Al meer dan dertig jaar vraagt men zich af waarom Mars twee ‘gezichten’ heeft: het noordelijke gedeelte bestaat voornamelijk uit jonge vlaktes, zonder veel reliëf, het zuidelijke gedeelte is vol oude heuvels, bergen en inslagkraters. Het waren de beide Vikinglanders van de NASA die in de jaren zeventig deze uiterlijke verschillen voor het eerst opmerkten. Daar kwam bij dat in de jaren negentig de Mars Global Surveyor ontdekte dat de korst van Mars op het zuidelijk halfrond veel dikker is dan de noordelijke korst én dat er op het zuidelijk halfrond magnetische anomaliën¹ voorkomen, die afwezig zijn in het noorden. Waar komt deze dichotomie, zoals dat zo mooi wordt genoemd, vandaan? Eén van de verklaringen is dat er een zeer grote inslag heeft plaatsgevonden op Mars, die het onderscheid tussen het noordelijk en zuidelijk halfrond  heeft veroorzaakt. Die verklaring krijgt deze week steun door onderzoek van twee groepen sterrenkundigen, die vandaag hun resultaten in het vakblad Nature hebben gepubliceerd. Eén van die groepen, onder leiding staand van Francis Nimmo (Universiteit van Californië in Santa Cruz), heeft computerberekeningen uitgevoerd en daaruit kwam naar voren dàt een mega-impact de waargenomen dichotomie kan verklaren. Het moet een object ter grootte van de helft tot tweederde van onze Maan zijn geweest die zo’n vier miljard jaar geleden onder een hoek van 30 tot 60° op Mars moet zijn ingeslagen om tot de waargenomen dichotomie te komen. De gigantische krater die dat opleverde, zo’n 10.600 km lang en 8.500 km breed , is na vier miljard jaar niet meer als zodanig herkenbaar, maar wel als het vlakke laagland van het noordelijk halfrond van Mars. En daarmee is die krater, de huidige Borealisvlakte, de grootste inslagkrater in het zonnestelsel. Door de inslag ontstonden schokgolven die de hele planeet overgingen en die de korst op het zuidelijk halfrond zodanig ontregelden dat er magnetische anomaliën ontstonden. Een video-animatie van die inslag is hier te zien (in mov-formaat, dus met Quicktime te bewonderen). Interessant is trouwens de suggestie van Nimmo’s groep dat de impact op Mars wel eens in dezelfde tijd kan hebben plaatsgevonden als de tijd dat de Aarde door een grote impact werd getroffen waardoor onze Maan ontstond. Roerige tijden waren dat. Bron: Nature.com.

1. Zeg maar afwijkingen in het magnetische veld. [↩]