Zon produceert sterkste zonnevlammen sinds oktober 2017

Het NASA Solar Dynamics Observatory (SDO) heeft op 29 mei j.l. op de zon een toename van zonnevlekactiviteit waargenomen alsmede de sterkste zonnevlammen sinds oktober 2017. Dit duidt er mogelijk op dat voor de zon een nieuwe zonnecyclus aanvangt. De op 29 mei gedetecteerde zonnevlammen worden geclassificeerd als M-klasse zonnevlammen. Zonnevlammen krijgen een classificatie van A, B, C, M of X, afhankelijk van hoe krachtig de straling die ze uitzenden bij het bereiken van de aarde is. Een M-klasse-uitbarsting is ‘middelgroot’ en als de straling de aarde rechtstreeks bereikt, kan dit korte radio-uitval over de polen en kleine stralingsstormen veroorzaken. De recent gesignaleerde zonnevlammen waren niet gericht op de aarde en vormden geen gevaar. Ze waren te zwak om de drempel te overschrijden waarop het NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration) een waarschuwing zou activeren.

Lees verder

Machine-learning technologie ontwikkeld voor bescherming hardware satellieten

NASA ontwikkelt geavanceerde machine-learning technologie om hardware van rondom de aarde gestationeerde satellieten beter te kunnen beschermen voor optimaal functioneren. In het kader hiervan heeft recent een onderzoeksteam van de Universiteit van Oxford een virtuele component gebouwd voor NASA’s Solar Dynamics Observatory (SDO) die het vermogen verhoogt om extreme ultraviolet straling (EUV) te meten. Het gaat i.c. om een virtuele component voor het MEGS-A kanaal, het Multiple EUV Grating Spectrograph A-kanaal*. Dit maakt deel uit van het extreme ultraviolette variabiliteitsinstrument van het observatorium (EVE). EUV is de dominante factor voor wat betreft zonneactiviteit in het thermo- en ionosfeersysteem van de aarde (de lagen tussen de 85 en 1000 km hoogte waar deeltjes door de zonstraling worden geïoniseerd). Tijdens een verhoogde zonneactiviteit kan EUV hardware componenten beschadigen. Deze kunnen op hun beurt leiden tot satellietstoringen en radioblackouts. Met deze doorbraak krijgt NASA meer inzicht in de effecten van ruimteweer en dit kan van vitaal belang blijken te zijn naarmate meer en meer satellieten rondom de aarde gestationeerd worden. Momenteel draaien er zo een 5000 satellieten rondom de aarde, met een scala aan toepassingen van communicatie tot navigatie. Echter met de geplande mega-constellaties, welke wereldwijd snel internettoegang beogen, van met name SpaceX’ “Starlink’ en Amazon’s ‘Project Kuiper’ zullen er nog duizenden extra satellieten de lucht in gaan. Een betere stralingsmonitoring kan ervoor zorgen dat het goed functioneren en operationeel houden van zulke grote constellaties in de toekomst soepeler uitgevoerd kan worden.

Lees verder

Zo zag SDO de zonsverduistering van 21 augustus vanuit de ruimte

Credit: NASA/SDO

De zonsverduistering van maandag 21 augustus, die in een lange strook in de Verenigde Staten totaal was, is niet alleen vanaf aarde gadegeslagen. Ook in de ruimte is de eclips bekeken. Zo kon NASA’s Solar Dynamics Observatory (SDO) vanaf haar positie in de ruimte – op 36.000 km boven het aardoppervlak – een gedeeltelijke zonsverduistering zien. In de video, die van de opnames gemaakt is, zien we de eclips eerst in zichtbaar licht, dan in UV-licht. De fine guidance systems aan boord van SDO hadden wat moeite de zon tijdens de eclips te centreren, vandaar het lichte bewegen af en toe.

Bron: OrbitalHub.

