Google, sterrenkunde en ruimtevaart

De astroblogs hieronder zijn NIET de meest recente die ik heb geschreven. Wil je de meest verse en leuke exemplaren over Google, sterrenkunde en ruimtevaart lezen dan moet je hier kijken.

Google heeft ‘iets’ met sterrenkunde en ruimtevaart. Gelukkig maar. Hier een overzicht van de astroblogjes die gewijd zijn aan Google.

Meteorieten bekijken met Google Earth (20 juni 2006)

De meeste lezers zullen het programma Google Earth wel kennen. De gratis versie downloaden, installeren en je kunt als een ruimtereiziger virtueel naar iedere plek op Aarde reizen en daar tot straatniveau inzoomen. Sinds kort is er een database beschikbaar met daarin de gegevens van 26.000 meteorieten die in 127 landen ooit zijn ingeslagen. Die database is voor de liefhebbers hier te downloaden. Voor degenen die Google Earth zelf nog niet hebben, die kan je hier downloaden. Na installatie van Google Earth herkent deze direct de meteorieten-database en links in het ‘places’ menu verschijnt als één van de temporary places de lijst van meteorieten. Vervolgens dubbelklik je op één van die meteorieten en voilà Google Earth gaat in scheervlucht naar de plaats van de inslag. Als rechtgeaard Nederlands amateur-astronoom (ahum…) ga ik uiteraard kijken of ook de meteoriet van Glanerbrug in de lijst voorkomt en jawel hoor, hij staat er in! Echte details van Glanerbrug, een klein gehucht dorp in de buurt van Enschede, zijn niet te zien, het lijkt een beetje bewolkt. De tekst die in beeld verschijnt luidt: “Glanerbrug’ (Stone; Ordinary Chondrite) Location: Overijssel, Netherlands Coordinates: 52° 13′ 05″ N / 6° 57′ 4″ E Find or Fall: Fall Date: April 7, 1990 Recovered weight: 500 g Present in NHM collection Group: LL Petrologic type: 6 Shock stage: – Weathering grade:..” . En dat klopt. 7 April 1990 sloeg in een boerderij in Glanerbrug een meteoriet in. De bewoners zaten beneden in de woonkamer en opeens hoorden ze een enorm kabaal. Was er een meteoriet dwars door het dak op zolder ingeslagen. Leuk hoor zo’n meteorieten-lijst. Google Earth heeft vast nog wel meer leuke dingen in petto.

Sterrenkunde met Google Earth (24 juni 2006)

Afgelopen dinsdag schreef ik in m’n Astroblog over de database van 26.000 meteorietinslagen die in Google Earth (GE) te zien waren. Vandaag ben ik lid geworden van de Google Earth Community . Ik had dinsdag al het vermoeden dat het programma astronomisch gezien erg interessant kan zijn en inderdaad: er zijn talloze astronomische toepassingen voor GE in de diverse forums te downloaden. Een zoektocht levert bijvoorbeeld vele ‘placemarks’ op voor diverse astronomische observatoria in de wereld. Zo levert deze link bijvoorbeeld een supersonische ‘vliegreis’ met GE op naar het Kit peak observatorium in de VS, bekend om z’n zonnewaarnemingen. Een andere placemark voert ons naar de magnetische zuidpool (al moet ik direct zeggen dat de exacte lokatie niet erg duidelijk is). Naast de zogenaamde Earth-communities is er trouwens ook een ‘other planets’ community, die eigenlijk alleen om de planeet Mars draait. Maar daar ga ik een volgende astroblog wel op in. Ik heb net Argentinië tegen Mexico gezien en dat was best wel vermoeiend. Mmmmmm, morgen ga ik dat stadion waar Nederland tegen Portugal speelt in Google Earth opzoeken. Misschien kan ik die wedstrijd wel live volgen.

Nederland gedetailleerd te zien op Google Earth (12 sept. 2006)

Zoekgigant Google heeft een update uitgebracht van Google Earth. Daarmee is geheel Nederland gedetailleerd te bekijken. In de vorige versie waren alleen de grote steden in detail te zien en zag je bij de andere gebieden een waas als je in ging zoomen. Het enige wat in Nederland geheel niet te zien is via Google Earth zijn enkele militaire terreinen, zoals de marinebasis in Den Helder. Vorig jaar sprak de Tweede Kamer al over Google Earth en dan met name over de mogelijkheid dat terroristen via dit programma geografische informatie kunnen vinden over doelwitten. Kennelijk heeft Google de discussie in de kamer gevolgd en de militaire gebieden ‘uitgegumd’.
Natuurlijk ben ik gelijk gaan kijken hoe gedetailleerd Google Earth Nederland laat zien. Nou, ik vond het best indrukwekkend. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar de sterrenwacht van Christiaan Huygens in Papendrecht, hierboven. Onder de speldeprik zit de witte plantenkas van de vogel- en natuurwacht en rechts daarvan kan ik toch echt een wit gebouwtje onderscheiden wat de sterrenwacht is. Da’s dus een detail van een paar meter doorsnede! Ik zou zeggen: probeer het zelf eens uit! Wie trouwens Google Earth al heeft kan ook hier klikken om direct naar Christiaan Huygens te vliegen. En als je dan toch bezig bent, bekijk dan direct deze eens! Je kan ze bijna zien voetballen! Bron: Google Earth.

NASA en Google gaan samenwerken (18 december 2006)

Vandaag, 18 december 2006, is bekendgemaakt dat NASA Ames Research Center en Google gaan samenwerken en daartoe een zogenaamde Space Act Agreement hebben ondertekend. Op de foto twee topmensen van beide organisaties, Scott Hubbard (NASA) en Eric Schmidt (Google). De samenwerking is erop gericht om de grote hoeveelheid gegevens van de NASA geschikt te maken voor het grote publiek. Door het ruimteonderzoek heeft de NASA de laatste tientallen jaren gigantische hoeveelheden gegevens verzameld, maar die zijn slechts bij een select gezelschap van wetenschappers bekend. NASA wil die gegevens ontsluiten. Het gaat bijvoorbeeld om:

• Real-time weergegevens en -voorspellingen bekendmaken
• Hoge resolutie driedimensionale kaarten van de Maan en Mars
• Het real-time volgen van de ISS en de Space Shuttle

Met Google’s data-experts moet het volgens NASA’s baas Michael Griffin bijvoorbeeld binnenkort mogelijk zijn om virtueel over het Maanlandschap te vliegen (mmmmm, dat deden we vrijdag j.l. al met Peter Pulles Photodex’ voorstelling ). NASA en Google werken overigens al samen in de website GoogleNasa. Die site is er om medewerkers van beide organisaties gegevens te laten delen. Bron: NASA.

Google lanceert Google Sky (22 augustus 2007)

Google heeft vandaag een nieuwe uitbreiding gelanceerd van Google Earth: Google Sky! Daarmee kan je ook de sterrenhemel bekijken op de wijze zoals je dat gewend bent met het bekijken van plaatsen op Aarde. In de Sky-functie van Google Earth zitten naar het schijnt ongeveer honderdmiljoen sterren en tweehonderdmiljoen sterrenstelsels. Heeft iemand zin om dat te controleren? Je moet Google Earth geïnstalleerd hebben en dan de uitbreiding downloaden om het allemaal werkend te krijgen. Daarna kan je aan de slag. De gegevens van Google Sky komen uit de Digitized Sky Survey en de Sloan Digital Sky Survey. Ook zijn alle Hubblefoto’s (in de grootste resolutie) erin terug te vinden. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar de favorieten linksonder. Als je op een object klikt krijg je er meer informatie over. Ik heb als voorbeeld even M82 opgezocht, het actieve sterrenstelsel in Grote Beer. Zie de afbeelding. Blijkt dat stelsel het sigaarstelsel te heten. Goh, weer wat geleerd. Kan trouwens beter het klapsigaarstelsel worden genoemd. Bron: Google Earth.

Flight simulator in Google Earth (5 september 2007)

Ik had het onlangs over de nieuwste versie van Google Earth, v4.2 waar ook een sterrenkundemodule voor gemaakt is. Die Google Earth blijkt nog een leuke verrassing te herbergen, want er zit een heuse flight simulator in. Druk maar eens op Control-Alt-A, of als die niet werkt op Control-Windowstoets-A (zoals op mijn PC het geval is). Het is een zogenaamde Easter-egg, een ingebouwd grapje van de makers van het programma. Maar hij werkt echt als een flight simulator en je kan er mooie vluchten mee maken. Je hebt de keuze tussen een propellorvliegtuigje of een F16-straaljager. Ik heb de eerste gekozen en heb net een rondje over Dordrecht gevlogen. Echt schitterend!

Win $ 20 miljoen met Google’s maanwedstrijd (14 sept. 2007)

Vanmorgen wekte de radio mij om 7.00 uur. Op het nieuws was dat Google een wedstrijd heeft uitgeschreven aan iedereen om als eerste een karretje 500 meter op de maan te laten rijden en daar opnames van te maken, de Google Lunar X PRIZE. Prijs hiervoor: 20 miljoen dollar! Je begrijpt dat ik direct straalwakker was. Je hebt voor de opgave de tijd tot 31 december 2012. Heb je iets meer tijd nodig en lukt het je vóór 31 december 2014 om je kar over de maan te laten rijden dan verdien je $ 15 miljoen. Als dàt niet lukt kan je het wel schudden, want dan stopt Google er mee. Er zijn ook nog allerlei bonussen te winnen, maar de details daarvan kan je zelf lezen op de guidlines-site van de Google. Iedereen mag meedoen, al kost inschrijven 10.000 dollar. Goed, dat is dus het idee van Google. Maar nu even tussen ons: ben je voor zo’n maanreisje niet meer dan $ 20 miljoen kwijt? Of zijn er nog creatievelingen c.q. technici onder de astrobloglezers die het voor minder kunnen doen? Meld je dan snel bij mij aan! Bron: Google Lunar X Prize.

De echte Google Moon gelanceerd (19 september 2007)

Google blijft interessante dingen ontwikkelen, die onze blik op het heelal verder verrruimen. Hadden we het eerder al over Google Sky, als uitbreiding van Google Earth, en over de maanwedstrijd om als eerste een karretje over de maan te laten rijden, nu komen ze met Google Moon. In feite is het een website die is voorzien van nieuwe beeldmateriaal van de NASA, waaronder veel materiaal van de Apollo-missies zoals tientallen panorama’s (van die 360º beelden, erg leuk), geluids- en videofragmenten en verslagen van de verrichtingen van de astronauten op de maan. Ook zijn gedetailleerdere kaarten van delen van het maanoppervlak toegevoegd. Eerder dit jaar was ook al een Google Moon gelanceerd, maar dat bleek een grap te zijn. Als je dan à la Google Earth inzoomde op een plek waar ooit een Apollo was geland dan kwam je uiteindelijk op een gele gatenkaas uit. Dit keer is het echt bruikbaar en kan je bijvoorbeeld op de landingsplaats van de Apollo 11 zien waar de vlag staat (bij nummertje 6), de close-up camera (nr. 11) en de TV-camera (nr. 4). Leuk om alles nog eens eventjes in detail te bekijken. Bron: Google.

Logo (13 oktober 2007)

Voor in het plakboek: Google’s logo dat vorige week in het kader van 50 jaar ruimtevaart werd gebruikt.

Het heeft overigens in de Verenigde Staten ophef veroorzaakt, want nogal wat mensen waren verontwaardigd over het feit dat Google wèl een speciaal logo had i.v.m. de Spoetniklancering, maar dat er voor Memorial Day (een feestdag in de VS) géén logo was. Tsja, je moet je toch ergens druk om maken. Bron: Dailygalaxy.com.

Bekijk de Citylights met Google Earth (18 november 2007)

Eerder is het gebruiksgemak van Google Earth al ter sprake gekomen in de astroblogs, onder andere toen de module Google Sky erin werd opgenomen. Maar je kan er nog veel meer mee doen. Zo is het handig om met Google Earth te achterhalen of een plaats wel of geen last heeft van lichthinder. Kies links in het menu Lagen/Galerij/NASA/Earth City Lights. Met die City Lights zie je van de hele wereld hoe het gesteld is met de lichthinder. Wil je een astrovakantie in de Povlakte maken? Gewoon even met Google Earth naar de Povlakte in Italië vliegen en kijken of het duister genoeg is. Conclusie van de Povlakte? Vooral niet doen, want alles is melkwit. Makkelijk toch? Zuid-Holland heb ik op die manier ook even gechekt en ook daarvan moet ik helaas constateren dat het bedroevend gesteld is met de lichthinder. Maar dat wisten we in feite al. Paul, bedankt voor de tip van City Lights (toch handig, die housewarmingparties).

Sterrenkunde met Google Book Search (24 februari 2008)

Van historische figuren zoals Nicolaus Copernicus, Isaac Newton en Christiaan Huygens lezen we soms wat zij bedacht hebben of wat anderen over hen geschreven hebben. Maar de oorspronkelijke werken van deze voor de sterren- en natuurkunde zo belangrijke personen, blijven meestal buiten zicht. Wie heeft ooit een blik geslagen op de Philosophiae Naturalis Principia Mathematica van Newton of de Astronomi Opera Omnia van Johannes Kepler? De mogelijkheid om deze en tienduizenden andere werken te bekijken wordt nu geboden door Google Book Search. Deze in 2004 gestartte zoekmachine van Google verkeert nog in een beta-stadium, maar de resultaten zijn nu al fantastisch. Google heeft wereldwijd met ruim 10.000 uitgevers afspraken gemaakt over het scannen van boeken en dat heeft opgeleverd dat inmiddels ruim één miljoen boeken op woordniveau zijn door te zoeken. De resultaten van een zoektocht kan drie weergaves bevatten:

• een volledige weergave, als er geen auteursrechten meer gelden of wanneer de uitgever of auteur Google heeft gevraagd het boek volledig beschikbaar te maken. Het volledige boek is als PDF te downloaden.
• gedeeltelijke weergave, met een beperkt aantal pagina’s van het boek.
• fragmentweergave, die net als een kaartenbak informatie bevat over het boek, met een paar fragmenten (een paar zinnen met de zoekterm in context).

Het genoemde hoofdwerk van Newton (z’n opus magnum zoals dat geloof ik heet) is hier bijvoorbeeld te bewonderen en te downloaden. Voor 24,1 megabyte haal je een hoogtepunt uit de menselijke beschaving in huis, gratis en voor nix. Zelfde verhaal voor Kepler’s Astronomi Opera Omnia (als PDF een schamele 39,7 Mb; da’s tegenwoordig in een paar minuten te downloaden). Google heeft trouwens vaker een warme belangstelling aan de dag gelegd voor sterrenkunde en ruimtevaart. Alles wat ik de afgelopen twee jaar daarover geschreven heb, van Google Sky tot de maanwedstrijd die door Google is uitgeschreven, heb ik bij elkaar gezet in een Google-dossier.

Het Kessler-syndroom in kaart (25 februari 2008)

Het heeft werkelijk een naam: hét moment dat het onmogelijk wordt nog een ruimtereis te maken zónder dat je geraakt wordt door een stuk ruimte-afval. Het Kessler-syndroom, genoemd naar de NASA consultant Donald J. Kessler die er als eerste mee aankwam. Door allerlei oorzaken zijn er in de afgelopen vijftig jaar meer dan 600.000 objecten groter dan 1 cm in een baan om de Aarde terechtgekomen (aldus ESA’s Meteoroid and Space Debris Terrestrial Environment Reference, het MASTER-2005 model). Beroemde stukjes afval zijn een handschoen die astronaut Ed White in 1965 verloor tijdens z’n eerste ruimtewandeling met de Gemini-4 en een fotocamera die astronaut Michael Collins (piloot van de Apollo 11) in de ruimte losliet in 1966 tijdens de Gemini-8 missie. Defecte spionagesatellieten die met raketten aan gruzelementen worden geschoten, zoals onlangs de USA-193, zullen het ruimteafval uiteraard alleen maar groter maken, dus het risico wordt groter dat het Kessler-syndroom bewaarheid wordt. Cru is dat het syndroom een soort van zelfversterkend effect heeft, want als een ruimtevaartuig geraakt wordt door bijvoorbeeld een handschoen van Ed White¹, dan ontstaan er nog meer brokstukken en scherven. Van ruim 9.000 stukjes ruimte-afval wordt op Aarde precies bijgehouden wáár het zich bevindt, om mogelijke botsingen te voorkomen. In 1991 heeft men bijvoorbeeld de motor van de Atlantis shuttle negen seconden laten branden om een botsing te voorkomen met een stukje voormalige Russische satelliet. Uit geheel onverwachte hoek wordt nu de mogelijkheid geboden om ook als doodgewone stervelingen die 9.000 stukjes afval te bekijken: wetenschappers van het Ministerie van Cultuur van de Republiek Slovenië hebben een plugin gemaakt voor Google Earth om het allemaal te aanschouwen. Ja, je gelooft je oren en ogen af en toe niet. De plugin is hier te downloaden. Met Tom Tom kan je tegenwoordig aardig de files omzeilen. Misschien dat Google Earth voor ruimtereizigers ook zoiets kan betekenen. Bron: Universe Today.

Bekijk 13.000 satellieten in Google Earth (6 september 2008)

Voor Google Earth hebben ze een plugin gemaakt waarmee je 13.000 satellieten die om de Aarde heen cirkelen in de gaten kan houden. En daarmee kan je precies doen wat al jaren door het United States Strategic Command wordt gedaan, die kijkt of die satellieten geen gekke dingen doen, zoals tegen een ander botsen. De plugin is een zogenaamd kmz-bestand dat geladen wordt in Google Earth. GE-adepten weten wel hoe dat werkt. Je kan op iedere satelliet klikken en daar wordt dan informatie over getoond. Die 13.000 satellieten zijn zowel actieve als inmiddels gepensioneerde of overleden satellieten. Er was eerder al een plugin verschenen waarmee je in Google Earth 9.000 stukjes ruimteafval in de gaten kan houden. Lees m’n blogje over het Kessler-syndroom maar eens. En als je dan toch bezig bent: ik heb een dossier over Google Earth, waarin meer applicaties voor dit geweldige programma worden beschreven. Bron: Universe Today.

1. En die dingen schijnen in de ruimte door hun snelheid een behoorlijke impact te hebben. [↩]