17 november 2026

Heeft Venus zijn eigen maan verorberd?

Venus wordt vaak de tweelingplaneet van de Aarde genoemd vanwege zijn omvang, massa, rotsachtige samenstelling en afstand tot de zon, maar er zijn enkele opvallende verschillen. Naast de verzengende hitte van Venus en de enorme oppervlaktedruk, hevige winden en zwavelzuurwolken, heeft de planeet geen maan. Credits: NASA/JPL.

Het is een vraag waar planetair onderzoekers zich al decennia lang over buigen; is Venus altijd al ‘maanloos’ geweest, of heeft Venus ooit wel een natuurlijke satelliet gehad, die op de een of andere manier verloren is gegaan? Een team planetair wetenschappers van de University of California, Riverside (VS), heeft mogelijk eindelijk ontdekt waarom Venus niet vergezeld wordt van een maan; de heetste planeet van het zonnestelsel heeft zijn eigen natuurlijke satelliet wellicht verorberd. In ons zonnestelsel zijn de enige planeten zonder maan, Venus en Mercurius. Eerstgenoemde is de tweede planeet vanaf de zon, en Mercurius staat het dichtst bij de zon. 

Het team wetenschappers ensceneerde een simulatie van een hypothetische maan in een baan om Venus, en welk lot deze zou kunnen hebben ondergaan. Stephen R. Kane, eerste auteur van de studie, heeft altijd interese gehad in de evolutie van planeten en hun manen in het zonnestelsel, – met name Venus vindt hij fascinerend vanewege het ontbreken van een maan – en hij houdt zich tevens bezig met de vraag of er ooit leven mogeijk is geweest op Venus. “Venus heeft ongetwijfeld te maken gehad met grote inslagen, net als de Aarde, en heeft dus net zoveel – zo niet meer – kans gehad om een ​​maan te vormen die vergelijkbaar is met wat wij aan onze hemel zien,” aldus Kane, en daarom ontwikkelde hij en zijn team een simulatie om ideeën te toetsen over wat er met de maan van Venus gebeurd zou kunnen zijn. 

De vier binnenplaneten, Mercurius, Venus, Aarde en Mars.
© NASA/Lunar and Planetary Institute

Het team simuleerde een zwaartekrachtstrijd tussen Venus, een hypothetische maan en de zon, en volgde dit proces over een periode van miljarden jaren. Ze voerden berekeningen uit voor uiteenlopende scenario’s voor wat betreft de rotatiesnelheid van Venus en de mogelijke massa van zijn maan, waarbij ze gebruikmaakten van twee onafhankelijke wiskundige beschrijvingen van de werking van getijden, aldus Kane. Kane stelt dat dit zo was gedaan om te voorkomen dat de getrokken conclusies afhankelijk zouden zijn van slechts één set aannames. Uit het onderzoek bleek dat een maan bij Venus in de meeste gevallen niet veilig naar buiten zou afdrijven, zoals onze maan dat wel doet. In plaats daarvan toonden de modellen aan dat een maan in een baan om Venus uiteindelijk van koers zou veranderen en naar binnen zou spiraliseren, om vervolgens door de zwaartekracht van de planeet uit elkaar te worden gerukt.

Kane e.a. ontdekten dat een indrukwekkende omvang evenmin een garantie bood voor het voortbestaan ​​van een maan bij Venus. Kane “Een interessant aspect is dat een zwaardere maan juist sneller wordt vernietigd; een maan met veel massa zou de rotatie van Venus zo efficiënt afremmen dat dit zijn eigen ondergang versnelt.” Maar zijn er omstandigheden waaronder een maan bij Venus wel had kunnen overleven? “Overleving hing af van twee belangrijke factoren; Venus moest snel roteren toen de maan ontstond – met een dag die korter was dan ongeveer 12 uur – en de maan mocht niet te zwaar zijn; maximaal ongeveer de massa van onze eigen maan,” aldus Kane, en vervolgt “Binnen die nauwe marge migreert de maan naar buiten en stabiliseert zich, net zoals dat bij de aarde gebeurde. Buiten dat bereik is de maan helaas gedoemd om door Venus te worden verorberd.” 
 

Een bolvormig, zilverkleurig ruimtevaartuig tegen een vurige oranje achtergrond Een artistieke weergave van de DAVINCI-sonde die het oppervlak van Venus nadert. Credits; NASA’s GSFC

Kane concludeert dat een maan die bij Venus had overleefd, bescheiden van omvang zou moeten zijn, en in een baan zou moeten draaien rond een snel roterende, jonge Venus, en dat zijn omstandigheden die niet overeenkomen met hoe wetenschappers denken dat Venus er in zijn beginperiode daadwerkelijk uitzag. Maar direct waarnemingsbewijs vinden zal lastig zijn, geeft Kane toe. Een maan die zo lang geleden verloren is gegaan, laat weinig tot geen directe sporen na waarop men een telescoop zou kunnen richten. Een indirecte manier om bewijs te vinden is het zoeken naar sporen van bijvoorbeeld maanpuin dat op Venus terechtgekomen is. Zo een chemische vingerafdruk in het oppervlak of de atmosfeer van Venus, kan o.a. onderzocht worden door toekomstige Venus-missies als NASA’s DAVINCI-sonde (Deep Atmosphere Venus Investigation of Noble gases, Chemistry, and Imaging). DAVINCI, zie hier de video van YT/NASA, kan mogelijk ook modellen helpen verbeteren, zoals het simulatiemodel van Kane e.a. “Er is ook een bredere toetsing mogelijk buiten ons zonnestelsel, omdat onze resultaten voorspellen dat langzaam roterende, op Venus lijkende planeten rond andere sterren doorgaans geen grote manen zouden moeten hebben. Wanneer astronomen dus op zoek gaan naar manen bij exoplaneten, is dat een voorspelling die uiteindelijk aan de hand van echte data kan worden getoetst,” aldus Kane. Kane e.a. willen verder de implicaties van hun onderzoek onder loep nemen, zoals de effecten op de samenstelling en de atmosfeer na het ‘opslokken’ van een maan door Venus, en hierbij ook soortgelijke effecten voor Mercurius en Mars onderzoeken en verder kijken naar gevallen van exoplaneten waarbij dergelijke scenario’s van botsingen met manen mogelijk hebben plaatsgevonden. Bronnen; Space.com, NASA/Goddard Space Flight Center, arXiv, ESA 
Share

Speak Your Mind

*