In de nacht van donderdag op vrijdag a.s. (22 > 23 april 2010) zal de jaarlijks terugkerende zwerm van meteoren de Lyriden te zien zijn. Het maximum van de zwerm valt al donderdagavond om 19.00 uur, maar dan is het hier uiteraard nog gewoon licht. Het wordt pas donker na 22.00 uur en de beste kans om meteoren te zien heb je na middernacht tot een uur of drie. Dat is niet alleen vanwege het donker, maar ook omdat de radiant van de zwerm, het punt aan de hemel waar de meteoren allemaal vandaan lijken te komen, steeds hoger komt. Dat radiant ligt bij de lyriden in het sterrenbeeld Lier (Lyra, zie afbeelding). Ook zakt de maan, die voor 62% verlicht is, steeds lager aan de hemel. Er zijn bij een heldere hemel 5 á 10 meteoren per uur te zien, als die vulkanische as uiteraard geen roet in het eten strooit. OK, die grap maakt iedereen de laatste tijd, ik weet het… De bron van de Lyriden is trouwens de komeet C/1861 G1 (Thatcher), die op 5 april 1861 werd ontdekt door A. E. Thatcher. Bron: Sterrengids 2010.
[UPDATE] Vanuit Oost-Kapelle in Zeeland heeft Klaas Jobse met z’n All-Sky observatorium de vuurbol van gisteravond gefotografeerd. Hieronder de foto waarop de vuurbol duidelijk te zien is. Tijdstip: 20:01:59 uur Nederlandse tijd. We zien de vuurbol onder de ster Procyon (Sterrenbeeld Kleine Hond). Hij gaat naar rechts, richting Orion. Linksboven van Procyon zien we drie sterren, eh… twee eigenlijk, want het zijn de planeet Mars (de onderste en helderste) en de sterren Castor en Pollux van Tweelingen. Van de vuurbol is inmiddels ook een video online te bewonderen. Bron: Cyclops/Klaas Jobse.
De metoor van 16 maart (Klaas Jobse). Credit: Cyclops/Klaas Jobse
Vanavond (16 maart 2010) is iets na 20.00 uur in Nederland een heldere meteoor te zien geweest. Ik krijg via de mail berichten van waarnemers, o.a. uit Zeeuw-Vlaanderen het volgende bericht: “Locatie: Oostburg (Zeeuws-Vlaanderen). Richting van zuid-oost naar noord-west. Een bijzonder felle lichtstip (kleur helder wit) schuin naar beneden, ongeveer 3 – 4 seconden, waarna het in stukjes uit elkaar viel.” Volgens deze waarnemers was het om 20.04 uur dat de meteoor te zien was. Een andere melding komt uit Friesland en die luidt als volgt: “[…] opeens zag ik een hele heldere dikke brandende streep van links boven naar rechts flitsen. Vlak bij ons over het weiland en over de Lemmerweg verdween het volgens mij in het weiland tussen IJlst en Sneek. Een rode brandende punt met een zilverkleurige staart. Zodra ik meer nieuws hierover heb zal ik het melden. Als er door lezers ook waarnemingen zijn gedaan van de meteoor (of vuurbol?), laat het dan s.v.p. weten. Foto- en videomateriaal is uiteraard van harte welkom, als je wilt zelf te plaatsen op het forum.
Volgens verschillende bronnen zou gisteren, 11 februari om 01.30 uur Nederlandse tijd, een heldere vuurbol te zien zijn geweest in Mexico. In eerste instantie werd gezegd dat er ook sprake was van een inslag van de meteoriet in het plaatsje Ahuazotepec, zo’n 160 km boven Mexico Stad, resulterend in een krater met een doorsnede van 30 meter. Maar er is vervolgens geen enkele foto gepubliceerd van die krater, dus vermoedelijk is hier sprake van loos alarm. Vervolgens kwam daar het bericht dat de meteoriet wellicht een stuk satelliet was, afkomstig van de Russische Komsos 2421. Maar ook dat bericht kan inmiddels naar het rijk der fabelen worden verwezen, want Marco Langbroek, de bekende satellietspotter uit Leiden, heeft laten zien dat a) de Komsos 2421 op het moment van de meteorietinval ver weg van Mexico was en b) dat die satelliet nog steeds keurig z’n rondjes draait om de Aarde. Kortom, eventjes afwachten tot er wat definitieve berichtgeving vanuit Mexico komt. Joolee, thanx voor de tip. 🙂 Bron: Bad Astronomy en SatTrackCam Leiden.
Gisteravond ben ik met Jan Brandt in de Dordtse Biesbosch Geminiden gaan kijken en dat was werkelijk schitterend – afgezien van enkele halfbevroren ledematen. Ik begon iets na elven en ruim een uurtje later hadden we er 47 gezien. Jan bleef nog een half uurtje langer doorvriezen en dat leverde hem een totaal van 55 Geminiden op. Dit jaar dus gelukkig geen Geminieten, zoals we in voorgaande jaren een paar keer hebben meegemaakt. Bij het observatorium genaamd Cloudbait, ergens bij ’t plaatsje Guffey in Colorado (VS), hebben ze een video met daarop welgeteld 419 Geminiden in één foto gepropt en die foto staat hierboven. Wowie! 😯 232 van die 419 meteoren zijn tijdens het maximum gefilmd, dus afgelopen nacht (13>14 december). Omdat de radiant bij Tweelingen (Gemini) gedurende de nacht opschuift lijken de meteoren niet allemaal vanaf één punt aan de hemel te komen. Opvallend afgelopen nacht was wel dat Jan en ik diverse niet-Geminiden zagen, o.a. een paar vanuit Stier. Kan wel kloppen volgens die gasten van Cloudbait, want er waren ook vele Puppis-Veliden, Monocerotiden, 12 Chi Orioniden, Sigma Hydriden en een zooi sporadische meteoren te zien. Druk weekend geweest daarboven. 😉 Bron: Cloudbait.
