Leven kan zich als een epidemie verspreiden in de Melkweg

Credit: NASA/JPL-CalTech

Voorlopig is er maar één planeet in de Melkweg bekend waar leven op te vinden is: moeder Aarde. Maar desondanks zijn de meeste sterrenkundigen het er wel over eens dat elders ook leven moet zijn, primitief of intelligent. Het lijkt niet een kwestie óf we leven buiten de aarde zullen vinden maar meer wanneer we dat zullen vinden. Er zijn inmiddels al 1950 ontdekte en bevestigde exoplaneten, planeten bij andere sterren dan de zon, en 31 daarvan lijken leefbaar te zijn. De vraag dringt zich vervolgens op of het leven op die planeet – áls we dat gevonden hebben – daar spontaan ontstaan is of dat het ‘geïmporteerd’ is van elders. Aan die vraag hebben sterrenkundigen van het Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics (CfA) onlangs een studie gewijd en daaruit is naar voren gekomen dat leven zich in de Melkweg kan verspreiden op een manier die doet denken aan een epidemie, aan de wijze waarop ziektes zich kunnen verspreiden. Feitelijk zijn er twee manieren hoe leven zich kan verspreiden, te weten via een natuurlijke verspreiding, waarbij bacteriën of andere levensvormen meeliften met kometen of planetoïden, die door de zwaartekracht van de ster weggeslingerd worden naar een naburige ster, of via intelligent leven dat zich met raketten een weg baant door de kosmos.

Credit: Alamy

Welke manier doet er volgens de CfA groep niet echt toe, bij beiden zal het leven zich vanuit centra naar alle kanten uit verspreiden, zoals groeiende bellen in het water (de groene bellen in de illustratie bovenaan). Dat betekent dus dat als ergens op exoplaneet X leven wordt gevonden, dat er dan grote kans is dat leven zich ook op de naburige planeet Y bevindt, die bij een ster verder staat. Er zijn op die manier patronen zichtbaar van de verspreiding van leven in de Melkweg. Voorwaarde voor dergelijke patronen is wel dat de verspreiding snel verloopt, omdat sterren de neiging hebben door hun eigenbeweging door de Melkweg van elkaar vandaan te bewegen en dan wordt de panspermie, zoals dit ook wel wordt genoemd, moeilijker. Over de studie is een artikel verschenen en dat is inmiddels geaccepteerd voor publicatie in The Astrophysical Journal Letters.Over buitenaards leven is overigens nog ander nieuws te melden. Australische wetenschappers hebben namelijk uitgezocht wat de meest logische plek is om te zoeken naar intelligent buitenaards leven in de Melkweg en dat blijken de binnenste regio’s van de Melkweg te zijn. Die regionen bevatten bijzonder veel planeten met de juiste omstandigheden voor het ontstaan van intelligent leven, waardoor daar mogelijk al twee 2 miljard jaar geleden complexe samenlevingen ontstonden, aldus de onderzoekers in een recent artikel dat verschenen is in het maandblad Astrobiology. Het gaat met name om de regionen net onder en boven het galactisch vlak, waar minder vaak supernova-explosies plaatsvinden. Bron: CfA + Nu.nl[Update 22.30 uur] Nog wat ander gerelateerd nieuws: uit Japans onderzoek blijkt dat het heel goed mogelijk is dat leven verspreid wordt via kometen. Ze hebben aminozuren, waterijs en silicaten bij zeer lage temperaturen (77K) in een soort van kogel gedaan, die vervolgens werd afgevuurd om een inslag na te bootsen. Door de inslag bleken er ‘peptiden’ te ontstaan, een bepaald soort moleculen. Meer info over het onderzoek in de Bron: Universe Today.

Leuk idee: leven op andere manen en planeten, afkomstig van… de Aarde

Panspermie. Credit: Silver Spoon Sokpop/Wikipedia.

