Reusachtige stoftorens op Mars bieden meer inzicht in Marsweer

Een wetenschapsteam van NASA’s JPL, de Hampton Universiteit en ruimte-instituten uit San Diego en Colorado heeft onderzoek gedaan naar de grote Mars stofstormen. De planeetwijde stofstorm die Mars in 2018 teisterde en die de Opportunity-rover van NASA fataal werd, blijkt nieuwe inzichten te geven in het Marsweer en hoe het komt dat Mars zijn atmosfeer miljarden jaren geleden verloren heeft. Met gegevens van de Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) heeft men gekeken naar stoftorens die door de stormen gevormd worden. Op Mars doen zich ruwweg eens in de tien jaar gigantische stofstormen voor die de planeet volledig kunnen bedekken. Deze stormen werden voor het eerst gezien door aardgebonden telescopen en bevestigd toen NASA’s Mariner 9-sonde Mars  bereikte, deze kwam in 1972 in een baan om Mars. Op foto’s verzonden door de Mariner trof men vervolgens een enigszins vage, grijsbruine planeet aan.
Lees verder

Mars, Mars en nog eens Mars

Credit: ESA/ATG medialab

Jawel, drie keer Mars, drie korte berichtjes over de Rode Planeet.

  1. Ten eerste dat de ESA besloten heeft (een maandje terug alweer, excuséz moi) om de ExoMars rover, die ergens in maart 2021 op Mars moet landen en vervolgens rondrijden, Rosalind Franklin noemen. Als scheikundige was zij één van de ontdekkers van de structuur van DNA en da’s ook wat die rover wil gaan onderzoeken: kijken of er (overblijfselen van) bouwstenen van leven te vinden is. Hierboven zie je een impressie van Rosalind Franklin. Bron: ESA.
  2. InSight is in zicht. De ESA-Roscosmos Trace Gas Orbiter (TGO), die op 19 oktober 2016 in een baan om Mars kwam, heeft met z’n Colour and Stereo Surface Imaging System (CaSSIS) een foto weten te maken vanuit de ruimte van NASA’s InSight lander, die bezig is het binnenste van Mars te onderzoeken. Hieronder zie je die foto, waarop ook de parachute, het hitteschild en de achterzijde van de lander te zien zijn. De foto is op 2 maart j.l. gemaakt.

    Credit: ESA/Roscosmos/CaSSIS, CC BY-SA 3.0 IGO

    In de bron overigens nog meer prachtige foto’s van Mars, die met CaSSIS gemaakt zijn. Moet je echt even kijken. Bron: ESA.

  3. Dan het derde en laatste bericht over Mars, een ietwat droevig bericht: Zoals jullie weten is de Marsrover Opportunity niet meer, de stofstorm die vorig jaar geheel Mars overwoekerde heeft ‘m de das omgedaan. Tot 10 juni 2018 was ‘ie nog actief in de grote Endeavour krater in het gebied genaamd Meridiani Planum op Mars. Tussen 13 mei en die fatale datum van 10 juni heeft ‘ie welgeteld 354 foto’s gemaakt van de omgeving van de krater en daar hebben ze deze allerlaatste panoramafoto van gemaakt – dubbelklikken om de veropportuneriseren.

    Credit: NASA

    Hieronder nog een versie met labels van wat alles precies is.

    Credit: NASA

    Bron: Universe Today.

Zo, dat was ‘ie weer over Mars.

NASA: aan de missie van Marsrover Opportunity is echt een einde gekomen

MER Opportunity. Credit: NASA.

Wat al gevreesd werd is vandaag bevestigd: de NASA heeft laten weten dat aan de missie van Marsrover Opportunity, die bijna 15 jaar duurde, een einde is gekomen. Juni 2018 was er een enorme stofstorm gaande, die bijna geheel Mars bedekte, en toen stopte de communicatie tussen aarde en rover – het laatste contact dat NASA’s Jet Propulsion Laboratory (JPL) met Opportunity had dateert van 10 juni 2018. Sindsdien zijn er meer dan duizend pogingen gewaagd om weer contact te krijgen met Opportunity, onder andere via de 70 meter grote radioscoop van het Goldstone Deep Space Complex in Californië, maar niets hielp. Technici bedachten allerlei manieren om Opportunity, wiens zonnepanelen door de storm door een dikke laag stof waren bedekt en die daardoor te weinig stroom konden produceren, weer tot leven te wekken, maar het lukte niet.

Infografiek over Opportunity. Credit: NASA/JPL-Caltech.

Daarom heeft de NASA nu besloten om definitief de stekker uit Opportunity type trekken. En daarmee is er een einde gekomen aan de zeer succesvolle missie van Mars Exploration Rover (MER) Opportunity (ook wel ‘Oppy’. genoemd), die op 24 januari 2004 landde in de Meridiani Planum regio op Mars (broertje MER Spirit was twintig dagen eerder geland) en die een geplande levensduur van 90 Marsdagen (!) had. Hieronder een video waarin wordt teruggeblikt op die missie, die de wetenschappers onder andere heel veel kennis heeft opgeleverd over het natte verleden van Mars.

Bron: NASA.

Soundtrack 5000ste Mars zonsopgang gemaakt

Van de 5000ste zonsopgang op Mars eerder in februari dit jaar, zoals is waargenomen door de Opportunity Mars rover, is een heuse soundtrack gemaakt door gebruik te maken van sonificatie techniek. Wetenschappers van de Anglia Ruskin Universiteit creëerden  een twee minuten durend muziek stuk ‘Mars Soundscape’ getiteld. Lees verder

NASA geeft Marsrover Opportunity 45 dagen de tijd om wakker te worden

‘Perseverance Valley’, waar Opportunity zich nu bevindt. Credit: NASA/JPL-Caltech/Cornell/Arizona State Univ

De NASA heeft deze week laten weten dat de grote stofstorm boven Mars, die op 30 mei voor het eerst verscheen en die Marsrover Opportunity noodzaakte om zich op 10 juni in een slaaptoestand te brengen, is afgenomen in heftigheid. Zodra de dichtheid van stofdeeltjes een bepaalde kritische grens is gepasseerd – als de atmosferische opaciteit ? < 1,5 zoals deskundigen dat noemen – zal de NASA met z’n grote radioantennes van het Deep Space Network (DSN) proberen om Opportunity weer wakker te krijgen. Men denkt dat dat maximaal 45 dagen nog kan duren, daarna beschouwt men de rover als niet meer te herstellen en geeft men de pogingen op. Opportunity bevindt zich in ‘Perseverance Valley’ en met de Mars Color Imager (MARCI) aan boord van NASA’s Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) is vastgesteld dat de meest nabije actieve stofstorm minstens 3000 km ver weg is van die plek. Laten we hopen dat Opportunity gewekt kan worden en dat ons kaartje geholpen heeft. Bron: NASA.

Stuur ’n kaartje naar Marsrover Opportunity – hij heeft ’t best nodig

Credits: NASA

Sinds 10 juni bevindt Marsrover Opportunity zich in een slaaptoestand, die technici van de NASA hadden gestart om ‘m te behoeden voor de gigantische stofstorm die op Mars gaande is. De storm wordt minder, d.w.z. er gaat minder stof omhoog, maar dat betekent dat er meer stof naar beneden komt. Men doet daarom pogingen om Opportunity weer wakker te krijgen en te kijken hoeveel stof er ligt op z’n zonnepanelen en instrumenten, maar tot nu toe is dat nog niet gelukt. Symbolisch is men daarom een soort van actie begonnen om een ansichtkaart naar Opportunity te sturen en hem daarmee aan te moedigen. Hierboven de kaart die ik ‘m vanochtend heb gestuurd. Ook namens jullie. Prima toch? 😀 Hij kan ’t denk ik wel goed gebruiken.

Opportunity werd gebouwd om 90 dagen op Mars te verblijven. Het zijn er inmiddels 5000!

Opportunity maakte vandaag deze foto van de dageraad op Mars. Credit: NASA

Vandaag heeft Marsrover Opportunity een nieuwe mijlpaal bereikt. Toen de rover pakweg twintig jaar geleden door de NASA gebouwd werd dacht men dat ‘ie het 90 sol uit zou houden, negentig dagen op Mars – een Marsdag is 40 minuten langer dan een dag op Aarde. Sol 1 was op 25 januari 2004, toen de rover landde op Mars. De technici waren nogal sceptisch dat Opportunity en z’n broertje, Mars Exploration Rover (MER) Spirit, de strenge winter op Mars zouden overleven, vandaar de laag ingeschatte levensduur. Inmiddels weten we dat ‘ie het heel wat langer heeft uitgehouden dan die geprognosticeerde 90 dagen, zoals dat zo mooi heet. Want vandaag, 16 februari 2018, werd door de Opportunity sol 5000 bereikt en hij doet ’t nog uitstekend daar op de Rode Planeet! In die lange periode heeft ‘ie 45,1 km afgelegd van zijn landingsplaats, in de Eaglekrater op de Meridiani Planum vlakte op Mars, naar z’n huidige locatie, de 22 km grote Endeavour krater, waar de 180 kg wegende Marsrover in 2011 aankwam. Tot op de dag van vandaag heeft de Opportunity 225.036 foto’s naar de aarde gestuurd, die allemaal online te bekijken zijn. Bron: JPL/NASA.

Nee, Opportunity heeft Schiaparelli niet zien afdalen

Copyright: IRSPS/TAS-I

De bedoeling was dat de EDM-lander Schiaparelli van de ExoMars 2016 missie gisteren (19 oktober) een zachte landing zou maken in het gebied Meridiani Planum vlakbij de evenaar van Mars. In dat zelfde gebied bevindt zich de Amerikaanse Opportunity rover, die daar al sinds 25 januari 2004 (!) rondtuft en die zich momenteel aan de rand van de groter krater Endeavour bevindt (zie het kaartje hierboven). Van tevoren was uitgerekend dat Opportunity in staat was om de afdalende Schiaparelli met z’n PanCam te zien, ongeveer vanaf tien seconden nadat de parachutes van Schiaparelli waren geopend en dan zo’n vijftig seconden lang. Mocht de Opportunity erin slagen Schiaparelli te zien dalen dan zou dat uniek zijn: voor het eerst dat een dalende lander vanaf het oppervlak van een ander hemellichaam wordt gefotografeerd. Echter, de Opportunity heeft helaas niets gezien. De Amerikaanse MER-B rover, zoals ‘ie ook wel wordt genoemd, heeft foto’s gemaakt, in de richting waar Schiaparelli te zien zou zijn, maar op de foto’s is niets te zien, behalve af en toe een streepje veroorzaakt door kosmische straling.

Credit: NASA

Bij de ESA zullen ze deze ‘non-visual’ van de EDM-lander wellicht ook meenemen in de analyse van wat er fout is gegaan tijdens de landing. Bron: Planetary Society.

Marswagen Opportunity overwintert in Marathon Valley

Panoramafoto van de noordrand van Marathon Valley, met de bergtop Hinners Point. (Credit: NASA/JPL-Caltech/Cornell University/Arizona State University)

De Amerikaanse Marswagen Opportunity, die al sinds januari 2004 actief is op Mars, zal de komende (zuidelijke) Marswinter doorbrengen in Marathon Valley, een vallei aan de oostzijde van de 22 kilometer grote Marskrater Endeavour. Marathon Valley is interessant vanwege de kleimineralen die er zijn gevonden. Op het zuidelijk halfrond van Mars, waar Opportunity zich bevindt, wordt het winter – de dagen duren steeds korter en de zon staat midden op de dag steeds lager boven de noordelijke horizon. Om zoveel mogelijk zonne-energie op te vangen zal Opportunity tijdens de winter vooral op de zuidelijke helling van Marathon Valley actief zijn, en worden de zonnepanelen van Opportunity zo veel mogelijk in de richting van de zon gekanteld. De kortste dag op het zuidelijk halfrond van Mars is in januari 2016. Wanneer de Marslente weer aanbreekt, zal er verder onderzoek verricht gaan worden op de vlakkere bodem van Marathon Valley.

Bron: Astronomie.nl