangepast, een manoeuvre die nooit eerder is gedaan. Mocht de beoogde rotatie niet lukken dan zal de communicatie met het thuisfront iets vertraagd worden. In de video hieronder meer informatie over de communicatie van de Curiosity met aarde middels de twee satellieten.

Dan de vraag hoe snel we de eerste foto’s vanaf Mars gemaakt met de Curiosity kunnen verwachten, mits de landing uiteraard slaagt en de communicatie goed verloopt. Dat blijkt al snel te zijn: al enkele minuten na de landing zouden we de eerste beelden kunnen zien. 🙂 Dat zouden dan zwart-wit foto’s zijn, gemaakt met de Hazard-Avoidance cameras (Hazcams) aan de voor- en achterzijde van de Marsrover, met een lage resolutie van 50 x 50 pixels. Op die camera’s zitten in eerste instantie beschermingshoesjes tegen stof en het zou kunnen dat de eerste foto’s genomen worden dóór de hoesjes heen. Op dinsdag 7 augustus – een dag na de landing – zouden hogere resolutiefoto’s beschikbaar komen, gemaakt met de Mars Descent Imager (MARDI) camera. Weer een dag later zouden we de eerste 360° panoramafoto kunnen zien, gemaakt met de higher resolution cameras, plus de eerste kleurenfoto’s gemaakt met de Mars Hand Lens Imager (MAHLI). Nou, we zijn benieuwd. Bron: Space.com + Universe Today.

MRO ziet een enorme ‘stofduivel’ op Mars

Credit: NASA/JPL-Caltech

Ze worden stofduivels genoemd, ‘dust devils’ in het Engels. Grote stofhozen die op Mars voorkomen en die de laatste jaren met regelmaat zijn waargenomen. Niet alleen van bovenaf door sondes zoals de Mars Reconnaissance Orbiter (MRO), maar ook door de Marsrovers Spirit en Opportunity en door de Marslander Phoenix, die deze video van een exemplaar heeft gemaakt. De MRO zag op 16 februari j.l. weer zo’n hoos, waargenomen met z’n HiRISE camera (High Resolution Imaging Science Experiment). In de Amazonis Planitia regio zag ‘ie een exemplaar van maar liefst 800 meter lang en 30 meter breed, voor Martiaanse begrippen reusachtig.  De wind zorgde er voor dat de hoog een mooie golfbeweging in de ijle atmosfeer van Mars maakt, gecompleteerd door de schaduw die de hoos op de grond werpt. Stofhozen komen ook op aarde voor en ze ontstaan door de verwarming door de zon, wanneer een kolom hete lucht door een laag met koudere lucht stijgt. Dat kan gebeuren op warme, heldere dagen. Opvallend is dat de grote stofduivel nú zichtbaar is, op een moment dat Mars in haar baan om de zon ver verwijderd van de zon is en de verwarming letterlijk op een laag pitje staat. Bron: Universe Today.

MRO gaat proberen de landende Curiosity te fotograferen

Credit: NASA/JPL-Caltech.

De bedoeling is dat op 6 augustus 2012 de Marssonde Curiosity een afdaling door de ijle atmosfeer van Mars maakt en vervolgens landt in de Gale krater. De NASA heeft laten weten dat men van plan is een poging te wagen om met de Mars Reconnaissance (MRO) de afdalende Curiosity te fotograferen. Aan bord er van bevinden zich twee fantastische instrumenten, die deze klus kúnnen klaren, de HiRISE (High Resolution Imaging Science Experiment) camera en de CTX (Context Camera). Dat ze dit kunnen is geen gedurfde uitspraak, want ze hebben zo’n huzarenstukje al eens eerder uitgehaald: op 28 mei 2008 daalde de Marslander Phoenix neer op Mars en die landing werd met de HiRISE gefotografeerd. Hierboven zie je de gemaakte foto, waarbij het lijkt alsof de aan een parachute hangende Phoenix á­n die krater zou terechtkomen. De foto – hier in volle resolutie te zien – werd 20 seconden genomen nadat de parachutes werden geopend. Die Heimdall krater is 10 km in diameter en in werkelijkheid landde Phoenix er een stukje links van. Het Mars Science Laboratory Curiosity, welke op 26 november j.l. werd gelanceerd, zal niet met een parachute landen op Mars. Eh… nou ja, het eerste stukje in de tocht door de ijle dampkring wel, maar daarna doen ze het op een andere manier. Waarom dat is komt door het gewicht van Cursiosity: die is veel groter dan de Marslander Phoenix en de Marsrovers Opportunity en Spirit. Geen enkele parachute kan Curiosity veilig en heelhuids in de Gale krater neerzetten. Hoe dat dan wel gaat zie je in deze video, die ik al regelmatig heb laten zien en waar ik maar geen genoeg van krijg.

