23 mei 2012

Geen zonnevlekken: voorbode van mini-ijstijd?

Geen zonnevlek te zien

Geen zonnevlek te zien

Op Spaceweather.com kan je iedere dag zien hoeveel zonnevlekken er op de zon te zien zijn. De laatste tijd is het aantal zonnevlekken opvallend stabiel: bijna altijd nul! Vandaag, zondag de 23e, ook weer: 0,0 zonnevlekken. In de elfjarige zonnecyclus is het normaal dat er tijdens het minimum weinig of geen zonnevlekken zijn, maar het huidige minimum duurt al zo’n twee jaar en dàt is niet normaal. De vraag die zondeskundigen zich momenteel stellen is of er niet iets met de zon aan de hand is en of we niet weer een soort van Maunder-minimum1 meemaken, welke zich in de 2e helft van de 17e eeuw afspeelde. Dat veroorzaakte toen een kleine ijstijd, wat we nog herkennen aan de winterse taferelen op de schilderijen van de Hollandse schilders van de Gouden Eeuw. Begin juni kwamen honderd van die deskundigen bij elkaar op de conferentie Solar Variability, Earth’s Climate and the Space Environment in Montana en daar werd onder andere gesproken over het opvallend langdurige minimum van de zonnevlekken-activiteit. In 2001 was het vorige maximum en die komt volgens de berekeningen in 2012 opnieuw. Nu zitten we in het minimum van de voorgaande 23e zonnecyclus en zojuist is de 24e cyclus gestart. Op de conferentie werd er al op gewezen dat wereldwijd de gemiddelde temperatuur in 2007 met 0,7 °C is gedaald en dat zou wel eens kunnen duiden op een plotselinge globale afkoeling. Anderen wezen op het zogenaamde Jonge Drias stadiaal, de laatste koude periode (een zogenaamd stadiaal) tijdens de Weichsel-ijstijd. Die stadiaal begon 12.700 jaar geleden zeer abrupt en duurde vervolgens zo’n 1.240 jaar. Zo’n stadiaal zou ook nu weer kunnen beginnen, aangekondigd door het langdurige minimum in de zonnevlekken-activiteit. En wat doet de hele wereld momenteel? Zich voorbereiden op een globale temperatuursstijging. 8-O Oeps! Bron: Daily Galaxy.

Noot:
  1. De periode is vernoemd naar de sterrenkundige Edward W. Maunder, die de ontdekking deed toen hij verslagen uit die tijd bestudeerde. In een periode van 30 jaar werden bijvoorbeeld maar 50 zonnevlekken waargenomen, terwijl dat normaal tussen de 40.000 en 50.000 zijn. []
Share

George Smoot’s CSI: Cosmic Scene Investigation

Cosmic Scene Investigation

Cosmic Scene Investigation

In onderstaande video zie je in ruim twintig minuten een presentatie1 van George Smoot, waarin hij beschrijft hoe het heelal ‘ontworpen is’. Nee, het is geen intelligent design-verhaal, dus wees gerust. Smoot is niet zomaar iemand. Hij is hoogleraar natuurkunde aan de Universiteit van Californië in Berkeley. Hij won in 2006 de Nobelprijs voor de Natuurkunde samen met John Mather voor hun ontdekking “van de zwartelichaamsvorm en de anisotropie van de kosmische achtergrondstraling”. Die anisotropie, de temperatuursverschillen, in die straling, welke een overblijfsel is van de hete oerknal, is voor het eerst in kaart gebracht door de satelliet Cobe. Smoot en Mather waren de bedenkers van die satelliet. Na Cobe kwam de WMAP, die alles van de kosmische achtergrondstraling nog gedetailleerder heeft vastgelegd. En WMAP op haar beurt is weer de wegbereider van Planck, die momenteel wordt klaargestoomd om binnenkort te worden gelanceerd en die alles nóg nauwkeuriger gaat bestuderen. Dat krijgen we vast en zeker in CSI-II te horen. ;-) Bron: Greg Laden’s Blog.

Noot:
  1. Een zogenaamde TED-talk, waar ik vaker presentaties van heb laten zien, zoals deze van fotograaf Frans Lanting. []
Share

Spinnen maken mooi web in de ruimte

Twee mooie webben

Mooie spinnewebben

De twee spinnen aan boord van het ISS zijn weer verenigd, die ene vermiste is weer teruggevonden. Beiden hebben in gewichtsloosheid volgens de berichten prachtige webben gemaakt. De verwachting van het experiment, dat bedacht is door Amerikaanse studenten, was dat in gewichtsloze toestand de spinnen hun aardse tweedimensionale webben niet zouden kunnen maken en daarentegen een chaotisch 3D-web zouden gaan maken. Maar het tegendeel is waar: beiden spinnen hebben zich perfect aangepast aan de gewichtsloosheid en ze hebben prachtige ‘aardse’ spinnewebben gesponnen. Een week geleden nog maakten de spinnen er inderdaad een zooitje van, zoals je op de foto hieronder kunt zien. Maar kennelijk hebben ze een soort van leerproces en al snel braken ze niet tevreden over hun eigen creatie het gemaakte web af. Vervolgens bouwden ze ieder een goed web, dat je hierboven op de foto ziet.
Chaotische webben

Chaotische webben

Biologen zijn erg geïnteresseerd in de werkzaamheden van de spinnen, omdat het hun informatie geeft over de snelheid en wijze van aanpassingen in de ruimte. De spinnen zijn trouwens niet de enige diertjes aan boord van het ISS. Er zijn ook fruitvliegjes, die als voedsel voor de spinnen dienen. Na hun noeste arbeid hebben de astronauten de twee spinnen extra verwend met deze fruitvliegjes. ‘t Is wel te hopen dat die fruitvliegjes niet ontsnappen. ;-) Bron: Universe Today.

