- De periode is vernoemd naar de sterrenkundige Edward W. Maunder, die de ontdekking deed toen hij verslagen uit die tijd bestudeerde. In een periode van 30 jaar werden bijvoorbeeld maar 50 zonnevlekken waargenomen, terwijl dat normaal tussen de 40.000 en 50.000 zijn. [↩]
Geen zonnevlekken: voorbode van mini-ijstijd?
George Smoot’s CSI: Cosmic Scene Investigation
- Een zogenaamde TED-talk, waar ik vaker presentaties van heb laten zien, zoals deze van fotograaf Frans Lanting. [↩]
Spinnen maken mooi web in de ruimte
De dubbele speciale relativiteitstheorie
103 Jaar geleden kwam Albert Einstein met z’n Speciale Relativiteitstheorie (SRT). Zes jaar geleden kwam de Italiaanse natuurkundige Giovanni Amelino-Camelia met de Dubbele Speciale Relativiteitstheorie1, ook wel de gedeformeerde special relativiteit of volgens sommigen de extra-speciale relativiteit genoemd. DSR zullen we ‘m maar even voor ‘t gemak noemen. Einstein’s SRT heeft als uitgangspunt een soort van bovenkant: de lichtsnelheid is de maximale snelheid in het heelal. In de DSR geeft Amelino-Camelia er nog een onderkant aan: er is een minimumlengte in het heelal en da’s de Plancklengte
, ongeveer 1,6 × 10−35 meter, oftewel 10−20 keer de diameter van een proton. Dat betekent dat ruimtetijd niet continue is, maar gequantiseerd. Amelino-Camelia is daar niet de eerste in die dat denkt, want het is ook een basisprincipe van de Loop Quantum Gravity (LQG), waar ik vaker over heb geschreven. Amelino-Camelia spreekt bewust niet van een model van quantum gravitatie, want dat vindt hij een stap te ver gaan. In de zogenaamde Theories of Everything (TOE’s) wordt gepoogd om de relativiteitstheorie en de quantum-mechanika te verenigingen. De snaartheorie en de LQG zijn pogingen daartoe. Maar Amelino-Camelia zegt dat het beter is om éérst de 103 jaar oude SRT stapsgewijs te verbeteren en dán pas de unificatie met de quantum-mechanika na te streven. Hij spreekt dan ook van een Theory of Not Everything.
De Italiaan, voormalig fan van voetbalclub Napoli toen ene Maradonna daar nog actief was, denkt dat z’n DSR toetsbaar is en enkele meetbare resultaten kan opleveren. De waarneming bijvoorbeeld van zéér energierijke kosmische deeltjes, zoals het Oh-my-God-particle, zijn aanwijzingen dat de SRT in sommige situaties niet meer geldt en dat dan de DSR optreedt. Amelino-Camelia denkt dat met de Amerikaanse gammasatelliet Fermi waarnemingen kunnen worden verricht die zijn theorie kunnen staven. Of verwerpen, dat kan natuurlijk ook. Op de afbeelding hierboven trouwens een slide uit een presentatie van Amelino-Camelia uit 1999. Dat was z’n pre-DSR tijdperk. Bron: FXQI.org + Wikipedia.
- In het Engels Doubly Special Relativity; ik neem aan dat doubly hetzelfde betekent als double. [↩]
Hebben ze weer een exoplaneet gefotografeerd?

De laatste tijd regent het foto’s van exoplaneten die ze direct waargenomen denken te hebben. Ik zeg bewust ‘denken te hebben’, want zekerheid over de waarneming van 1RXS J160929.1-210524 b, Fomalhaut b en HR 8799 b, c en d is er niet. Na dit vijftal exoplaneten is er mogelijk nog een zesde exoplaneet direct gefotografeerd: bij de ster β Pictoris, tweede ster van het zuidelijke sterrenbeeld Schilder (Pictoris), heeft een Frans team van sterrenkundigen een mogelijke exoplaneet gezien én gefotografeerd. Van β Pic weet men al sinds 1984 dat zich een stofschijf om de ster heen bevindt, een overblijfsel van een protoplanetaire schijf. Het is een jonge hete ster, zo’n 8 tot 20 miljoen jaar oud slechts (da’s ècht jong voor sterrenkundigen) en hij staat 63,4 lichtjaar van ons vandaan. Op de foto zie je die schijf diagoneel lopen. We kijken tegen de rand van de schijf aan, dus is hij ‘edge-on’, zoals ze dat noemen. Binnen de schijf is nog een tweede schijf ontdekt, die qua inclinatie iets afwijkt van de grote schijf. Die tweede schijf bestaat vermoedelijk uit kometen die op β Pic vallen. Met behulp van één van de 8,2 meter telescopen van de Very Large Telescope in Chili konden de Fransen ìn de stofschijf een exoplaneet zien. Het feit dat het object precies in de lijn van de stofschijf ligt doet vermoeden dat het daadwerkelijk om een exoplaneet gaat. De massa daarvan bedraagt ongeveer acht Jupitermassa’s en de afstand bedraagt acht Astronomische Eenheden, da’s vergelijkbaar met de afstand Zon-Saturnus. Zekerheid dàt het een exoplaneet heeft men echter nog niet, want het zou ook een achtergrondobject kunnen zijn. Dus ook hier hetzelfde voorbehoud als met die andere exoplaneten: het zóu kunnen! Voorzichtigheid troef bij de sterrenkundigen. Bron: ESO.




Social profiles Adrianus V