Artistieke impressie van de tweede-generatieplaneet die rond HS 0209+0832 draait. Credits: Dr. Snehalata Sahu / University of Warwick.
Een team van sterrenkundigen onder leiding van de Universiteit van Warwick, gefinancierd door de European Research Council (ERC), heeft de eerste planeet van de tweede generatie geïdentificeerd die ooit rond een witte dwerg is gevonden. Hoewel het vermoeden bestond dat dergelijke ‘herboren’ werelden rond pulsars konden voorkomen, toont deze ontdekking aan dat er ook een tweede generatie planeten kan ontstaan rond dit veel vaker voorkomende type sterrenrestant.
Van witte dwergen (de ineengestorte kernen die overblijven wanneer sterren door hun brandstof heen zijn) is bekend dat ze nabijgelegen materiaal van planeten aantrekken; dit materiaal is vervolgens in hun atmosfeer waarneembaar. Deze chemische signatuur verschaft astronomen informatie over de planeten die om de ster draaien, waarbij het signaal doorgaans wordt gedomineerd door gesteentevormende elementen zoals silicium en ijzer.
Het onderzoek, dat is gepubliceerd in Nature Astronomy, richt zich op de witte dwerg HS 0209+0832, waarvan de atmosfeer een ongebruikelijke chemische signatuur vertoont. Er werden ongewoon zware elementen aangetroffen – waaronder zink, koper en vooral niobium – in concentraties die meer dan duizend keer hoger liggen dan die in de zon. Dit zijn stuk voor stuk elementen die ontstaan tijdens de dood van een ster; de waarneming van niobium in een witte dwerg is bovendien een primeur.
Het team vermoedt dat de meest waarschijnlijke verklaring is dat de witte dwerg HS 0209+0832 zich voedt met een pas gevormde reuzenplaneet van de tweede generatie – een planeet die is ontstaan uit een nieuwe schijf van materiaal die zich vormde tijdens de dood van de ster. Omdat die schijf bestond uit materiaal dat door de ster zelf was uitgestoten, was deze van nature rijk aan de ongebruikelijke zware elementen die nu in de atmosfeer van de witte dwerg worden waargenomen.
Discovery of a second-generation planet candidate accreting onto a white dwarf: www.nature.com/articles/s41… -> The phoenix planet – astronomers find a world reborn from its star's ashes: warwick.ac.uk/news/pressre… / esahubble.org/news/heic2613/ / science.nasa.gov/missions/hub…
— cosmos4u.bsky.social (@cosmos4u.bsky.social) 5 oktober 2026 om 21:16
Gegevens van NASA’s TESS-satelliet leverden aanvullend bewijs. Onderzoekers namen een zwak, regelmatig helderheidssignaal waar dat rechtstreeks van de planeet afkomstig was en zich elke 4,4 dagen herhaalde; dit komt overeen met een gasreus ter grootte van Jupiter die door getijdenkrachten in een nauwe baan is vastgezet. Op zo’n korte afstand van de witte dwerg verdampt de buitenste atmosfeer van de planeet naar verwachting door de intense straling; het ontsnappende materiaal regent vervolgens neer op het oppervlak van de witte dwerg en veroorzaakt de ongebruikelijke chemische signatuur.
Indien dit wordt bevestigd, zou HS 0209+0832 de eerste witte dwerg zijn waarbij een tweede-generatieplaneet is aangetroffen. Dit opent een nieuwe weg om naar soortgelijke ‘herboren’ werelden te zoeken: door in het licht van andere dode sterren te speuren naar ditzelfde signatuur van koolstof en zware elementen.
Meer informatie over het onderzoek aan de witte dwerg is te vinden in het vakartikel Discovery of a second-generation planet candidate accreting onto a white dwarf, Nature Astronomy (2026).
Bron: Universiteit van Warwick.
Speak Your Mind