Spitzer ontdekt Buckyballs in vaste vorm nabij een dubbelster

Het spectrum van XX Oph met signalen van Buckyballs (de rode driehoekjes). credit: NASA/JPL-Caltech/University of Western Ontario

Met NASA’s infrarood-ruimtetelescoop Spitzer hebben sterrenkundigen in de buurt van twee sterren genaamd XX Ophiuchi, 6500 lichtjaar verwijderd van de aarde, vaste ‘buckyballs’ ontdekt, de geheel uit koolstof bestaande moleculen in de vorm van een voetbalachtige holle bol. Dezelfde ruimtetelescoop had in 2010 al Buckyballs ontdekt in een jonge planetaire nevel genaamd Tc 1, maar daarin komt het voor in gasvorm. In de buurt van de dubbelster in het sterrenbeeld Slangendrager (Ophiuchus) heeft Spitzer kleine vaste deeltjes aangetroffen, die ieder uit miljoenen buckyballs kunnen bestaan. Buckyballs, ook wel bekend als Fullerenen of Buckminsterfullerenen, bestaan uit 60 of 70 koolstofatomen en daarom staan ze ook bekend als C60 en C70. Buckyballs werden in 1970 al voorspeld en in 1985 daadwerkelijk ontdekt in het laboratorium. Daarna werden ze ook bevonden in het zwarte roet van kaarsen, in rotsen én in meteorieten, die op Aarde werden gevonden. In het spectrum van XX Oph, zoals de dubbelster kortweg heet, zie je het aangegeven met de drie rode driehoekjes. Meer informatie over de vondst van de vaste buckyballs in dit wetenschappelijke artikel. Bron: NASA.

Google heeft de jarige buckyball in z’n logo

Credit : Google

Ga es even wat zoeken op google.nl en je zal vandaag in het logo van Google – ook wel z’n doodle genoemd – een bewegende buckyball aantreffen:Het is vandaag precies 25 jaar geleden sinds de ontdekking van fullerenen, waar de buckyballs één vorm van zijn. Het zijn geheel uit koolstof bestaande moleculen, in de vorm van een holle bol, ellipsoïde of buis. Bolvormige fullerenen worden in de wandelgangen buckyballs genoemd en ze bestaan uit 60 koolstofatomenen, keurig in een soort van bol gerangschikt. Je hebt ook cilindrische fullerenen, buckybuizen (buckytubes)  genaamd die 70 atomen tellen. Onlangs werden beide varianten in de natuur ontdekt, in de jonge planetaire nevel genaamd Tc 1, 6500 lichtjaren van ons vandaan in het sterrenbeeld Altaar (Ara). Eh… ga voor de gein eens over de doodle met je muis, de linkermuisknop vasthoudend. Nee, niet op de doodle hierboven, maar op de website van Google, anders lukt ’t niet. 🙂

Buckyballs in space!

Spectrum van buckyballs in Tc 1. credit: NASA/JPL-Caltech/University of Western Ontario

Klinkt als een enge science-fictionfilm, nietwaar? Buckyballs in space. Toch is ’t zuivere wetenschap en nog waar ook. Buckyballs, ook wel bekend als Fullerenen, zijn de geheel uit koolstof bestaande moleculen, in de vorm van een voetbalachtige holle bol. Laat de NASA nou onlangs met behulp van de infraroodsatelliet Spitzer buckyballs in de ruimte hebben gevonden! Buckyballs bestaan uit 60 koolstofatomen en daarom staan ze ook bekend als C60. Er komt ook een variant voor met 70 atomen, yep da’s de C70, maar die zijn meer langwerpig. Met Spitzer vond men beide varianten Fullerenen in een jonge planetaire nevel genaamd Tc 1, 6500 lichtjaren van ons vandaan in het sterrenbeeld Altaar (Ara). In de afbeelding zie je het spectrum van Tc 1 en daarin de ‘spectrale vingerafdrukken’ van C60 (roze) en C70 (blauw). Buckyballs werden in 1970 al voorspeld en in 1985 daadwerkelijk ontdekt in het laboratorium. Daarna werden ze ook bevonden in het zwarte roet van kaarsen, in rotsen én in meteorieten, die op Aarde werden gevonden. Met de vondst van buckyballs in Tc 1 is nu aangetoond dat zich complexe koolstofmoleculen in de ruimte kunnen vormen. Bron: NASA.