Meer dan een jaar zon in een Ultra-HD video gemaakt door SDO

Credit: NASA/Goddard

Met NASA’s Solar Dynamics Observatory (SDO) wordt vanuit de ruimte de zon continu in de gaten gehouden, 24 uur per dag vanaf februari 2010, toen ‘ie werd gelanceerd en in gebruik genomen. Met SDO’s Atmospheric Imaging Assembly (AIA) worden om de twaalf seconden foto’s gemaakt in tien verschillende golflengten. De video is gemaakt van de foto’s gemaakt bij een golflengte van 171 angstrom, da’s 17,1 nm, gelegen in het ultraviolet. Bij die golflengte zien we de zon bij een temperatuur van 600.000 K en is de 25 dagen durende rotatieperiode van de zon heel goed te zien. De ultra-HD video hieronder – 3840 x 2160 pixels bij 29,97 frames per seconde – beslaat de periode 1 januari 2015 tot 28 januari 2016, dus ruim een jaar zon in zes minuten. Kijken en genieten!

Bron: Gizmodo.

Bekijk de zon in al haar schoonheid

Credit: NASA/SDO

Als je even niks te doen hebt, bekijk dan even deze schitterende video van onze moederster, de zon. De beelden zijn gemaakt door NASA’s Solar Dynamics Observatory, die iedere 12 seconden een foto van de zon maakt. Die foto’s worden in 10 verschillende golfengten gemaakt, die allemaal een ander aspect van de structuur van de ster blootleggen:

Credit: NASA/SDO

450 nm: Fotosfeer, het ‘oppervlak’ van de zon. Dit is blauw-violet zichtbaar licht, het wittelicht-continuum op 6000 graden Kelvin en wat we zouden zien met onze eigen ogen, als het niet zo helder zou zijn. Zonnevlekken zijn zichtbaar als donkere vlekken.

170 nm: Chromosfeer, vlak boven de fotosfeer, waar de temperatuur rap toeneemt. Ultraviolet licht.

160 nm: Boven-fotosfeer en het overgangsgebied tussen de chromosfeer en de corona, waar de temperatuur nog sneller toeneemt. Dit is de emissielijn van koolstof-4 bij 10.000 Kelvin.

33,5 nm: Hete, magnetisch actieve gebieden van de corona. De magnetisch meest actieve gebieden zijn helder, terwijl donkere gebieden de locaties van “gaten” in het zonnemagnetisch veld aangeven.. Dit is de emissielijn van ijzer-16 bij 2,5 miljoen Kelvin.

30,4 nm: Chromosfeer en overgangsgebied. Dit is de emissielijn van helium-2 bij 50.000 Kelvin. Plasma met een hoge dichtheid gloeit het helderst op deze golflengte, terwijl donkere gebieden de locaties van plasma met een lage dichtheid aangeven.

21,1 nm: Hete, magnetisch actieve gebieden van de corona en de emissielijn van ijzer-14 bij 2 miljoen Kelvin – het meest actieve gebied van de zon, inclusief zonnevlammen en CME’s.

29,3 nm: Hete corona, inclusief zonnevlammen. Dit is de emissielijn van ijzer-12 bij 1 miljoen Kelvin, wat de locatie van heter coronaplasma aangeeft. Dit is ook de emissielijn van ijzer-24 bij 20 miljoen Kelvin, wat de locatie van plasma uit zonnevlammen aangeeft.

17,1 nm: Rustige corona, de koelste delen van de atmosfeer van de zon, inclusief coronale lussen (gigantische magnetische bogen). Dit is de emissielijn van ijzer-9 bij 600.000 Kelvin.

13,1 nm: Het heetste materiaal van een zonnevlam. Dit is de emissielijn van ijzer-20 en ijzer-23 bij 15 miljoen Kelvin en meer.

9,4 nm: Zonnevlammen. Dit is de emissielijn van ijzer-18 dat verhit wordt tot 6 miljoen Kelvin.

Hoera, de SDO is drie jaar en dat viert de NASA met een schitterende video

Credit: NASA/SDO.

