22 januari 2021

Hubble ziet een ‘gesmolten ring’

Zie hier GAL-CLUS-022058s, een sterrenstelsel mét zwaartekrachtlens gelegen in het zuidelijke sterrenbeeld Oven (Fornax). De foto is gemaakt met ESA/NASA's Hubble ruimtetelescoop en hij laat een prachtig exemplaar zien van een 'Einstein ring', een complete cirkelvormige zwaartekrachtlens. Het was … [Lees meer...]

Afbuigend sterrenlicht meet uitdijing heelal

Het is een van de grote debatten in de kosmologie: het heelal dijt uit, maar hoe snel precies? Twee beschikbare meetmethoden leveren verschillende resultaten op. Een derde, onafhankelijke meetmethode gebaseerd op het afbuigen van licht door sterrenstelsels, is verbeterd door Leidse natuurkundige … [Lees meer...]

Zwaartekrachtgolven vervormen door zwaartekrachtlenzen en ze hebben wellicht een tweede ‘piep’

Sinds de eerste detectie van zwaartekrachtgolven in 2015 zijn deze rimpels in de ruimte een bekend fenomeen geworden. Met de LIGO- en Virgo-detectoren in de VS resp. Italië worden met regelmaat zwaartekrachtgolven gedetecteerd, die meestal veroorzaakt zijn door botsingen en samensmeltingen van twee … [Lees meer...]

Hubble en de VLT laten zien dat er iets ontbreekt aan onze kennis van donkere materie

Ook al kunnen we donkere materie niet direct zien, toch hebben sterrenkundigen dankzij indirecte waarnemingen, zoals aan de rotatiesnelheid van sterrenstelsels en zwaartekrachtlenzen, een aardig beeld van wat donkere materie zou moeten zijn. Maar nu blijkt uit waarnemingen gedaan met de Hubble … [Lees meer...]

Nieuw KiDS-resultaat: heelal 10 procent homogener dan gedacht

Nieuwe resultaten van de Kilo-Degree Survey (KiDS) tonen aan dat het heelal bijna 10 procent homogener is dan het kosmologisch  standaardmodel (L-CDM) voorspelt. De nieuwe KiDS-kaart is gemaakt met de deels Nederlandse OmegaCAM op ESO’s VLT Survey Telescope op Cerro Paranal in Noord-Chili. Een … [Lees meer...]

Het blijft lastig: de bepaling van de Hubble constante met behulp van zwaartekrachtlenzen

Het was al weer in 1964 dat de Noorse sterrenkundige Sjur Refsdal in dit artikel zei dat het mogelijk moet zijn om de waarde van de Hubble constante te bepalen met behulp van supernovae, die door zwaartekrachtlens tussen de supernova en de aarde in wordt versterkt en in meerdere beeldjes wordt … [Lees meer...]

Speurtocht met neurale netwerken levert honderden nieuwe zwaartekrachtlenzen op

Door met neurale netwerken, waarbij men een algoritme gebruikt dat ontwikkeld is voor machinaal leren,  te duiken in de gegevens die verzameld zijn in het kader van het Dark Energy Spectroscopic Instrument (DESI) zijn onderzoekers erin geslaagd om maar liefst 335 nieuwe sterke zwaartekrachtlenzen in … [Lees meer...]

Met hulp van zwaartekrachtlenzen kleinste brokken van donkere materie waargenomen met Hubble

Sterrenkundigen zijn erin geslaagd om met behulp van de Hubble ruimtetelescoop de kleinste ‘brokken’ of concentraties van donkere materie in het heelal waar te nemen. De waarnemingen ondersteunen de theorie van koude donkere materie, die stelt dat donkere materie bestaat uit langzaam bewegende … [Lees meer...]

Hubble ziet maar liefst een dozijn ‘Sunburst Arc’s’ dankzij zwaartekrachtlenzen

Het fenomeen van de zwaartekrachtlenzen kennen we al tientallen jaren: licht van ver verwijderde objecten, zoals sterrenstelsels, dat door de kromming van de ruimte door tussenliggende zware objecten, zoals clusters van sterrenstelsels, wordt afgebogen en versterkt in de vorm van lichtboogjes. Maar … [Lees meer...]

Voor ‘t eerst is een röntgenbron versterkt door een zwaartekrachtlens waargenomen

Albert Einstein voorspelde het fenomeen der zwaartekrachtlenzen en in 1979 werd er voor het eerst eentje gezien bij de quasar Q0957+651: het effect dat een relatief zeer sterk zwaartekrachtveld, zoals dat van een cluster van sterrenstelsels, het licht van een daarachterliggend voorwerp afbuigt én … [Lees meer...]