Aan de honderd jaar geleden door Einstein voorspelde zwaartekrachtsgolven hebben we al een kilo of wat aan blogs besteed, zoals deze, en de laatste tijd zoemt ’t rond dat ze bij LIGO twee gebeurtenissen hebben gezien die verband zouden houden met zwaartekrachtsgolven afkomstig van twee botsende zwarte gaten van elk minstens tien zonsmassa zwaar – bekijk deze poll van Lubos Motl om te zien hoeveel mensen denken dat we op donderdag 11 februari a.s. meer hierover te weten komen. Jorge Cham, de welbekende illustrator van PhD Comics, probeert zowel met een video als een comic uit te leggen wat zwaartekrachtsgolven zijn en m.i. slaagt ‘ie daar uitstekend in. Hieronder de video van PhD, daaronder de comic. Kijken, lezen!
Zwaartekrachtsgolven of gravitatiegolven zijn de door Albert Einstein in 1916 voorspelde rimpels in de ruimtetijd, die ontstaan door extreme gebeurtenissen, als grote massa’s snel zouden versnellen. Grofweg zijn er twee categorieën van zwaartekrachtsgolven:
primordiale zwaartekrachtsgolven, veroorzaakt door de oerknal, waarmee 13,8 miljard jaar geleden het heelal ontstond. Op 17 maart 2014 dachten de natuurkundigen verbonden aan de BICEP2 detector op de Zuidpool dat ze die hadden ontdekt in de vorm van B-mode polarisatie in de kosmische microgolf-achtergrondstraling, maar een klein jaar later bleek het gevonden signaal niet van de oerknal afkomstig te zijn, maar van stof in de Melkweg – woehahaha.
astrofysische zwaartekrachtsgolven, veroorzaakt door bijvoorbeeld botsende neutronensterren of zwarte gaten. Sinds enkele weken waart het gerucht rond op internet dat met de Advanced LIGO detector in de VS, waarmee tussen 18 september 2015 en 12 januari 2016 metingen zijn gedaan, twee gebeurtenissen zijn gemeten, die wijzen op zwaartekrachtsgolven ontstaan door twee botsende zwarte gaten, ieder meer dan tien keer de massa van de zon. Volgens één van de bronnen zouden we er op 11 februari a.s. meer over horen – U bent gewaarschuwd.
De tweede categorie laten we even voor wat ’t is – de geruchten houden we scherp in de gaten – en we concentreren ons even op de eerste categorie, die van de zwaartekrachtsgolven die 13,8 miljard jaar oud zijn en die in de eerste fractie van een seconde van de oerknal ontstonden. Onlangs hebben de natuurkundige Abhay Ashtekar – hé, die kennen we nog van z’n Big Bounce lang geleden – en zijn collegae van de Penn State University berekend dat het wellicht moeilijker zal zijn die primordiale zwaartekrachtsgolven te zien. De reden is dat ze mogelijk beïnvloed worden door de expansie van het heelal, een expansie die versneld wordt door de invloed van de donkere energie, welke in 1998 aan de hand van ver weg staande supernovae is ontdekt. Voor zwaartekrachtsgolven die dichtbij ontstaan, de astrofysische zwaartekrachtsgolven die in onze Melkweg of nabije sterrenstelsels ontstaan, is er niets aan de hand. Maar voor de primordiale zwaartekrachtsgolven zou ’t anders worden, want van hoe verder weg de zwaartekrachtsgolven komen des te meer invloed is er door de donkere energie, welke volgens de meeste natuurkundigen gevormd wordt door Einstein’s Kosmologische Constante. Ashtekar et al hebben er een vakartikel aan gewijd en daarin trachten ze de klassieke theorie van de zwaartekrachtsgolven, zoals op dit moment het beste omschreven wordt door de quadrupool formule van Hermann Bondi, Rainer Sachs en Roger Penrose uit de jaren zestig, te actualiseren. Dat drietal ging er nog van uit dat er helemaal geen Kosmologische Constante was – in die tijd gold nog Einstein’s omschrijving van dit begrip als diens grootste blunder ooit. Bron: Physics World.
Het zoemt de laatste dagen flink rond op internet dat ze met de advanced LIGO (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory) detector in de VS, waarmee tot en met afgelopen dinsdag 12 januari metingen werden verricht in de eerste ’01 run’, twee gebeurtenissen hebben gedetecteerd, die zouden wijzen op zwaartekrachtsgolven, veroorzaakt door een botsing van twee zwarte gaten, ieder minstens tien zonsmassa zwaar. In alle berichten lees je meestal dat zwaartekrachtsgolven of gravitatiegolven, zoals ze ook wel worden genoemd, rimpels in de ruimtetijd zijn. Dat klopt op zich wel, maar het is wel een heel summiere omschrijving van dit bijzondere fenomeen. Tijd dus om er wat meer aandacht aan te besteden.
Newton en Einstein hadden verschillende theorieën over zwaartekracht
Eigenlijk moeten we het hele verhaal beginnen bij de zwaartekracht zelf, de natuurkracht die werkzaam is tussen massa’s en waar zowel Newton als Einstein een groot deel van hun wetenschappelijk werk aan besteden. Voor Newton was de zwaartekracht een kracht die werkt tussen massa’s en die afnam met een toenemende afstand tussen die massa’s. Voor Einstein was de zwaartekracht een gevolg van de invloed van massa op de ruimtetijd: massa zou de ruimtetijd doen krommen en die kromming zou merkbaar zijn als zwaartekracht.
Voortbordurend op zijn idee over zwaartekracht dacht Einstein, wiens Algemene Relativiteitstheorie vorig jaar november precies honderd jaar geleden werd opgesteld, dat het mogelijk was dat die kromming in de ruimte zou veranderen als grote massa’s snel zouden versnellen – in technische bewoordingen: bij het quadrupool moment van de verdeling van massa. Die verandering van de kromming zou vanuit de versnelde massa in de vorm van golven van de ruimte naar buiten verspreiden, net zoals de golven in het water als je er een steen in gooit. De zwaartekrachtsgolven zouden zich met de lichtsnelheid voortplanten en ze zouden de ruimte waar ze doorheen bewegen afwisselend doen vergroten en verkleinen, zoals weergegeven in de afbeelding hierboven. Net als golven in het water en de golven van elektromagnetische straling kunnen we de zwaartekrachtsgolven enkele eigenschappen toedichten, te weten:
ze hebben een amplitude, h genoemd. Dit is de grote van de golf, in de afbeelding hierboven aangegeven met de fractie waarmee de ruimte groter of kleiner wordt. Bij de afbeelding is h=0,50 (50%), bij echte zwaartekrachtsgolven is dat veel kleiner, in de orde van h ˜ 10-²º.
ze hebben een frequentie, hoe vaak de golf per seconde passeert, aangeduid met f. De golven die LIGO verwacht hebben een frequentie van ongeveer 100 Herz.
ze hebben een golflengte, de lengte tussen de punten van gelijke hoogte (pieken of dalen), aangeduid met ?.
tenslotte hebben ze een snelheid, waarmee ze zich voortplanten. Voor zwaartekrachtsgolven met kleine amplitudes is dat de lichtsnelheid, c.
Het is de vergroting en verkleining van de ruimte die ze met de advanced LIGO [1]In de volgende run gaat advanced LIGO samenwerken met de Europese VIRGO detector (2 armen van 3 km lengte) in Italië. Dan wordt de gevoeligheid van de detector nóg gevoeliger dan ‘ie al is. proberen te meten, de verbeterde versie van de oorspronkelijke LIGO detector, waarmee ze vanaf september vorig jaar zijn gaan meten. De amplitude van zwaartekrachtsgolven die de aarde passeren kan zoals je hierboven ziet zeer klein zijn, wel 1/10.000e van de grootte van een atoomkern. Advanced LIGO zijn eigenlijk twee detectoren, de ene in Livingston, Louisiana en de andere in Hanford, Washington. Beiden bestaan uit twee vier kilometer lange armen, die uitgerust zijn met laserstralen en zeer nauwkeurig opgestelde spiegels. Het idee is dat een passerende zwaartekrachtsgolf ervoor zorgt dat de arm in één richting eventjes kleiner wordt en de arm in de andere richting iets groter, iets wat in de afbeelding hieronder is weergegeven.
De lIGO detector in Hanford. Credit: Caltech/MIT/LIGO Laboratory
LIGO kan een amplitude meten van 10-²º meter. Als ze zo’n verandering van de lengte van de armen meten kan dat verschillende oorzaken hebben. Het zou kunnen gaan om trillingen die door voorbij rijdend verkeer wordt veroorzaakt – al lijkt dat daar in de verre, verlaten woestijn waar de detectoren bewust geplaatst zijn uitgesloten te zijn – of die door aardbevingen komen, het zou ook om trillingen kunnen gaan die een buitenaardse oorsprong hebben. Hieronder zie je een illustratie van enkele mogelijke bronnen van zwaartekrachtsgolven, waarbij hun golflengte en frequentie vermeld staan.
Je ziet dat botsende zwarte gaten (‘compact binaries’ in de illustratie) slechts één van de vele mogelijke bronnen zijn. De oerknal waarmee het heelal 13,8 miljard jaar geleden ontstond produceerde wellicht ook zwaartekrachtsgolven, de zogeheten primordiale zwaartekrachtsgolven. Op 17 maart 2014 dachten de natuurkundigen verbonden aan de BICEP2 detector op de Zuidpool dat ze die hadden ontdekt in de vorm van B-mode polarisatie in de kosmische microgolf-achtergrondstraling, maar een klein jaar later bleek het gevonden signaal niet van de oerknal afkomstig te zijn, maar van stof in de Melkweg. Eén van de andere bronnen van zwaartekrachtsgolven zijn dubbelsterren met één of twee neutronensterren. Die laatste categorie is gebruikt om het bestaan van zwaartekrachtsgolven op indirecte manier aan te tonen, iets dat al in 1974 is gedaan door Hulse en Taylor en waarvoor ze in 1993 de Nobelprijs voor de natuurwetenschappen ontvingen.
Twee pulsars die om elkaar draaien veroorzaken ook zwaartekrachtsgolven
Indirecte meting van het bestaan van zwaartekrachtsgolven is gedaan, directe meting nog niet. Met het drama van BICEP2 bleef de directe waarneming van zwaartekrachtsgolven een wens, iets waar de natuurkundigen alleen nog maar van konden dromen. Hopelijk dat de advanced LIGO die droom nu eindelijk in vervulling kan laten gaan. Tenslotte als afsluiting nog een interessante video over zwaartekrachtsgolven.
In de volgende run gaat advanced LIGO samenwerken met de Europese VIRGO detector (2 armen van 3 km lengte) in Italië. Dan wordt de gevoeligheid van de detector nóg gevoeliger dan ‘ie al is.
Een voorstelling van botsende zwarte gaten. De grafiek eronder laat zien hoeveel zwaartekrachtsgolven daarbij met een bepaalde golflengte ontstaan volgens twee modellen. Credit: UMD/AEI/Milde Marketing/ESO/NASA
[Update 20 januari 2016] Lubos Motl is één van de bronnen van het gerucht dat LIGO twee gebeurtenissen zou hebben gezien, die wijzen op zwaartekrachtsgolven van twee botsende en samensmeltende zwarte gaten, zoals in de blog hieronder beschreven. Vandaag komt hij met een nieuwtje: op donderdag 11 februari zouden we meer te horen krijgen in de vorm van een bekendmaking. Nou we zijn razend nieuwsgierig. The Reference Frame.
We hadden een poosje terug al geruchten dat wetenschappers met de vernieuwde LIGO detector in de Verenigde Staten zwaartekrachtsgolven of gravitatiegolven hadden ontdekt, maar nadat we daar een poosje niets meer over hadden gehoord steken de geruchten afgelopen dagen weer opnieuw de kop en in dit keer vanuit verschillende bronnen. Zo meldt de natuurkundige Lubos Motl op zijn website – The Reference Frame – dat iemand die op zijn site reageert en waarvan hij de naam kent gemeld heeft dat men met LIGO (dat staat voor het Interferometer Gravitational-Wave Observatory; september vorig jaar gestart in z’n advanced fase) twee ‘events’ heeft waargenomen, die duiden op zwaartekrachtsgolven. Dergelijke golven zijn rimpels in de ruimtetijd – letterlijk rimpels in het weefsel van de ruimte en tijdsdimensies, een voorspelling van Albert Einstein’s Algemene Relativiteitstheorie uit 1915 – en ze ontstaan door zeer extreme gebeurtenissen. In dit geval zouden de golven zijn ontstaan door de botsing van twee zwarte gaten, ieder zwaarder dan tien zonsmassa’s. De bevestiging van het gerucht komt van gerenommeerde sterrenkundigen, die erover op Twitter vrolijk op los twitteren:
Rumor of gravitational wave detection from Advanced @LIGO claims there is an event of merger of 2 black holes,masses higher than 10 solar.
My earlier rumor about LIGO has been confirmed by independent sources. Stay tuned! Gravitational waves may have been discovered!! Exciting. Lawrence M. Krauss (@LKrauss1) 11 januari 2016
Zo zou de botsing en vervolgens het ‘smelten’ van twee zwarte gaten in z’n werk gaan, de ene drie keer zo zwaar als de ander:
Het gerucht dat enkele maanden geleden de ronde deed schijnt overigens een nep-signaal te zijn geweest, een signaal dat door de leidinggevenden van LIGO in het geheim kan worden ingebracht, zonder dat de wetenschappers het weten – de zogeheten “Blind Injection stress tests“. Ze doen dat af en toe om het team alert te houden en te kijken of ze goed opletten. Toen was één van die betrokken wetenschappers niet zo snugger, want hij/zij lekte dit bericht, wat dus vals bleek te zijn. Lawrence Krauss tweet dat het dit keer niet om zo’n nepsignaal gaat:
Re LIGO. Caveat earlier mentioned: they have engineering runs with blind signals inserted that mimic discoveries. Am told this isn’t one.
“My response to you is no more or less than the official one, which is the truth: ‘We are analyzing 01 data and will share news when ready.’ I’d say that it is wisest to just be patient.
Vanmorgen om 05.04 uur Nederlandse tijd is vanaf de Europese lanceerbasis Kourou in Frans-Guyana met een Vega raket de LISA Pathfinder gelanceerd, de sonde die technologie gaat uittesten om in de ruimte gravitatiegolven te ontdekken, de rimpels in de ruimte en tijd die door Einstein werden voorspeld in diens Algemene Relativiteitstheorie, welke precies honderd jaar geleden werd gepubliceerd. Hieronder beelden van de lancering van de LISA Pathfinder, de sonde die inmiddels onderweg is naar Lagrangepunt L1, anderhalf miljoen km van de aarde vandaan. Half februari volgend jaar komt ‘ie daar aan en vanaf maart begint de wetenschappelijke fase.
Impressie van Lisa Pathfinder (Credit: ESA/ATG medialab)
Op 2 december 2015 lanceert de Europese ruimtevaartorganisatie ESA de ruimtesonde LISA Pathfinder, een belangrijke technologie-demonstratiemissie voor het meten van de door Einstein voorspelde zwaartekrachtsgolven in de ruimte. Wetenschappers verwachten met zwaartekrachtsgolven nieuwe ontdekkingen te kunnen doen over objecten als compacte dubbelsterren en samensmeltende superzware zwarte gaten, verantwoordelijk voor de grootste knallen na de oerknal. En er ligt ook compleet nieuwe fundamentele natuurkunde in het verschiet.Albert Einstein voorspelde al in 1916 het bestaan van zwaartekrachtsgolven. Hij stelde zwaartekracht voor als een vervorming van de ruimtetijd: hoe zwaarder een object des te sterker de vervorming van de ruimtetijd eromheen. Twee extreem zware objecten die snel om elkaar heen draaien of botsen, zoals samensmeltende superzware zwarte gaten, zouden bovendien rimpelingen in die ruimtetijd moeten veroorzaken. Einstein zelf dacht dat dit minieme effect nooit gemeten zou kunnen worden. Maar nieuwe precisietechnologie stelt ruimteonderzoekers nu in staat om op zoek te gaan naar deze golven, die met de lichtsnelheid door het heelal reizen.”Zwaartekrachtsgolven leveren een uniek nieuw venster op het heelal,” zegt Gijs Nelemans (Radboud Universiteit/Nikhef), leider van het Nederlandse consortium dat werkt aan eLISA, de geplande grote broer van Pathfinder (zie onder). “In tegenstelling tot gewone elektromagnetische straling reizen zwaartekrachtsgolven overal dwars doorheen, van de bronnen direct naar de detectoren. Het is een compleet nieuwe manier om extreme objecten in de ruimte te bestuderen.
Simulatie van zwaartekrachtsgolven die worden uitgezonden wanneer twee superzware zwarte gaten samensmelten (Credit: NASA/C. Henze)
Technologietest
De meeste objecten zenden zwaartekrachtsgolven uit die alleen in de ruimte kunnen worden gedetecteerd. Daarom selecteerde de Europese ruimtevaartorganisatie ESA eind 2013 de eLISA-missie (evolved Laser Interferometer Space Antenna). eLISA gaat rond 2034 de ruimte in. LISA Pathfinder gaat nu eerst de precisietechnologie van eLISA testen. Het meetprincipe draait om het bepalen van de onderlinge afstand tussen vrij zwevende testmassa’s met laserinterferometrie.LISA Pathfinder heeft twee goud-platinablokjes aan boord, bijna 40 cm van elkaar, die vrij in de satelliet zweven. Dat is te dicht bij elkaar om al zwaartekrachtsgolven te kunnen detecteren. Het doel is aan te tonen dat de twee goud-platinablokjes in vrije val blijven, vrij van alle niet door de zwaartekracht veroorzaakte verstoringen. De onderzoekers doen dit door de afstand tussen de twee blokjes met atomaire precisie te meten. Hierbij wordt laserlicht als supernauwkeurige liniaal gebruikt, op dezelfde wijze als dat straks in eLISA gebeurt.
Een impressie van eLISA
Fundamentele natuurkunde
“Hopelijk is de variatie in de afstand die LISA Pathfinder tussen de blokjes meet bijna nul,” zegt SRON-onderzoeker Martijn Smit. “Want dan weten we dat de blokjes inderdaad ongestoord rondzweven. Als ze dan straks in eLISA op enorm grote afstand van elkaar worden gezet, zien we toch alléén de variaties die door zwaartekrachtsgolven worden veroorzaakt. En dat is de bedoeling.” “Als deze technologie zijn belofte waarmaakt, is de weg vrij voor eLISA,” zegt Nelemans. “Met eLISA kunnen sterrenkundigen compacte dubbelsterren in de hele Melkweg bestuderen en samensmeltende superzware zwarte gaten tot voorbij de verste sterrenstelsels die we nu kennen. Maar waarschijnlijk levert de missie ook nieuwe fundamentele natuurkunde op. Misschien ontdekken we wel nieuw bewijsmateriaal voor de inflatietheorie. In feite kijken we naar alles wat de structuur van de ruimte door elkaar heeft geschud.”
Lancering
Pathfinder wordt naar verwachting op 2 december gelanceerd vanaf de Europese lanceerbasis in Kourou in Frans-Guyana, aan boord van een Vega-draagraket. De Europese ruimtevaartorganisatie ESA verwacht dat Pathfinder begin 2016 aankomt in zijn definitieve baan om de zon, op 1,5 miljoen km van de aarde.
Nederland
Nederlandse ingenieurs en wetenschappers zijn nauw betrokken bij beide missies. SRON heeft in de aanloop naar de lancering testapparatuur ontwikkeld voor LISA Pathfinder. TNO heeft al verschillende systemen getest en ontwikkeld, waaronder een systeem dat ervoor zorgt dat de laserbundels van eLISA exact op de goede plek terechtkomen, zelfs over een afstand van 5 miljoen km. Nikhef is als lid van de LIGO Virgo Collaboration al sinds 2007 intensief betrokken bij onderzoek naar gravitatiegolven.“In de toekomst willen we de precisietechnologie ontwikkeld voor Advanced Virgo, verfijnen voor eLISA,” zegt Jo van den Brand, wetenschappelijk programmaleider bij Nikhef. Nikhef, TNO, NOVA, Universiteit Twente en SRON werken samen in de technologieontwikkeling voor eLISA.Op wetenschappelijk gebied bundelen onderzoekers van Nikhef, de Radboud Universiteit, Universiteit van Amsterdam, Universiteit Leiden, Rijksuniversiteit Groningen, de Vrije Universiteit en SRON de krachten. Zij gaan behalve met eLISA ook metingen verrichten met de Italiaans/Frans/Nederlandse VIRGO-detector, de Nederlandse BlackGEM-telescoop en de Europese Pulsar Timing Array, die zwaartekrachtsgolven van andere frequenties en hun elektromagnetische tegenhangers gaan waarnemen. Bron: SRON.
Op vrijdag 27 november geeft Joris van Heijningen een lezing over gravitatiegolven bij sterrenkundevereniging Chr. Huygens in Papendrecht. Joris van Heijningen studeerde in Delft Lucht- en Ruimtevaart. Na een jaar switcht hij naar Technische Natuurkunde om begin 2010 zijn BSc af te ronden. In het voorjaar van 2012 vertrekt hij, na het afronden van zijn MSc Applied Physics, voor een half jaar naar SLAC, de lineaire versneller van Stanford University te Californi
Op 2 december a.s. wordt de Europese LISA Pathfinder gelanceerd, met een Vega raket vanaf Kourou in Frans Guyana. De video hieronder vertelt over de manier waarop deze unieke sonde gaat proberen om zwaartekrachtsgolven te detectoren, de minieme golven in de ruimtetijd, die honderd jaar geleden door Albert Einstein werden voorspeld.
De LISA Pathfinder [1]LISA staat voor de Laser Interferometer Space Antenna., een Europese ruimtemissie die als verkenner technologie gaat testen om laagfrequente zwaartekrachts- of gravitatiegolven te vinden, is klaar om te worden gelanceerd. Hij is onlangs gearriveerd bij het ruimtecentrum Kourou in Frans-Guyana, waar vandaan hij volgens de planning op 2 december om 17.15 uur Nederlandse tijd zal worden gelanceerd. De LISA Pathfinder zal worden gelanceerd met een Europese Vega draagraket (‘Arianespace flight VV06’) en die zal ‘m uiteindelijk naar Lagrangepunt L1 voeren, een punt 1,5 miljoen km van de aarde verwijderd, waar ‘ie na twee maanden aan zal komen. Hieronder een schets van de route die de verkenner daarbij voert en die ‘m in een baan om L1 brengt.
Credit: ESA
Aan boord van LISA Pathfinder zijn twee kubussen van goud en platinum, ieder 1,96 kg zwaar en met zijden van 46 mm lengte, die in een bijna perfecte gravitationele vrije val zullen worden gebracht, 38 cm van elkaar verwijderd. LISA Pathfinder zal gedurende zes maanden de locatie en beweging van de twee kubussen continue in de gaten houden. Mocht er op een gegeven moment een zwaartekrachtsgolf doorheen bewegen – een rimpel in de ruimtetijd veroorzaakt door een extreme gebeurtenis elders in het heelal, zoals twee botsende zwarte gaten, een fenomeen dat Albert Einstein honderd jaar geleden voorspelde – dan zou LISA Pathfinder die wellicht kunnen detecteren. Met een laser kan de afstand tussen de kubussen tot 1 picometer (10-¹² m) worden gemeten. LISA Pathfinder is gevoelig genoeg om zwaartekrachtsgolven in het frequentiebereik 0.0001-0.1 Hz te detecteren. Hieronder een kijkje in de LISA Pathfinder met in geel de twee kubussen.
Credit: ESA–P. Sebirot, 2015
Zoals z’n naam al aangeeft effent LISA Pathfinder het pad voor een grotere missie, de Evolved Laser Interferometer Space Antenna (eLISA, deze werd eerder LISA genoemd), die ergens in 2034 moet worden gelanceerd – geduld mensen! Hieronder als afsluiting nog even een video, waarin een kijkje wordt genomen in het binnenste van de te lanceren LISA Pathfinder, zodat je een idee krijgt hoe dat ‘ie gaat proberen met de twee kubussen zwaartekrachtsgolven te ontdekken.
Het kan verkeren: het ene moment lees je dat ze er na elf jaar waarnemen met radiotelescopen niet in zijn geslaagd om de ‘gravitational-wave background’ (GWB) te detecteren, een achtergrond van ruis van gravitatiegolven of zwaartekrachtsgolven, die als een soort van kosmisch gerommel van rimpels in de ruimtetijd aanwezig zou moeten zijn en die veroorzaakt zou worden door het botsen van superzware zwarte gaten in de centra van ver verwijderde sterrenstelsels in het heelal. Het andere moment zie je op twitter overal tweets opduiken dat ze er bij LIGO, waarvan vorige week de opvolger startte, de advanced LIGO, wellicht in zijn geslaagd om gravitatiegolven te detecteren. Bij LIGO zochten ze naar dergelijke door Albert Einstein voorspelde golven in het frequentiebereik 50 en 1000 Hz. tussen Lees bijvoorbeeld deze tweet van de bekende natuurkundige, kosmoloog en schrijver Lawrence Krauss:
Rumor of a gravitational wave detection at LIGO detector. Amazing if true. Will post details if it survives.
