Saturnus is echt groot

Credit: Cassini Imaging Team, SSI, JPL, ESA, NASA

Ik kwam deze foto tegen van Saturnus, z’n ringen – inclusief de schaduwen daarvan op Saturnus – en Enceladus, de maan die we vooral kennen van z’n actieve geisers op de polen. Gemaakt door de sonde Cassini op 4 november 2011 met z’n ‘wide-angle camera’. De afstand tot Saturnus was op dat moment 1,2 miljoen km, tot Enceladus 1 miljoen km. Door deze foto krijg je een goed indruk hoe groot Saturnus wel niet is. Even wat cijfers: de middellijn van Saturnus is 120.536 km, die van Enceladus 498 km. Scheelt een tikkeltje. Wie op de foto hierboven dubbelklikt en de grote versie bekijkt ziet een stukje links van Enceladus nog een zwart puntje, ook onder de ringen te zien. Nee, da’s geen vuiltje op de foto, dat is de nog kleinere maan Epimetheus, 113 km in doorsnede. Op Bad Astronomy was nog een lezer die in bovenstaande foto de Verenigde Staten had geplakt op dezelfde schaal, om een nog beter beeld te krijgen van de grootte van Saturnus. Mmmmm, moeten wij daar niet een afbeelding van Europa in plakken? 🙂 Bron: Bad Astronomy.

Voorspelde terugval Phobos-Grunt: 14 januari in… Afghanistan

Phobos-Grunt valt waarschijnlijk 14 januari terug boven Afghanistan. Credit: Roscosmos

De Russische sonde Phobos-Grunt, die sinds z’n lancering op 9 november j.l. in een onbedoelde en onbestuurbare baan om de aarde is terechtgekomen, zal volgens de laatste voorspellingen op 14 januari 2012 terug vallen in de atmosfeer en onderdelen van de sonde die de barre tocht door de dampkring weten te overleven kunnen dan terechtkomen ergens tussen 30,7 ° NB en 62,3 °OL. Oeps, da’s vlakbij de stad Mirabad in het zuidwesten van Afghanistan. Tsjonge, laat het nou uitgerekend in dát land terechtkomen. Heb je eerst te maken met bermbommen en zelfmoordacties, krijg je daarna nog eens een stuk van een ruimtesonde op je hoofd. De voorspelling van de terugval is niet door de eerste de beste bedacht, maar is afkomstig van het United States Strategic Command, dat de satellieten die boven ons hoofd zweven nauwkeurig in de gaten houdt. De Phobos-Grunt is de derde satelliet in korte tijd die terugvalt op aarde, nadat eerder de UARS en ROSAT satellieten terug op aarde vielen. Als we daar ook de derde trap van de Sojoez-raket bij optellen, die afgelopen zaterdag door de dampkring vloog – duidelijk zichtbaar boven West-Europa – dan zijn er dus al vier grote objecten die in korte tijd naar beneden storten. Gaat lekker daarboven. Bron: Universe Today.

Hoe je een telescoop dwars door z’n koepel heen kunt fotograferen

De Leonhard Euler Telescoop in z’n koepel. Credit:ESO/M. Tewes

Zie hier de Zwitserse 1,2 meter Leonhard Euler Telescoop in z’n koepel, deel uitmakend van ESO’s La Silla Observatorium in Chili. De foto is al weer een poosje geleden gemaakt – op 20 december 2009 om precies te zijn – door Malte Tewes (Ecole Polytechnique Fédérale de Lausanne in Zwitserland). Eh… hoe kan je nou een telescoop dwars door z’n koepel heen fotograferen? Nou ten eerste een flinke belichtingstijd: 75 seconden in dit geval. En ten tweede – niet onbelangrijk – liet men de opening van de koepel, waar de telescoop doorheen gluurt, gedurende die 75 seconden draaien. Ja zucht, zo kan ik het ook. 🙂 Op de foto zie je trouwens twee collega’s van Tewes, de sterrenkundige Amaury Triaud en de technicus Vincent Mégevand.  De lichtjes links op de foto leiden naar een andere sterrenwacht op La Silla, de 3,6-meter New Technology Telescope (NTT). Bron: ESO.

Kepler ontdekt nog twee exoplaneten, kleiner dan de aarde

Impressie van het systeem KOI 55, met de twee kleine exoplaneten KOI 55.01 en KOI 55.02. Credit: S. Charpinet

Het was een week geleden wereldwijd al groot nieuws: dat de Kepler ruimtetelescoop twee exoplaneten had ontdekt, die de groottte van de aarde hebben: Kepler 20-e en Kepler 20-f, waarvan de eerste zelfs kleiner is dan de aarde. Ze zitten kennelijk niet stil bij het Kepler-team, want nu is bekend geworden dat met deze in maart 2009 gelanceerde satelliet opnieuw twee exoplaneten zijn ontdekt, die kleiner zijn dan de aarde: KOI 55.01 en KOI 55.02 – KOI staat voor Kepler object of interest – die beiden draaien om de kleine dwergster KOI 55, ook wel bekend als KIC 05807616. De ster waar Kepler 20-e en -f omheen draaien is vergelijkbaar met de zon, maar de ster waar KOI 55.01 en KOI 55.02 omheen draaien is heen anders: het is het overblijfsel van een ster die z’n rode reuzenfase heeft gepaseerd. Gedurende die fase moeten de twee exoplaneten in de buitenlagen van de grote ster hebben gebivakkeerd, waarbij ze hun atmosfeer en vloeibare lagen als gevolg van de extreme omstandigheden moeten hebben verloren. De ster is inmiddels door het afstoten van die buitenlagen verschrompeld tot een klasse B dwergster  en van de exoplaneten bleef de harde kern over, die 0,76 en 0,87 keer de diameter van de aarde heeft, voor KOI 55.01 resp. KOI 55.02. De planeten draaien in 5.,6 resp. 8,23 uren om de ster, hun afstanden tot de ster zij 0,0060 en 0,0076″€°AE, d.w.z. 900.000 resp. 1.110.000 km. De aarde zou in het geval van zo’n rode reuzenfase na één miljard jaar volledig verdampt zijn, dus het vermoeden bestaat dat KOI 55.01 en KOI 55.02 veel groter moeten zijn geweest – vergelijkbaar met Jupiter of Saturnus – en dat hun kern daarom gedurende de barre omstandigheden in de steratmosfeer heeft overleefd. Bron: Universe Today.

Da’s handig, een catalogus met apps over sterrenkunde

Handig, zo’n catalogus met apps over sterrenkunde. Credit: Andrew Fraknoi

Zo tussen Kerst en Nieuwjaar is weer de tijd voor de lijstjes. Terugblikken op het afgelopen jaar met het nieuws, de sport, de Top-2000, nieuwe woorden, noem het maar op. In de wereld van de sterrenkunde duiken ook continue lijsten op, zoals onlangs nog de catalogus van bewoonbare exoplaneten. En nou komt ik weer een catalogus tegen, een lijst met welgeteld 91 apps over sterrenkunde, gefabriceerd door Andrew Fraknoi van Foothill College in Californië. Allemaal apps bedoeld voor mobiele apparaten, zoals smartphones en tablets. Fraknoi geeft van de apps een korte beschrijving plus de plek waar je het spul kunt downloaden, in de meeste gevallen via iTunes. Achteraan z’n lijst geeft hij ook nog een zevental andere ‘reviews’ op van apps. Kortom, een verdraaid handig lijstje, zo tussen Kerst en Nieuwjaar. Eh ja… en ook daarna. De lijst is trouwens ook als PDF te downloaden. Bron: Coalition for Space Exploration.