23 mei 2012

Astronauten rukken met geweld beugel los

Het losschroeven van 117 schroefjes

Het losschroeven van 117 schroefjes

Het is afgelopen week nog niet eerder voorgekomen, maar bij de ruimtewandeling van vandaag (de vierde van in totaal vijf wandelingen) moesten astronauten Michael Massimino en Michael Good bruut geweld gebruiken om bij een onderdeel van de Hubble ruimtetelescoop te komen. Het draaide om de Space Telescope Imaging Spectrograph (STIS), een instrument dat ontworpen is om NIET te worden vervangen. Om daarbij te komen moesten ze een beugel weghalen. Die beugel zat vast met vier bouten. Drie bouten gingen gemakkelijk los, maar bout nr. 4 deed moeilijk. Alle gereedschappen die ze bij zich hadden om die ene bout los te draaien faalden echter. Als alle opties mislukt zijn blijft altijd nog plan C over: geweld! En dat lukte uiteindelijk door astronaut Massimino, die kennelijk thuis getraind heeft met gewichten. :-) Terwijl ik dit schrijf zijn Massimino en Good nog steeds bezig met STIS, want na het weghalen van de beugel kwamen ze een plaat tegen met maar liefst 117 schroeven. Wie het zelf ook live wil volgen: kijk mee op NASA TV. Grappig is dat je iedere keer tikken hoort en dat ze dan de schroeven tellen die ze gehad hebben, 44… 45… Bron: Space.com.

Share

Nog even over die extra dimensies

Een Calabi-Yau manifold

Een Calabi-Yau manifold

Vanmorgen1 had ik dat verhaal over die mini-zwarte gaten, die wellicht verblijven in de extra dimensies. In de snaartheorieën wordt uitgegaan van 11 dimensies, 1 tijdsdimensie en tien ruimtedimensies. Die zeven extra dimensies zien we niet, maar we merken de invloed ervan wel. Moeilijkheid is dat je lastig een voorstelling van die zeven gecompactificeerde dimensies kan maken. Toevallig (of niet?) kreeg ik vandaag een mailtje van Jos Haring, die mij wees op een filmpje op YouTube, waarin de publicist en natuurkundige Brian Greene uitlegt hoe het precies zit met die extra dimensies. Greene is de schrijver van twee prachtige boeken: The Elegant Universe en The Fabric of the Cosmos, in Nederland uitgegeven onder de – volgens Jos – vreselijke titels De Kosmische Symfonie en De Ontrafeling van het Heelal. De boeken moeten héél goed zijn (ik heb ze zelf niet gelezen), maar de 19 minuten durende video is ook erg goed. Niet alleen vanwege de verhelderende animaties die Greene toont, maar ook vanwege de heldere en aansprekende manier waarop Greene spreekt. Kortom, het volgende filmpje, waarin de zogenaamde Calabi-Yau manifolds die je hierboven ziet een rol spelen, moet je ècht bekijken. Jos, bedankt voor de tip.

Noot:
  1. voordat ik naar Hernen vertrok om daar de eerste communie van Han bij te wonen, de stiefzoon van m’n zwager. []
Share

Bestaan alle deeltjes uit mini-zwarte gaten?

Mini zwarte gaten

Mini zwarte gaten

Goh, dat is nogal een boude stelling: alle elementaire deeltjes bestaan uit mini-zwarte gaten. En toch is dàt hetgeen de twee natuurkundigen Donald Coyne1 (UC Santa Cruz) en D.C. Cheng (Almaden Research Center in San Jose) betogen. Het idee dat mini-zwarte gaten kunnen voorkomen is al tientallen jaren oud. In de jaren zeventig had men het al over de zogenaamde primordiale zwarte gaten, kleine zwarte gaten die kunnen ontstaan tijdens de oerknal. Onder andere Stephen Hawking had het daarover. Coyne en Cheng hebben echter een ander beeld van mini-zwarte gaten, zoals zij ze aanduiden. Hun uitgangspunt is de snaartheorie, die stelt dat er wel 11 dimensies zijn. Vier daarvan zijn de bekende ruimtetijd-dimensies, waar wij mee te maken hebben. De andere zeven dimensies zijn gecompactificeerd, opgekruld. Zwaartekracht is in de vierdimensionale ruimtetijd een zéér zwakke natuurkracht, de zwakste van de vier bekende natuurkachten. Maar in de gecompactificeerde dimensies zou de zwaartekracht wel eens dominant kunnen zijn. Aangezien zwaartekracht dé overheersende factor in een zwart gat is zouden ze ook wel eens dominant aanwezig kunnen zijn in die extra dimensies. OK, dan jou je kunnen zeggen ‘leuk, maar daar merken wij in ónze vierdimensionale wereld niks van’. Maar dat blijkt volgens Coyne en Cheng niet het geval. De invloed van die mini-zwarte gaten sijpelt ook door in de ‘lagere energieniveau’s', lees: in onze gewone vierdimensionale wereld. En dan komt de stelling van Coyne en Cheng naar voren, die ze uiteraard onderbouwen met de nodige logica en formules:

All particles may be varying forms of stabilized black holes.

 In de Large Hadron Collider (LHC), die ze nu aan het herstellen zijn van een groot heliumlek, zouden die mini-zwarte gaten geproduceerd moeten kunnen worden, aldus Coyne en Cheng. Nou, we zullen ‘t allemaal zien. Je kan hun hele verhaal hier nalezen. Bron: Technology Review.

Noot:
  1. Coyne is overigens inmiddels overleden. []
Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler