Zonverkenners kijken achterom en zien o.a. Aarde, Venus en Mercurius

Deze week kwam in het nieuws dat de Solar Orbiter, de STEREO satelliet en de Parker Solar Probe, alle drie zonverkenners in een baan om de zon, even niet naar de zon hebben gekeken, maar de andere kant uit naar hun moederplaneet. En dat leverde mooie plaatjes op, waarop niet alleen de aarde te zien is, maar o.a. ook Venus en Mercurius. Op 18 november vorig jaar maakte de Solar Orbiter met z’n Heliospheric Imager (SoloHI) dit korte filmpje van het tafereel met de drie planeten (Venus als helderste links, de aarde rechtsonder, Mars daar weer rechts van) – dubbelklikken voor de animatie.

Credits: ESA/NASA/NRL/Solar Orbiter/SolOHI

De Parker Solar Probe en STEREO gingen zelfs nog een stapje verder, want die wisten vanuit hun gezichtspunt maar liefst zes planeten vast te leggen, naast Venus, Aarde en Mercurius ook Mars, Jupiter en Saturnus. Hieronder een tweet met daarin de prachtige foto daarvan.

Hieronder de STEREO foto van de zes planeten, gemaakt op 7 juni 2020:

Credits: NASA/STEREO/HI

Bron: NASA.

De Parker Solar Probe heeft het stofspoor van planetoïde Phaethon – bron van de Geminiden – gefotografeerd

Credits: Brendan Gallagher/Karl Battams/NRL

NASA’s Parker Solar Probe is primair bedoeld om de zon van zeer dichtbij te bestuderen – de wetenschappelijke resultaten van de eerste twee scheervluchten langs de zon verschenen vorige week. Maar behalve de zon kan de PSP nog meer waarnemen vanuit het binnenste gedeelte van het zonnestelsel. En dat blijkt, want hij heeft ook als eerste instrument ooit het stofspoor ontdekt van 3200 Phaethon, een ‘Apollo’ planetöide, die ervan wordt verdacht eigenlijk een uitgedoofde komeet te zijn. De baan van Phaethon vertoont een grote excentriciteit, hij nadert de zon tot op 0,14 AE en is bijna identiek aan de baan van de Geminiden, de jaarlijks terugkerende meteorenzwerm, die enkele dagen terug z’n maximum had. Phaethon wordt dan ook aangezien als de bron van de Geminiden. Met het WISPR instrument aan boord van de PSP zijn ze er in geslaagd om een deel van het door Phaethon achtergelaten stofspoor, dat bijna 100.000 km breed is, te fotograferen – aangegeven op de foto hierboven met de rode pijlen, de zon is de gele cirkel links. Ieder jaar trekt de aarde in december door dat stofspoor en dat levert de Geminiden op, waarvan het maximum dit jaar flink werd verstoord door de Volle Maan. Men schat in dat de massa van het stofspoor enkele miljarden tonnen bedraagt. Bron: NASA.

Eerste resultaten Parker Solar Probe geven meer inzicht in hete corona van de Zon

Impressie van de Parker Solar Probe die om de zon draait. Credit: NASA/Johns Hopkins APL

De ruimteverkenner Parker Solar Probe van de NASA werd augustus 2018 gelanceerd en sindsdien heeft ‘ie drie keer een perihelium meegemaakt, het punt in z’n elliptische baan dat de sonde het dichtst bij de zon stond – de dichtste nadering was tot 24 miljoen km van de zon vandaan (35 keer de straal van de zon), Mercurius staat er 58 miljoen km vandaan. Van de eerste twee perihelia werden vandaag in het tijdschrift Nature de eerste wetenschappelijke resultaten bekendgemaakt en wel in vier artikelen. De Parker Solar Probe zal nog 21 perihelia komende jaren meemaken (met een afstand van slechts 6,2 miljoen km als meest dichtbij – hij scheert dan dóór de buitenste delen van de corona), maar nu al zijn op basis van die eerste twee scheervlucht verrassende resultaten te vermelden over de corona, de hete ijle atmosfeer van de zon.

  • De vraag was lange tijd of de zon de zonnewind, de stroom geladen energierijke deeltjes, continu uitbraakt of met stoten. Het lijkt er nu naar uit te zien dat het laatste het geval is. De zonnewind kent een ‘rough and irregular texture‘, zoals ze dat noemen. Een deel van de zonnewind valt ook terug op de zon, een ander deel gaat als brokken plasma de ruimte in.
  • Daar in de ruimte blijkt de zonnewind, een stuk complexer te zijn dan men eerst dacht. Met het FIELDS instrument aan boord van de PSP werd die zonnewind gemeten. Het blijkt dat de zonnewind in de buurt van de zon sterk met de rotatie van de zon mee beweegt. Onderzoekers wisten dat de rotatie én het magnetische veld de richting van de zonnewind beïnvloeden, maar dat die ‘transition zone’, waar de zonnewind niet meer de rotatie volgt, op zo’n grote afstand van de zon ligt (tien keer verder dan waar de modellen vanuit gingen) dat was een verrassing.

