Upgrade Deep Space Station-43 verloopt voorspoedig; Voyager 2 stuurt bevestigingssignaal terug naar aarde na communicatietest

Sinds maart dit jaar ondergaat de enige radioantenne die kan communiceren met de Voyager 2, de Deep Space Station-43, te Canberra, Australië, grote herstelwerkzaamheden. De antenne is tot februari 2021 offline gehaald. De antenne is cruciaal voor contact met de Voyager 2, die zich op 18,5 miljard km van de aarde bevindt, en het is voor NASA’s missie-ingenieurs een spannende aangelegenheid. Recentelijk, na een half jaar werkzaamheden aan het DSS-43, volgde er in oktober j.l. een communicatietest, een set commando’s werd vanaf de DSS-43 naar de Voyager 2 verstuurd en ontvangen! NASA ingenieurs waren opgetogen toen Voyager 2 het bevestigingssignaal naar de aarde zond, teken dat het herstel van DSS-43 op de goede weg is. De Voyager missie wordt beheerd vanuit het Jet Propulsion lab, te Pasadena, Californië. Lees verder

NASA start bouw antenneschotel met laserontvanger voor Deep Space Network

Een nieuw tijdperk van communicatie in de ruimte is aangebroken. Waar NASA sinds jaar en dag radiogolven gebruikt om miljoenen kilometers de ruimte in te communiceren met haar ruimtesondes voegt de organisatie nu een schotel toe aan het DSN welke lasersignalen kan ontvangen. De Deep Space Station-23 zoals de schotel gaat heten maakt deel uit van een overgang naar snellere en efficiëntere communicatie terwijl NASA zich voorbereidt op de maanmissie Artemis en Marsreizen vanaf 2030.
Lees verder

Saturnus verliest z’n ringen met een “Worst-Case-Scenario” snelheid

Saturnus en z’n ringen, op 25 april 2016 gefotografeerd door Cassini. Credits: NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute.

Nieuw onderzoek van de NASA heeft bevestigd wat waarnemingen met de Voyager 1 en 2 lang geleden al lieten zien, namelijk dat Saturnus met een hoge snelheid z’n de ringen aan het verliezen is. Met zijn zwaartekracht trekt Saturnus aan die ringen en dat levert een regen van ijsdeeltjes op, die onder invloed van het magnetisch veld van Saturnus neerdaalt in z’n dichte atmosfeer. Schattingen zeggen dat die regen ieder half uur een olympisch zwembad zou kunnen vullen. Met dit tempo zouden de ringen in minder dan honderd miljoen jaar verdwenen kunnen zijn – een korte periode als je ’t vergelijkt met de levensduur van Saturnus, die meer dan vier miljard jaar is.

Al lang is er een debat over de vraag hoe oud de ringen precies zijn, of ze uit de tijd stammen dat Saturnus zelf ontstond of dat ze van latere tijd zijn. De recente waarnemingen, die gedaan zijn met de Cassini ruimteverkenner, wijzen uit dat de laatste optie het meest reëel blijkt. Ze zouden niet ouder dan 100 miljoen jaar zijn, de tijd die de C-ring minstens nodig heeft om te evolueren tot wat ze nu is, mits ze in het begin dezelfde dichtheid had als de B-ring. De ringen zouden daarmee dus ongeveer op de helft van hun levensduur zijn, een toevallige omstandigheid. Dat betekent wel dat ringen kennelijk een tijdelijk verschijnsel zijn en dat ook andere grote planeten als Jupiter, Uranus en Neptunus een groot ringenstelsel kunnen hebben gehad, die wij gemist hebben – of dat ze dat in de toekomst nog krijgen.

Het ontstaan van de ringen zou te maken kunnen hebben met botsingen van kleine, ijzige manen die om Saturnus draaien. Misschien dat een passerende planetoïde of komeet de banen van de manen uit balans bracht en ze een ‘collision-course’ kregen. Bron: NASA.

Voyager 2 verlaat heliopause

Na een reis van meer dan 40 jaar is Voyager 2 op weg om de interstellaire ruimte in te gaan. Voyager 2 werd in 1977 gelanceerd en bevindt zich op de rand van ons zonnestelsel de heliopause. Voyager 2 is het eerste ruimtevaartuig dat Jupiter, Saturnus, Neptunus en Uranus aandeed. Oliver Witasse, projectonderzoeker van ESA geeft uitleg. Lees verder

Heeft Voyager 1 nu eindelijk het zonnestelsel verlaten?

Credits: NASA/JPL-Caltech

De vraag is afgelopen jaren al meerdere malen aan de orde gekomen: heeft de in 1977 gelanceerde Voyager 1 sonde nu eindelijk het zonnestelsel verlaten? Vaak werd geroepen dat dat het geval was en even zo vaak ontkende het NASA-team van de Voyager dat. En nu weer heeft een team onderzoekers van de Universiteit van Maryland onder leiding van Marc Swisdak geroepen dat de Voyager 1 – op dit moment 18,7 miljard km ver weg, da’s een afstand van 17 lichturen – het zonnestelsel echt heeft verlaten en dat de grens al een jaar geleden werd overschreden en wel op 27 juli 2012. Probleem is dat niet helemaal helder is wat nou precies de grens van het zonnestelsel is, hoe deze gedefinieerd wordt. Door de vele discussies afgelopen jaren over het wel of niet verlaten van het zonnestelsel is wel duidelijk geworden dat de buitenste regio van het zonnestelsel – de zogenaamde heliosfeer – een ingewikkelde structuur heeft en meerdere overgangszones kent:

Credit: NASA/JPL

Op basis van de gegevens die nog steeds door de detectoren aan boord van de Voyager 1 van geladen deeltjes worden bijgehouden denken Swindek en z’n team dat de Voyager 1 al op 27 juli vorig jaar de heliopauze is gepasseerd en doorgedrongen is tot het zogenaamde local interstellar medium (LISM), waar de reis door de interstellaire ruimte van de Melkweg is begonnen. De NASA blijft er echter bij – opnieuw dus – dat de Voyager 1 nog steeds IN het zonnestelsel is, aldus een vandaag uitgegeven verklaring. Het Voyager-team stelt dat de magnetische veldlijnen die de Voyager meet nog steeds dezelfde richting uitwijzen als de veldlijnen van de zon en dat pas sprake is van het verlaten van het zonnestelsel als die veldlijnen een andere richting uitwijzen. Kortom, de discussie gaat nog door!

Voyager 1 heeft de interstellaire ruimte nog altijd niet bereikt

De beide Voyagers naderen de rand van de heliosfeer. Credit: NASA/JPL-Caltech

Voyager 1 bevindt zich inmiddels op een afstand van meer dan 18 miljard kilometer van de zon. Maar de gegevens die de ruimtesonde naar de aarde zendt wijzen erop dat hij zich nog steeds binnen de heliosfeer – de magnetische invloedssfeer van de zon – bevindt. Al jaren kijken astronomen uit naar het moment waarop Voyager 1 daadwerkelijk de interstellaire ruimte betreedt. Daartoe moet aan drie voorwaarden zijn voldaan: er worden geen geladen deeltjes van de zon meer gemeten, er worden juist heel veel geladen deeltjes uit de interstellaire ruimte waargenomen en de richting van het magnetische veld dat de ruimtesonde detecteert verandert abrupt van richting. Met die derde voorwaarde wil het maar niet lukken. Afgaande op de geladen deeltjes die Voyager 1 detecteert zou je zeggen dat hij zich al in de interstellaire ruimte bevindt. Maar nog steeds heeft het magnetische veld van de zon de overhand. Wetenschappers hebben eigenlijk geen idee hoe lang het nog duurt voordat Voyager 1 het zonnestelsel definitief heeft verlaten. Dat kan een kwestie van maanden zijn, maar evengoed kan het nog jaren duren voordat het zover is. Voyager 1 werd, samen met zijn soortgenoot Voyager 2, in 1977 gelanceerd voor een tour langs de planeten Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Sinds 1990 heeft het tweetal nog maar één taak: vaststellen waar het zonnestelsel ophoudt en de interstellaire ruimte begint. Bron: Astronomie.nl Noot: We hebben het hier over de elektromagnetische interstellaire ruimte – de plaats waar de elektromagnetische invloed van de zon ophoudt. De zwaartekrachtinvloed van de zon strekt zich echter veel verder uit: zowel de dwergplaneet Sedna als de Oortwolk bevinden zich buiten de heliosfeer!

Tel even mee hoe vaak de Voyagers het zonnestelsel hebben verlaten

Even meetellen allemaal a.u.b.

Yep, zeven blogs tussen nu en bijna zes jaar geleden over de beide Voyager sondes, die zich aan de rand van het zonnestelsel zouden bevinden of daar zelfs al overheen zouden gaan. Ik kom op dit lijstje omdat ik vandaag deze cartoon van XKCD zag:

Credit: XKCD

Slaat exact de spijker op de kop, nietwaar? 😀

Jupiter in aantocht

Tijdens de tweede helft van de afgelopen nacht stonden de satellieten I, II en IV van Jupiter vlakbij elkaar, ten westen van de planeet. Niet echt interessant om te weten én het is ook nog eens voorbij als jullie dit lezen, maar wel een goede reden voor mij om iets anders van Jupiter te laten zien. 😉 Een klassieker wel te verstaan, de film die de Voyager in 1979 nam toe ‘ie Jupiter naderde:

Credit: NASA

Prachtig om te zien, nietwaar? Vooral de wijze waarop de verschillende banden tegengestelde richtingen op gaan. Bron: Astropixie.

Voyager 2 stuit op verrassingen bij rand zonnestelsel

Credit: Public Domain

Twee weken geleden meldde ik dat de Voyager 2 de zogenaamde termination shock zal passeren, het punt waar de heliosfeer, het gebied waarin de zonnewind de overheersende stroom van deeltjes is, overgaat in de heliopauze. De heliopauze wordt door velen beschouwd als de uiterste grens van ons zonnestelsel. Nu blijkt dat het Plasma Science instrument aan boord van de Voyager verrassende resultaten heeft waargenomen tijdens de passage van de termination shock. Ten eerste heeft men onverwacht sterke magnetische velden aangetroffen, die veroorzaakt worden door stromen in de aanwezige ijle zonnewind. Die magnetische lijnen drukken de zonnewind samen en zorgen ervoor dat termination shock niet mooi symmetrisch is, maar nogal gebutst. Ten tweede blijkt de temperatuur net voorbij de termination shock tien keer lager te zijn dan men had voorspeld. Het zou kunnen zijn dat het plasma-instrument de temperatuur van de deeltjes in het gas niet meer goed kan meten, maar dat moet nog worden onderzocht. Lees verder