Share

De dubbele speciale relativiteitstheorie

103 Jaar geleden kwam Albert Einstein met z’n Speciale Relativiteitstheorie (SRT). Zes jaar geleden kwam de Italiaanse natuurkundige Giovanni Amelino-Camelia met de Dubbele Speciale Relativiteitstheorie1, ook wel de gedeformeerde special relativiteit of volgens sommigen de extra-speciale relativiteit genoemd. DSR zullen we ‘m maar even voor ‘t gemak noemen. Einstein’s SRT heeft als uitgangspunt een soort van bovenkant: de lichtsnelheid is de maximale snelheid in het heelal. In de DSR geeft Amelino-Camelia er nog een onderkant aan: er is een minimumlengte in het heelal en da’s de Plancklengte , ongeveer 1,6 × 10−35 meter, oftewel 10−20 keer de diameter van een proton. Dat betekent dat ruimtetijd niet continue is, maar gequantiseerd. Amelino-Camelia is daar niet de eerste in die dat denkt, want het is ook een basisprincipe van de Loop Quantum Gravity (LQG), waar ik vaker over heb geschreven. Amelino-Camelia spreekt bewust niet van een model van quantum gravitatie, want dat vindt hij een stap te ver gaan. In de zogenaamde Theories of Everything (TOE’s) wordt gepoogd om de relativiteitstheorie en de quantum-mechanika te verenigingen. De snaartheorie en de LQG zijn pogingen daartoe. Maar Amelino-Camelia zegt dat het beter is om éérst de 103 jaar oude SRT stapsgewijs te verbeteren en dán pas de unificatie met de quantum-mechanika na te streven. Hij spreekt dan ook van een Theory of Not Everything. :-) De Italiaan, voormalig fan van voetbalclub Napoli toen ene Maradonna daar nog actief was, denkt dat z’n DSR toetsbaar is en enkele meetbare resultaten kan opleveren. De waarneming bijvoorbeeld van zéér energierijke kosmische deeltjes, zoals het Oh-my-God-particle, zijn aanwijzingen dat de SRT in sommige situaties niet meer geldt en dat dan de DSR optreedt. Amelino-Camelia denkt dat met de Amerikaanse gammasatelliet Fermi waarnemingen kunnen worden verricht die zijn theorie kunnen staven. Of verwerpen, dat kan natuurlijk ook. Op de afbeelding hierboven trouwens een slide uit een presentatie van Amelino-Camelia uit 1999. Dat was z’n pre-DSR tijdperk. Bron: FXQI.org + Wikipedia.

Noot:
  1. In het Engels Doubly Special Relativity; ik neem aan dat doubly hetzelfde betekent als double. []
Share

Hebben ze weer een exoplaneet gefotografeerd?


De laatste tijd regent het foto’s van exoplaneten die ze direct waargenomen denken te hebben. Ik zeg bewust ‘denken te hebben’, want zekerheid over de waarneming van 1RXS J160929.1-210524 b, Fomalhaut b en HR 8799 b, c en d is er niet. Na dit vijftal exoplaneten is er mogelijk nog een zesde exoplaneet direct gefotografeerd: bij de ster β Pictoris, tweede ster van het zuidelijke sterrenbeeld Schilder (Pictoris), heeft een Frans team van sterrenkundigen een mogelijke exoplaneet gezien én gefotografeerd. Van β Pic weet men al sinds 1984 dat zich een stofschijf om de ster heen bevindt, een overblijfsel van een protoplanetaire schijf. Het is een jonge hete ster, zo’n 8 tot 20 miljoen jaar oud slechts (da’s ècht jong voor sterrenkundigen) en hij staat 63,4 lichtjaar van ons vandaan. Op de foto zie je die schijf diagoneel lopen. We kijken tegen de rand van de schijf aan, dus is hij ‘edge-on’, zoals ze dat noemen. Binnen de schijf is nog een tweede schijf ontdekt, die qua inclinatie iets afwijkt van de grote schijf. Die tweede schijf bestaat vermoedelijk uit kometen die op β Pic vallen. Met behulp van één van de 8,2 meter telescopen van de Very Large Telescope in Chili konden de Fransen ìn de stofschijf een exoplaneet zien. Het feit dat het object precies in de lijn van de stofschijf ligt doet vermoeden dat het daadwerkelijk om een exoplaneet gaat. De massa daarvan bedraagt ongeveer acht Jupitermassa’s en de afstand bedraagt acht Astronomische Eenheden, da’s vergelijkbaar met de afstand Zon-Saturnus. Zekerheid dàt het een exoplaneet heeft men echter nog niet, want het zou ook een achtergrondobject kunnen zijn. Dus ook hier hetzelfde voorbehoud als met die andere exoplaneten: het zóu kunnen! Voorzichtigheid troef bij de sterrenkundigen. Bron: ESO.

Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler