Iets voor 19.00 uur vuurbol waargenomen boven Nederland

Rond 18.56 uur vanavond is door veel mensen boven Nederland een vuurbol waargenomen. Op Twitter zijn er meldingen van de vuurbol, maar ook op de Astroblogs melden lezers dat ze deze hebben gezien. Hij ging ongeveer van zuidoost naar noordwest, door het sterrenbeeld Grote Beer heen. Hieronder een tweet van Dennis Elbers, die de vuurbol met z’n dashboardcam heeft vastgelegd, toen hij vanuit Amsterdam richting Schiphol reed.

[Naschrift 19.28 uur] Hieronder een andere tweet met beelden van de vuurbol, de laatste glimp van de heldere ‘vallende ster’ tussen de bomen door.

Meer lezers die ‘m gezien hebben? Meldingen kan je hier  als reactie melden en doorgeven bij het meldpunt vuurbollen van de werkgroep Meteoren of bij het meldpunt van de International Meteor Organization.

Ehh…. zag ik nou vanavond als enige een uiteenvallende vuurbol of niet?

Credit: Robert Mikaelyan

Ik was vanavond bezig met een training hardlopen ergens aan de Randweg in Dordrecht, toen ik iets over half acht tussen de wolken door een heldere vuurbol zag, die in stukken uiteenviel. De rest van de groep hardlopers (pakweg 20 man/vrouw) liep stug door zonder iets te zeggen, dus kennelijk was ik de enige die ’t opmerkte. Ik kom net thuis en een vlugge check op Twitter leert dat niemand het er over heeft. Kennelijk ben ik de enige die ’t heeft gezien. Kijk, da’s dan ook direct bijzonder. Afgelopen jaren zijn hier op de Astroblogs tientallen heldere vuurbollen langsgekomen, die inmiddels door bijna iedereen in Nederland en België moeten zijn gezien, behalve dat ik ze zag, ik zat altijd binnen zonder die pracht en praal van voorbij razende stukjes ruimtepuin in onze atmosfeer gade te slaan. Vandaag is ’t kennelijk omgekeerd. 🙂

Is ‘ie niet mooi, de vuurbol van 21 september j.l.?

Credit foto: K. Miskotte

Op donderdag 21 september verscheen om 21.00 uur een heldere vuurbol boven Nederland en België, door velen die op dat moment buiten waren waargenomen. Het was een stukje ruimtesteen van enkele centimeters groot, dat terecht was gekomen in de atmosfeer en daar door de hitte een nalichtend spoor achterliet. Diverse all-sky camera stations van de Dutch Meteor Society en de Werkgroep Meteoren of the KNVWS wisten de vuurbol op foto’s vast te leggen. Onder andere het station van Koen Miskotte in Ermelo, die bovenstaande opname maakte, gemaakt met een Canon EOS 6D DSLR met een fisheye-lens, opnameduur anderhalve minuut. Je ziet een onderbroken spoor van de vuurbol. Dat komt door een LCD shutter, die 14 keer per seconde voor de lens langs gaat, zodat achteraf de snelheid van de meteoor te berekenen is. De vuurbol duurde welgeteld 5,3 seconden. Aan ’t begin ervan was z’n snelheid 31 km/s, aan het einde 23 km/s. Toen was ‘ie opgebrand, hetgeen op 51 km hoogte was. Meer informatie over de vuurbol en de oorsprong ervan – vermoedelijk is ’t een fragment van de komeet P/Encke – vind je in deze blog van Marco Langbroek. Bron: ESA.

De terminologie van meteoren

De American Meteor Society (AMS) heeft onderstaande fraaie poster gemaakt waarin, gevisualiseerd met mooie afbeeldingen, de verschillen tussen meteoren, kometen, planetoiden en meteorieten wordt uitgelegd. De poster is door de Nederlandse Werkgroep Meteoren vertaald naar het Nederlands en op deze pagina gratis te downloaden. Het staat iedereen vrij de poster te gebruiken zowel digitaal als op papier. Afgedrukt op papier heeft de poster een formaat van 43,1 x 60,7 cm. Het origineel bestand is 18 Mb groot en kan worden gedownload door op de afbeelding te klikken.

Credit: American Meteor Society (AMS) / Werkgroep Meteoren

Bron: Werkgroep Meteoren.