Dit weekend en dan met name de nacht van zondag op maandag (13 > 14 december) is het maximum van de Geminiden, de meteorenzwerm die op het hoogtepunt tot wel 60 meteoren per uur kan leiden. Het is bijna Nieuwe Maan, dus de omstandigheden zijn perfect. De volgende trailer gaat over de internationale waarneemactie rondom de Geminiden:
Hoe kan je meedoen? Eenvoudig door via Twitter @NewburyAS te volgen
De radiant van de Geminiden. Credit: Hemel.waarnemen.com.
Komende nacht van zondag op maandag (13 > 14 december) kan ’t bij helder weer genieten worden van het jaarlijks terugkerende spektakel van de Geminiden. Dat zijn de meteoren die al vanaf 7 december te zien zijn, maar die in die nacht hun maximum hebben. We hebben dit jaar dankzij de Nieuwe Maan veel geluk en als het weer ook meewerkt zijn er op 14 december ’s ochtends vroeg zo’n 60 meteoren per uur zichtbaar. Iedere minuut één meteoor dus. Zo rond 02:30 uur staat de radiant in het hoogste punt, 70° boven de horizon. Veldbed meenemen, koud pils warme koffie en genieten maar! De Geminiden zijn ook geschikt om te fotograferen, niet alleen omdat ze vaak helder zijn, maar ook omdat ze traag zijn [1]Hun snelheid door de dampkring is zo’n 35 km/s, terwijl die van de Perseïden in augustus rond de 59 km/s is.. Camera op statief zetten, paar minuten open houden naar boven gericht (bijvoorbeeld richting Orion) en vangen maar. 🙂 De radiant van de Geminiden, de plek aan de hemel waar ze allemaal vandaan lijken te komen, staat op het kaartje hierboven. Oorsprong van de Geminiden, in feite kleine stukje gruis die door de dampkring vliegen, is de planetoïde 3200 Phaethon. Da’s anders dan de meeste andere meteorenzwermen, die door kometen zijn veroorzaakt. Bron: Sterrengids 2009.
Op dinsdag 17 november a.s. is het zover: dan is weer het maximum van de jaarlijks terugkerende meteorenzwerm van de Leoniden. Een jaar geleden schreef ik over de voorspelling dat de leoniden in 2009 wel eens spectaculair zouden kunnen worden, tenminste als je ergens in Azië aan het waarnemen bent. Het maximum valt die dag ergens rond 22.40 Nederlandse tijd en bij ons staat het sterrenbeeld Leeuw, waar de Leoniden allemaal vandaan lijken te komen, onder de horizon. De meeste kans op meteoren te zien in ons koude kikkerlandje én bij de Zuiderburen is de 17e november ’s morgens vóór zonsopgang. De radiant staat dan hoog aan de hemel en er is geen storend maanlicht. Dan zijn er naar verwachting zo’n 10 á 15 Leoniden per uur te zien. Een stuk minder dan die paar honderd die ze voor Azië voorspellen. 🙁 Alle Leoniden zijn stukjes gruis, dat achtergelaten is door de komeet 55P/Tempel-Tuttle. Die heeft in de ruimte allerlei langgerekte sporen achtergelaten van stof/gruis en die 17e november trekt de Aarde door het spoor dat de komeet in 1466 – het jaar dat Desiderius Erasmus is geboren, maar dit even terzijde – heeft achtergelaten. Het schijnt dat we dit jaar óók door de stroom gaan die in 1533 door 55P/TT is achtergelaten, maar welke gevolgen dá t heeft is niet bekend. Mmmmm, misschien een plaatselijke opleving boven de Benelux? Hoop hoop. 🙄 Bron:
In de nacht van woensdag op donderdag (21 > 22 oktober) zal de jaarlijks terugkerende meteorenzwerm van de Orioniden z’n maximum bereiken. Die zwerm wisselt nogal van activiteit. Gemiddeld bedraagt de ZHR [1]De Zenithal Hourly Rate. Da’s het aantal met het blote oog zichtbare meteoren, dat per uur kan worden waargenomen tijdens het maximum van een zwerm, onder ideale omstandigheden. Het is het … Continue reading 25, maar de laatste jaren lag die een stuk hoger. In 2006 en 2007 bereikten de Orioniden een ZHR van wel 60. 😯 Volgens kenners is er sprake van een twaalfjarige cyclus in de activiteit van de zwerm en is de verwachting dat onder ideale omstandigheden dit keer 30 meteoren per uur te zien zijn. Kijk in de nanacht in het oosten. Van de maan zullen we dit jaar geen last hebben, hooguit van storende bewolking. Toch maar even Edwin Kroll bellen. 😉 O ja, nog even dit: de oorsprong van de Orioniden ligt in de beroemde komeet van Halley, net als een andere meteorenzwerm, de Eta Aquariden. Bron: Sterrengids 2009.
De Zenithal Hourly Rate. Da’s het aantal met het blote oog zichtbare meteoren, dat per uur kan worden waargenomen tijdens het maximum van een zwerm, onder ideale omstandigheden. Het is het aantal meteoren dat zou worden gezien bij een grensmagnitude van 6,5 indien de radiant die zich in het zenit zou bevinden. Dit maximum wordt in de praktijk zelden bereikt.