Ongeveer 65 miljoen jaar geleden knalde er een 10 km grote planetoïde tegen de aarde, ergens bij het Mexicaanse schiereiland Yucatan. Boem, een enorme inslag volgde, mega-tsunami’s, aardbevingen, verschroeiende hitte, een enorme extinctie van veel leven op aarde, exit dinosaurussen. Maar naast al dat leed zou die inslag ook wel eens iets positiefs hebben kunnen opleveren. Er zou namelijk heel veel materiaal van de aarde zelf door de inslag in de ruimte terecht zijn gekomen en na vele jaren op andere manen of planeten terecht zijn gekomen, materiaal dat wellicht leven bevatte, microbacteriëel leven dat bestand was tegen reizen door de ruimte en dat uiteindelijk op die andere oorden belandde [1]Het is bekend dat bacteriën ruimtereizen kunnen overleven. De bacterie Streptococcus mitis werd in 1967 per ongeluk met de Surveyor 3 naar de Maan gebracht. Astronauten van de Apollo … Continue reading. Onlangs hebben Tetsuya Hara en z’n collegae van de Kyoto Sangyo Universiteit in Japan onderzoek gedaan naar die mogelijkheid en verrassend genoeg blijkt heel veel aards materiaal na omzwervingen – van soms miljoenen jaren – op manen en planeten in ons zonnestelsel én daarbuiten terecht te komen – het omgekeerde eigenlijk van de bekende panspermie-theorie. In onderstaande tabel zien we de uitkomsten van de berekeningen van Hara et al, waarin we voor de manen Enceladus van Saturnus, Europa van Jupiter, de dwergplaneten Ceres en Eris, de planeet Mars en onze eigen maan zien hoeveel stukken rots van de aarde er na een inslag terecht kunnen zijn gekomen, weergegeven in de laatste kolom:

Een opmerkelijk resultaat, mag ik wel zeggen: op de maan Europa kan bijna net zoveel materiaal van de aarde terecht zijn gekomen als op onze eigen maan, ondanks het gigantische afstandsverschil. De reden is simpel: Jupiter heeft door z’n massa een enorme aantrekkingskracht, die ‘m het gravitationele afvoerputje van het zonnestelsel doet zijn – naast de zon uiteraard – en daardoor is veel materiaal ook op Europa beland. Nog een opmerkelijk resultaat: het aards materiaal dat na de inslag in de ruimte terechtkwam belandde niet alleen IN ons zonnestelsel op diverse plekken, maar ook daarbuiten.  Het zou na miljoenen jaren zelfs terecht kunnen zijn gekomen op de exoplaneten, die om de rode dwerg Gliese 581 draaien, welke zich 20 lichtjaren van de aarde bevindt. En zou zo het wel eens kunnen zijn dat er op de super-aarde Gliese 581g microbacteriëel leven is dat z’n oorsprong heeft op aarde. Maar we zijn er nog niet, want Hara en kornuiten gaan nóg een stap verder: hun berekeningen laten zien dat aards materiaal in principe in 1 biljoen jaar, da’s een 1 gevolgd door twaalf nullen, door de gehele Melkweg verspreid zou kunnen zijn. Oeps, daar hebben we een probleem, want het Melkwegstelsel is honderd keer jonger dan die periode, tien miljard jaar ‘hooguit’, dus dat gaat niet lukken. Tenzij je vanuit 25 verschillende locaties verspreid over de Melkweg de boel gaat verspreiden, dán lukt het wel. Een leuke theorie, nietwaar? Bron: Technology Review.

References[+]

References
1 Het is bekend dat bacteriën ruimtereizen kunnen overleven. De bacterie Streptococcus mitis werd in 1967 per ongeluk met de Surveyor 3 naar de Maan gebracht. Astronauten van de Apollo 12 brachten ze 31 maanden later terug naar de Aarde, waar bleek dat ze weer tot leven konden worden gewekt. Ook van korstmossen is aangetoond dat ze minimaal twee weken onbeschermd in de ruimte kunnen overleven. Van andere bacteriën is bekend dat ze op Aarde onder zeer extreme omstandigheden overleven.