Dí­e landing gaat de MRO proberen te fotograferen. En hij is niet de enige die dat gaat doen! Ook met NASA’s Mars Odyssey en ESA’s Mars Express, die net als de MRO in een baan om Mars cirkelen, gaat men trachten de afdalende Curiosity te fotograferen. Ik kan niet wachten tot het 6 augustus 2012 is. Bron: Universe Today.

Sonde NASA ziet duinen bewegen op Mars

Een bewegende zanduin op Mars. Klik voor de geanimeerde versie. Credit: NASA/JPL

Foto’s gemaakt met NASA’s Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) van zandduinen op Mars laten zien dat deze in de loop van enkele jaren een paar meter kunnen opschuiven. Met de High Resolution Imaging Science Experiment (HiRISE) camera aan boord van de MRO kan men flink inzoomen op die duinen en daaruit blijkt dat het oppervlakte van Mars een stuk dynamischer is dan men eerst dacht. De donker gekleurde zandduinen en rimpels bestaan uit zandkorrels, die volgens deskundigen te zwaar zouden zijn om onder invloed van het weer op Mars te laten bewegen. Van het kleinere stof op het oppervlakte weet men al jaren dat dit kan bewegen – getuige de regelmatig optredende stofstormen en de stofhozen. Maar nu blijken uit de foto’s ook die zandkorrels te kunnen bewegen. Op de foto hierboven zie je zo’n duin, gemaakt op 25 juni 2008 en 21 mei 2010. Klik op de foto om de geanimeerde versie te zien. De atmosfeer van Mars is een stuk ijler dan die van de Aarde en men heeft uitgerekend dat er windsnelheden van 130 km per uur nodig zijn om zand te verplaatsen, waar hier slechts 16 km/uur nodig is. Kennelijk komen deze windsnelheden inderdaad voor op Mars. Bron: NASA/JPL.

 

Een krater met pit op Mars

Een krater met pit op Mars, gefotografeerd door de MRO. Credit: NASA/JPL-Caltech.

We kennen al de grotten op Mars en op de Maan én de bruggen op Mars en wederom op de Maan. Maar het tafereel hiernaast, juli 2011 vastgelegd door de Mars  Reconnaissance Orbiter (MRO), is nog niet eerder gezien. Het is een 175 meter grote ‘krater’ op Mars, vlakbij de grote krater Pavonis Mons, die in midden letterlijk door de bodem is gezakt. Het gat (Engels: ‘pit’) in het midden is ongeveer 35 meter groot en de bodem van het gat ligt zo’n 20 meter onder de kraterbodem. Een zeer merkwaardig fenomeen, nietwaar? Wat er vermoedelijk gebeurd is dat is het volgende: Mars kende lang geleden een sterke vulkanische activiteit, waarbij grote rivieren vol lava over het oppervlak stroomden. De bovenkant van dergelijke stromen kon door afkoeling stollen, terwijl daaronder de hete, vloeibare lava bleef stromen. Als vervolgens de aanvoer van lava stokte bleef een onderaardse ruimte over, een lavatunnel, welke ook op aarde – o.a. op Hawaï – voorkomen. Als de gestolde laag instort kan een diepe put ontstaan. In dit geval was de gestolde laag bedekt door een laag zand, die inzakte toen de gestolde lavalaag instortte. Een deel van het zand zal weggewaaid zijn, een ander deel zal in de put zijn gestort. Het is dus geen inslagkrater, veroorzaakt door de inslag van een rotsblok uit de ruimte. Bron: Bad Astronomy.