    Credits: NASA’s Goddard Space Flight Center/Scott Wiessinger

  • Een stofvrije zone rondom de zon (zie de impressie daarvan hierboven). Tot een afstand van ongeveer 5,5 miljoen km van de zon is er geen stof. Het stof dat dichterbij komt wordt door de zon verdampt. Buiten de stofvrije zone kennen we de zone met stof, want die is vanaf de aarde te zien als het zodiakale licht. De stofvrije zone werd overigens al in 1973 (!) waargenomen met de Helios 3 missie, alleen kon die niet zien waar de grens van de zone lag.
  • De magnetische veldlijnen blijken zogeheten ‘switchbacks’ te kennen, plotselinge omkeringen in de richting van het magnetische veld (noord wordt zuid en andersom), die in een paar seconden of minuten kunnen optreden. Die switchbacks blijken groepsgewijs (in ‘clusters’) voor te komen en ze zorgen er voor dat er in de magnetische veldlijnen S-vorige patronen voorkomen. Het zou kunnen dat de brokken plasma in de vorm van zogeheten Alfvén golven die switchbacks veroorzaken. Ze kunnen met snelheden tot wel een half miljoen km/uur voortbewegen en zijn mogelijk een oorzaak waarom de corona naar buiten toe steeds heter wordt [1]Aan het oppervlak is de zon bijna 6000 graden warm, de corona kan meer dan een miljoen graden zijn..
  • Tenslotte zag de PSP ook uitbarstingen van energierijke deeltjes, die zo klein waren, dat ze vanaf de aarde niet te zien zijn. Ze worden met regelmaat uitgestoten, maar in de ruimte verspreiden de deeltjes zich en zijn ze op aarde niet meetbaar.

Bron: NASA.

References[+]

References
1 Aan het oppervlak is de zon bijna 6000 graden warm, de corona kan meer dan een miljoen graden zijn.

De Aarde gefotografeerd door de Parker Solar Probe vanuit z’n baan dichtbij de zon

Credit: NASA / Damia Bouic db_prods

Op 2 april om 06.33 uur UT nam de Parker Solar Probe met z’n Wide-field Imager for Solar Probe (WISPR) de foto die je hierboven ziet. Dat heldere witte stipje in het midden van de foto? Da’s de aarde. En dat deed ‘ie vanuit een baan die dichterbij de zon ligt dan de baan van Mercurius, de planeet die het dichtste bij de zon is. De PSP stond die dag op 27,24 miljoen km van de zon vandaan en 149,2 miljoen km van de aarde. Je zou wellicht denken dat het stipje linksonder van de aarde de maan is, maar met het grote beeldveld van de foto (55°) van de WISPR is de maan vanaf die afstand onmogelijk te zien. Het is dus een ster. Men heeft bij uitvergrotingen van het stipje van de aarde wel gezien dat ‘ie aan de linkerkant iets bol staat – da’s de maan, die tegen de aarde geplakt zit. Hieronder een gifje van verschillende foto’s van de aarde, die met WISPR zijn gemaakt. Vanaf de linkerkant van de foto zie je vaag de uitlopers van de hete corona van de zon en door het beeld heen schieten allemaal geladen deeltjes van de zonnewind.

Eh… over de Parker Solar Probe gesproken. Van de eerste twee perihelium-passages van de sonde zijn de wetenschappelijke gegevens gepubliceerd, die verzameld zijn met de vier instrumenten aan boord – FIELDS, IS?IS, SWEAP en WISPR – en die zijn nu voor iedereen toegankelijk. Bron: Damia Bouic op Twitter en NASA.

Parker Solar Probe 1 september voor de derde keer vlak langs de zon gevlogen

Impressie van de Parker Solar Probe vlakbij de zon. Credit: Steve Gribben/NASA/Johns Hopkins APL.

NASA’s Parker Solar Probe heeft zondag 1 september voor de derde keer z’n perihelium meegemaakt, het punt in z’n elliptische baan dat ‘ie het dichtste bij de zon komt. Om 19.50 uur Nederlandse tijd werd dat punt bereikt en was de sonde slechts 24 miljoen km van het zonsoppervlak verwijderd. Z’n snelheid bedroeg toen ruim 340.000 km/uur. Na het perihelium ontvingen technici van het Johns Hopkins Applied Physics Laboratory in Laurel, Maryland, een signaal van de Parker Solar Probe dat ‘ie de dichte nadering goed had doorstaan en dat alle instrumenten werkten. Komende jaren komt dat perihelium steeds dichter bij de zon te liggen – in 2025 is de verwachting dat ‘ie de zon dan tot 6,16 miljoen km zal naderen en dat z’n snelheid dan maar liefst 690.000 km/u zal bedragen (de vlucht aarde-maan duurt daarmee slechts een half uurtje).

De huidige positie van de Parker Solar Probe. Credit: NASA.

De instrumenten aan boord van de sonde zijn nog steeds bezig om gegevens van de zon te verzamelen. Pas op 20 september, als de afstand tot de zon 0,5 AE is (de afstand Aarde-zon=149 miljoen km) zullen ze worden uitgezet. Bron: NASA.

