25 januari 2020

Zuurstoflijn opent nieuwe blik op ver heelal

Een team van Leidse en Amerikaanse astronomen heeft een nieuwe manier ontdekt om verre sterrenstelsels in kaart te brengen. Ze gebruikten daarvoor een spectraallijn van atomair zuurstof. Die spectraallijn is normaal gesproken niet goed op te vangen met aardse telescopen. Maar doordat het licht van … [Lees meer...]

Groep sterrenstelsels ontdekt die de donkere eeuwen van het vroege heelal deed veranderen

Sterrenkundigen zijn erin geslaagd om een groep ver verwijderde sterrenstelsels te ontdekken, die omgeven zijn door 'bellen' van geïoniseerd waterstofgas. De sterrenstelsels bestonden al 680 miljoen jaar na de oerknal (die 13,8 miljard jaar geleden plaatsvond) en de waarneming laat voor het eerst … [Lees meer...]

De Hubble-spanning gaat door na H0LiCOW-meting Hubble constante

Een team van sterrenkundigen heeft met behulp van de Subaru en Keck telescopen op Hawaï en de Hubble ruimtetelescoop de snelheid waarmee het heelal uitdijt bepaald en daarbij een techniek gebruikt die volledig onafhankelijk is van eerdere metingen. Het team noemt zich H0LiCOW (H0 Lenses in … [Lees meer...]

Belangrijkste veronderstelling voor bestaan van donkere energie is mogelijk onjuist

In 1998 ontdekten twee onafhankelijke teams van sterrenkundigen van elkaar dat het heelal versneld uitdijt, hetgeen ze deden op basis van waarnemingen aan type Ia supernovae (SN Ia) , dat zijn exploderende witte dwergsterren, die door massatoevoer van een begeleidende ster zwaarder worden dan de … [Lees meer...]

Een begrensd heelal zou de donkere energie kunnen verklaren

Eind jaren twintig van de vorige eeuw ontdekte Edwin Hubble dat het heelal uitdijt en zeventig jaar later ontdekten twee teams van sterrenkundigen dat het heelal versneld uitdijt. Die versnelling is niet wat men had verwacht, want in een heelal vol met (donkere) materie, dat dankzij de zwaartekracht … [Lees meer...]

Zeer ver verwijderd stoffig stervormingsstelsel ontdekt door ALMA

Sterrenkundigen hebben gebruikmakend van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) in Chili een zwaar en met stof omhult sterrenstelsel ontdekt dat al 970 miljoen jaar na de oerknal bestond. Het stelsel heet MAMBO-9 en het is het verst verwijderde stoffige stervormingstelsel dat zonder … [Lees meer...]

Speurtocht naar neutraal waterstofgas in ‘donkere eeuwen’ vroege heelal heeft nieuwe limiet opgeleverd

Sterrenkundigen doen met de Murchison Widefield Array (MWA) radiotelescoop in Australië pogingen om een signaal op te vangen van neutraal waterstofgas, het gas waaruit het merendeel van de materie bestond in de zogeheten 'donkere eeuwen' van het vroege heelal. De laatste waarnemingen met de MWA … [Lees meer...]

Laten type Ia supernovae ons zien dat donkere energie niet bestaat?

In 2011 wonnen Saul Perlmutter, Adam Riess en Brian Schmidt de Nobelprijs voor de natuurkunde, omdat ze met hun teams onafhankelijk van elkaar in 1998 hadden ontdekt dat het heelal versneld uitdijt. Met CCD camera's hadden ze in de jaren negentig type Ia supernova waargenomen, dat zijn witte … [Lees meer...]

Is de ruimte in het heelal nou vlak of toch gekromd?

Toen in 2018 de definitieve gegevens van de Europese Planck missie werden gepubliceerd, de ruimteverkenner die de kosmische microgolf-achtergrondstraling had bestudeerd (Engels: CMB), waren de meeste sterrenkundigen ervan overtuigd dat de ruimte in het heelal vlak is (Engels: flat). Dat betekende … [Lees meer...]

Hebben de mysteries rondom antimaterie en donkere materie soms iets met elkaar te maken?  

Al tientallen jaren breken sterrenkundigen én natuurkundigen zich het hoofd over antimaterie en donkere materie. De eerste is de materie die opgebouwd is uit antideeltjes, de tweede is de materie die (vermoedelijk) bestaat uit deeltjes die alleen via de zwaartekracht en wellicht ook via de zwakke … [Lees meer...]