Vannacht heldere groene vuurbol te zien geweest boven Nederland [Update]

Credit afbeelding: Robert Mikaelyan

Vannacht rond 24.00 uur is er boven Nederland een vuurbol te zien geweest, die door vele mensen is waargenomen. Twee lezers van de Astroblogs zagen een lichtverschijnsel dat een groene kleur had. Lezer Remco Haring meldt dat hij boven Pijnacker iets voorbij zag komen dat twee seconden duurde en dat eindigde in groen of blauw licht en dat op het laatst uit meerdere delen leek te bestaan. Kennelijk viel de vuurbol uiteen in meerdere fragmenten. Ook op Twitter zie ik diverse meldingen van mensen die een vuurbol hebben gezien. Men spreekt van een zuidwestelijke richting waarheen de vuurbol bewoog. Zo’n vuurbol is eigenlijk een heldere meteoor – in de volksmond een vallende ster genoemd. Het is niets anders dan een stukje steen uit de ruimte, dat ‘verbrand’ in de aardse atmosfeer en dat dan een spoor achterlaat. Als die helderder is dan de planeet Venus (-4m) dan spreekt men van een vuurbol – hier de lijst met vuurbollen van afgelopen jaren. Er zijn ook berichten dat deze vuurbol in België en het Verenigd Koninkrijk te zien was. Voor de duidelijkheid: de foto hierboven is niet de vuurbol van vannacht, want daar heb ik nog geen foto van gezien. Het is de foto die de Groninger Robert Mikaelyan maakte van de vuurbol die op 13 oktober 2009 te zien was. Mochten er lezers zijn die de vuurbol vannacht gefotografeerd of gefilmd hebben, dan graag mailen naar adrianusv apestaart gmail punt com.

[Update 15.20 uur] Inmiddels is er ook een video van de vuurbol, gemaakt door het 24 uursstation Cyclops in Oostkapelle van Klaas Jobse. Met dank aan collega Martin, die ‘m vond.

Fireball Oostkapelle NL 20160325 from Cyclops Observatory on Vimeo.

Ik heb nog even op de tijd gelet (zie de teller onderaan de video): de vuurbol gebeurde enkele seconden ná twaalf uur Nederlandse tijd, dus ’t was op zaterdag de 26e. Kop van de video (25 maart) klopt dus…net niet. 😀

Rond 19.00 uur heldere vuurbol gezien boven Nederland en Duitsland [Update]


Er komen meldingen binnen van een heldere, groengekleurde vuurbol die rond 19.00 uur boven Duitsland en Nederland zou zijn gezien. Het zou kunnen gaan om een nikkel bevattende meteoor, die kunnen groen opkleuren. Hieronder enkele tweets die daarop duiden. Deze vuurbol komt kort na de melding van een andere vuurbol, die vier dagen eerder boven Nederland zichtbaar was. Als er lezers zijn die ‘m hebben gezien, laat het dan via een reactie op deze blog weten. Voor de duidelijkheid: de foto bovenaan is niet van de vandaag verschenen vallende ster. In de update hieronder staat wel een foto van de vuurbol van vanavond.

Baan van de vuurbol van 19 oktober door het zonnestelsel is berekend

Credit: Werkgroep Meteoren

Medewerkers van de landelijke Werkgroep Meteoren hebben de baan van de meteoroïde door het zonnestelsel, welke zondag 19 oktober j.l.  als vuurbol was te zien, berekend. Het meldpunt vuurbollen van de werkgroep ontving bijna 100 meldingen, een absoluut record! Er zijn (veel) meer meldingen gedaan dan naar aanleiding van de knaller uit oktober 2009. Dit kan overigens ook te maken hebben met de vindbaarheid van het meldpunt. De diverse meteorenliefhebbers in het land zijn ook al actief met het verwerken van data en het berekenen van banen. Marco Langbroek maakte, onder voorbehoud, bovenstaand plaatje van het mogelijk atmosferisch traject van de meteoor boven Nederland. De beginhoogte bedraagt volgens Marco ongeveer 98 kilometer boven de Aarde, de vuurbol doofde uit op een hoogte van ongeveer 75 kilometer. Ook de eerste baanberekeningen van de meteoroïde door ons zonnestelsel zijn al uitgevoerd. De berekeningen zijn door Carl Johannink uitgevoerd op basis van data verzameld door CAMS. Felix Bettonvil baseerde zijn baanberekeningen op data van all-sky cameras. Hieronder een afbeelding van de baan van de meteoroïde door ons zonnestelsel. Let op: resultaten baanelementen onder voorbehoud.

Credit: Werkgroep Meteoren

Bron: Werkgroep Meteoren.

Vannacht twee vuurbollen boven Nederland waargenomen

Credit: Klaas Jobse.

Afgelopen nacht (zaterdag 29 maart > zondag 30 maart) zijn twee vuurbollen boven Nederland waargenomen, de eerste om 22.17 uur, de tweede om 00.54 (wintertijd). De eerste is gefotografeerd met de automatische All-Skycamera van Klaas Jobse’s Cyclops observatorium in Oostkapelle (Zeeland) – vandaar de nauwkeurige tijdsbepaling van deze vuurbol. Je ziet de foto hierboven, waarbij goed te zien is dat ‘ie door de Grote Beer (Ursa Major) ging, die toen hoog aan de oostelijke hemel stond. De meldingen spreken van een groen spoor, dat gedurende drie seconden ongeveer te zien was. Volgens de website van de Nederlandse Werkgroep Meteoren verscheen vervolgens enkele uren later een tweede vuurbol, om 00.54 uur om precies te zijn. Volgens All-Sky van Jos Nijland in Borne (Overijssel) was de vuurbol van helderheid -6m en was ‘ie sporadisch, d.w.z. niet behorende bij een bekende zwerm. Hieronder een foto van deze vuurbol gemaakt met deze automatische camera, laag in het noorden met links ervan het sterrenbeeld Cassiopeia, :

Zijn er lezers die ook iets hebben gezien? Bron: Werkgroep Meteoren + All-Sky.

De Perseïden – binnenkort te zien – produceren de meeste vuurbollen

Credit: Science@NASA

Een meteoor – in de volksmond vallende ster genoemd – aan de hemel zien voorbij schieten is een mooi fenomeen. Een vuurbol zien is echter nog veel indrukwekkender, da’s een meteoor die helderder is dan de planeet Venus (-4m). Op basis van de waarnemingen aan vuurbollen vanaf 2008 middels een geautomatiseerd netwerk van webcam’s heeft een team sterrenkundigen onder leiding van Bill Cooke (NASA’s Meteoroid Environment Office) gevonden dat de jaarlijks terugkerende meteorenzwerm van de Perseïden de meeste vuurbollen produceert. Hieronder het resultaat van het onderzoek, waaruit blijkt dat de Geminiden op de tweede plaats staan.

Credit: Science@NASA

De Perseïden zijn ook helderder dan de andere zwermen. Zo kon Cooke’s team Perseïden zien die gemiddeld -2,7m waren, terwijl de Geminiden gemiddeld -2,0 waren (in de sterrenkunde geldt: hoe lager des te groter de helderheid). Nu we het toch over de Perseïden hebben: binnenkort zijn ze weer te zien!

Perseïden 2013

De Perseïden bereikt op dinsdag 13 augustus 2013 rond 1 uur zijn maximum. Rond 07:30 uur staat de radiant van de zwerm in het hoogste punt (op 84°) aan de hemel. Onder ideale omstandigheden zijn er van deze zwerm zo’n 84 meteoren per uur te verwachten. De meteoren zijn helder en snel en hebben nalichtende sporen. Rond 05:45 uur gaat het schemeren en om 06:20 uur komt de Zon op. Het beste moment om Perseïden waar te nemen is hierdoor rond 05:00 (zie het kaartje). De radiant staat op dat moment zo’n 70° boven de oostnoordoostelijke horizon. De Maan stoort niet, er staat slechts een smalle sikkel die weinig licht geeft.

Credit: hemel.waarnemen.com.

Over het algemeen zijn de de meteoren van een zwerm niet alleen op de dag van het maximum zichtbaar. Zo zijn de meteoren van de Perseïden zijn normaal gesproken circa 9 dagen rondom het maximum te zien. De zwerm heeft daarmee een relatief korte piek. Probeer dus ook enkele nachten voor en na het maximum meteoren waar te nemen. Wel is iedere dag die je eerder voor het maximum, of later na het maximum waarneemt het aantal meteoren dat zichtbaar is circa 40% kleiner. De typische snelheden van de meteoren in deze zwerm zijn met circa 61 km/s (ongeveer 219600 km/uur) relatief hoog. Er is geen speciale apparatuur nodig om meteoren waar te kunnen nemen. Het blote oog, een heldere hemel, een ligstoel en wat geduld zijn de belangrijkste benodigdheden. Hieronder een video van de NASA over de komende Perseïden.

Bron: NASA + Hemel.waarnemen + Sterrengids 2013.