NASA’s Solar Dynamics Observatory (SDO) viert vandaag z’n derde verjaardag. Op 11 februari 2010 werd de zonnesatelliet gelanceerd met een Atlas V raket, een zelfde soort raket als waar een paar uur geleden de Landsat 8 werd gelanceerd. Ik mag wel zeggen dat de SDO een zeer succesvolle satelliet is, die de zon in z’n volle glorie en in vele golflengtes weet te fotograferen, zoals bovenstaand juweeltje van een foto laat zien, een Coronal Mass Ejection (CME) tonend, welke 31 augustus vorig jaar uitbarstte. Voor de NASA is de derde verjaardag van de SDO reden om een video uit te brengen, die hoogtepunten laat zien van waarnemingen aan de zon van de SDO van februari 2012 tot februari 2013. Onder andere van de Venustransitie van 6 juni 2012, welke je in de video als dat zwarte schijfje voor de zon langs ziet trekken. Een video die ik schaar onder de categorie ‘moet je gezien hebben!‘ SDO, van harte gefeliciteerd met je verjaardag en nog vele jaren! 😀

De video’s van de eerste twee verjaardagen zijn ook nog te bewonderen, hier bij SDO’s eerste verjaardag en hier bij z’n tweede verjaardag. Bron: NASA + Bad Astronomy.’

Zó zag NASA’s Solar Dynamics Observatory de Venusovergang

In één woord: adembenemend mooi! OK toegegeven, dat zijn twee woorden, mij best. Het is de kwalificatie die ik geef aan de video die men gemaakt heeft van de opnames van de Venusovergang van vannacht, die genomen zijn met NASA’s Solar Dynamics Observatory (SDO).

SDO kijkt continue in diverse golflengten naar de zon, vanuit z’n baan 40.000 km boven het oppervlak van de aarde. Al die golflengtes zijn in de video te zien: magenta is at 1700 Angstroms (Å), rood is 304 Å, goud is 171 Å en oranje 3000 – 7000 Å. Die laatste golflengte is zichtbaar licht.  Bron: Bad Astronomy.

SDO ziet voor het eerst een komeet verdampen door de Zon

Met behulp van NASA’s Solar Dynamics Observatory (SDO) is men er voor het eerst in geslaagd om een komeet te fotograferen, die compleet verdampt is door de zon. Op 6 juli j.l. kon men met de hoge resolutie AIA ultraviolet-camera aan boord van de SDO zien hoe een komeet in een kwartier tijd het zonsoppervlak naderde en compleet oploste. Zo’n komeet is een grote, vuile ijsbal en het is dan ook logisch dat ‘ie bij het naderen van het gloeiendhete oppervlak van de zon verdampt. De komeet behoorde tot de zogenaamde Kreutz familie van kometen, genoemd naar de negentiende eeuwse sterrenkundige Heinrich Kreutz, die ze ontdekte. Kometen die tot deze familie behoren zijn ‘Sun grazers’, kometen wiens baan onherroepelijk leidt tot een hittedood boven het zonsoppervlak. De dood van de komeet is ook gefilmd door het Solar and Heliospheric Observatory (SOHO):

Bron: Space.com.

Solaris, een super-app voor de Zon en het Noorderlicht

Credit: SolarisAlpha

Ik heb nou een paar weken een Samsung Galaxy S2 en dat ding bevalt mij steeds beter. Eh… voor de niet ingewijden, de SGS2 – zoals ik ‘m gemakshalve maar even noem – is een smartphone, waar je toevallig ook nog mee kan bellen. Draait op Google’s Android en daar zijn net als voor de iPhone tonnen ‘apps’ voor, programma’s groot en klein, dik en dun, gratis en licht geprijsd. Eén app van de laatste categorie heb ik zojuist gedownload van de ‘market’, Solaris. Kosten: € 1,99. En dat mijne dames en heren is een lachertje, want het is belachelijk weinig voor wat je krijgt. Met Solaris heb je namelijk in 3D in diverse golflengten de allernieuwste foto’s van de zon, zoals linksboven te zien, de zon bij een golflengte van 30,4 nm, uitgezonden door He II. De gegevens van de zon in het ultraviolette en optische gedeelte van het spectrum krijgt Solaris van drie satellieten, het STEREO-duo en SDO. Komen er nieuwe zonnevlekken dan kan Solaris je een seintje geven als je dat wilt. Daarnaast toont de app je ook waar het noorderlicht te zien is – zie rechts op de afbeelding – en ook daarvan kan je een seintje krijgen als het boven jouw woonplaats begint te komen. Data daarvoor komen van de NOAA polar orbiter spacecraft. Kortom, veel waar voor weinig geld.