Parker Solar Probe duikt voor de tweede keer naar de zon

Dat de Parker Solar Probe een taaie rakker is zal voor niemand een verrassing zijn. De sonde doorstaat temperaturen aan de zonzijde van zijn hitteschild van rond de 438°. Tevens heeft de ruimte sonde het record verbroken van de meest dichte nadering tot het zonsoppervlak ooit. Op 5 november 2018 kwam het ruimtescheepje binnen een bereik van 24 miljoen km van het oppervlak van de zon. De Parker Solar Probe heeft inmiddels ook het aphelium bereikt, zijn meest verre punt van de zon, dit was op 19 januari j.l. En opnieuw is de sonde bezig aan zijn tweede ‘close encounter’ met de zon. Mission control bereidt de sonde voor op zijn tweede perihelium, dit zal rond 4 april a.s. zijn. Lees verder

‘Mars’ seizoen 2 en NASA’s ‘Mission to the Sun’ op National Geographic Channel

De herfst lijkt nu echt heer en meester buiten te worden, hierbij een tv tip voor de donkere avonduren. NGC kanaal staat deze weken in het teken van Mars, seizoen 2 van de Mars serie is gister gestart, er volgen nog 5 afleveringen. Ook de Parker Solar Probe staat vanavond in de ‘picture’, om 22.05 is de NASA documentaire. Op NGC komen ook over Mars video’s van Nederlandse en Vlaamse ruimtevaart experts met commentaar te staan. Lees verder

De Parker Solar Probe heeft z’n eerste passage langs de zon goed doorstaan

Credit: ?NASA/Johns Hopkins APL/Steve Gribben

Op 5 november j.l. bereikte de Parker Solar Probe van de NASA z’n perihelium, het punt in z’n baan dat ‘ie het dichtste bij de zon staat. Op dat moment was z’n afstand tot de zon ruim 24 miljoen km, veel dichterbij dan de vorige recordhouder ‘dichtst bij de zon vliegen’, de Helios B satelliet, die in april 1976 de zon tot op een afstand van bijna 43 miljoen naderde. Uit de signalen die de NASA op 7 november ontving bleek dat de Parker Solar Probe de dichte nadering tot de zon goed heeft doorstaan en dat alle instrumenten goed werken. Op het moment van het perihelium had de sonde een snelheid van maar liefst 343.000 km/u, dat is 95 km/s! Ook dat is een nieuw record voor een ruimtevaartuig in ons zonnestelsel. De Parker Solar Probe zal in z’n baan steeds dichterbij de zon komen. De bedoeling is dat in 2024 het kleinste perihelium wordt bereikt, als de sonde het zonsoppervlak tot slechts 6 miljoen km nadert. Op 5 november was de temperatuur in de buurt van de sonde bijna 440 °C, in 2024 zal dat maar liefst 1370 °C zijn. Als ‘t goed is moet het Thermal Protection System van de sonde dat kunnen doorstaan.

De eerste zogeheten ‘solar encounter phase’van de Parker Solar Probe, waarin allerlei wetenschappelijke onderzoeken aan de atmosfeer van de zon plaatsvinden, startte op 31 oktober en die duurt tot 11 november a.s. De resultaten daarvan zullen pas over enkele weken naar de aarde worden geseind. Bron: NASA.

De Parker Solar Probe blikt terug op de aarde

Credit: NASA/Naval Research Laboratory/Parker Solar Probe

De op 12 augustus gelanceerde Parker Solar Probe van de NASA, die onderweg is naar een baan dichtbij de zon, nam op 25 september met z’n Wide-field Imager for Solar Probe (WISPR) instrument bovenstaande foto. In het rechterpaneel zien we een helder object… de Aarde. Jawel, moeder Aarde, op dat moment 43 miljoen km van de sonde verwijderd. Links van de aarde zie je wat hoopjes sterren bij elkaar. Dat zijn de open sterrenhopen Pleiaden en Hyaden in het sterrenbeeld Stier (Taurus) – zie de gelabelde versie hieronder. Onder de aarde is een vaag gekromd vlekje te zien. Dat is een reflectie die door de camera is veroorzaakt.

Credit: NASA/Naval Research Laboratory/Parker Solar Probe

De aarde is op de foto behoorlijk overbelicht. In een ingezoomde versie van de foto, waarop de aarde niet is overbelicht, is een bobbel rechts van de aarde te zien. Nee, dat is geen artefact van de camera, het is… de Maan!

Credit: NASA/Naval Research Laboratory/Parker Solar Probe

Bron: NASA en Astrobob.

China gaat ruimtetelescoop voor bestudering zonnevlammen ontwikkelen

Een Chinees onderzoeksteam gaat met een ruimtetelescoop onderzoek doen naar de corona van de zon. Dit met als voornaamste doelstelling het beter kunnen voorspellen van zonnevlammen. Deze kunnen veel schade toebrengen aan satellieten en zo communicatienetwerken verstoren. Het team behoort bij de ruimtevaartafdeling van de Chinese Academie van Wetenschappen. Lees verder