Bioloog Robert Lanza heeft onlangs een boek gepubliceerd genaamd Biocentrism, how life and consciousness are the keys to understanding the true nature of the universe¹. Lanza houdt zich in z’n dagelijkse werkzaamheden vooral bezig met klonen en stamcelonderzoek. Onder natuurkundigen heeft dat boek van hem voor de nodige beroering gezorgd, want Lanza stelt erin dat het bewustzijn een zeer belangrijke rol heeft gespeeld in het ontstaan van het heelal. Eh… even de laatste zin herhalen: … want Lanza stelt daarin dat het bewustzijn een zeer belangrijke rol heeft gespeeld in het ontstaan van het heelal. Yep, goed gelezen. Een deel van de opzienbarende ideeën van Lanza zijn hier te vinden. Samengevat komt het er op neer dat hij voortborduurt op de centrale idee van de quantum-mechanica, dat onafhankelijke waarnemers eigenlijk niet bestaan. Als een natuurkundige een proces bestudeert, bijvoorbeeld twee botsende atomen, dan beïnvloed zijn waarneming dat proces. Er is dus niet ‘een waarnemer’ en los daarvan ‘een natuurkundig proces’. Nee, beiden zijn verbonden aan elkaar. De beroemde natuurkundige John Wheeler zei het al op de volgende wijze:

No phenomenon is a real phenomenon until it is an observed phenomenon.

Dezelfde Wheeler was eigenlijk de grondlegger van Lanza’s biocentrisme, want van hem komt ook de stelling dat we leven in een zogenaamd participatoir heelal, waarin de waarnemers noodzakelijk zijn om het heelal te laten bestaan. Als essentiële aanvulling op Wheeler’s participatoir heelal komt Lanza met de factoren ruimte en tijd. Ruimte en tijd zijn niet iets natuurkundigs wat los staat van ons, van waarnemers. Ze zijn niet iets daarbuiten. Ze zijn een subjectieve ervaring, een soort van illusies die we in ons bewustzijn meemaken.  Afijn, da’s even in kort bestek Lanza’s theorie. Veel natuurkundigen doen het af als religieuze lariekoek, maar zelf vind ik het wel intrigerende ideeën die Lanza naar voren brengt, temeer omdat ik regelmatig heb geschreven over soortgelijke ideeën:

• Pim van Lommel’s boek over bijna-dood-ervaringen, waarin de verstrengeling wordt beschreven van bewustzijn en quantum-mechanica;
• Heeft de mens de levensloop van het heelal beïnvloed?, een opzienbarende stelling van Lawrence Krauss en James Dent;
• Nobelprijswinnaar Frank Wilczek die ons heelal beschouwt als ‘a grid’, zeg maar een soort van matrix;
• Het heelal dat aangepast is aan ons – en niet andersom-  aldus natuurkundige Andrei Linde;
• En tenslotte sterrenkundige Paul Davies die denkt dat de wetten van de quantummechanica aangepast zijn door louter de waarneming van mensen.

Je moet die blogs er maar es op nalezen als je tijd/zin hebt. Komt er eigenlijk allemaal op neer dat we nog helemaal niets weten over wat het bewustzijn precies is en welke invloed het op onze omgeving heeft. Kortom, dat boek Biocentrism moet ik binnenkort maar es aanschaffen en meenemen in de koffer voor op vakantie. Bron: Cosmic Log.

Noot:

1. Geschreven samen met de sterrenkundige Bob Berman. [↩]