24 mei 2012

De nasleep van hypercompacte stellaire systemen

Een hypercompact stellair systeem

Een hypercompact stellair systeem

Het komt op kosmologische schaal vaak voor dat sterrenstelsels botsen. Het zijn geen fenomenen die in een oogwenk gebeuren, maar die miljoenen jaren kunnen duren en die overal kunnen plaatsvinden waar (dwerg-)sterrenstelsels gravitationeel verbonden zijn aan elkaar. In de centra van sterrenstelsels bevinden zich superzware zwarte gaten. Berekeningen laten zien dat daarbij één van die zwarte gaten weg kan worden geslingerd en dat ‘ie vervolgens gaat zwerven door de intergalactische ruimte. Volgens een groep sterrenkundigen onder leiding van David Merritt (Rochester Institute of Technology) zijn die zwarte gaten daarbij eenzaam, maar nemen ze in hun nasleep een hele schare sterren mee. Die sterren bevonden zich vóór de ‘kickoff’ in de buurt van dat massieve zwarte gat. Indien hun initiële snelheid hoger was dan de snelheid die het zwarte gat krijgt zullen ze er in de buurt van blijven. Gaat het zwarte gat sneller, dan blijven de sterren achter. Zo’n superzwaar zwart gat met een boel sterren in z’n kielzog noemen ze een hypercompact stellair systeem en Merrit et al denken dat er in de buurt van sterrenstelsels dergelijke systemen te vinden moeten zijn. Met name in de dichte clusters van sterrenstelsels in de sterrenbeelden Coma en Virgo1 moeten ze te detecteren zijn. Op zich zouden de hypercompacte stellaire systemen lijken op bolvormige sterrenhopen, alleen is hun interne snelheid veel groter. Metingen van de onderlinge snelheid van sterren zo’n systeem zouden dus moeten uitwijzen of dat er sprake is van een gewone bolhoop of van zo’n hypercompact stellair systeem. Ook zou in het laatste geval af en toe een ster opgeslurpt kunnen worden door het zwarte gat en dat zou te zien moeten zijn als een kortstondige uitbarsting, een recoil flare genaamd. Afijn, we hebben er weer een nieuw fenomeen bij, hypercompacte stellaire systemen. Bron: Universe Today.

Noot:
  1. Dat zijn in gewoon Nederlands de sterrenbeelden Haar van Berenice en Maagd. []
Share

Hoe verschillend kan de maangrootte zijn

Twee maal de volle maan
In de nacht van vrijdag 12 naar zaterdag 13 december 2008 had Paul Bakker – beter bekend als Mount Paulomar voor astrobloglezers – een foto gemaakt van de extra volle maan. Daarover heb ik in m’n blog van 17 december 2008  geschreven. Over het vervolg van die waarneming schrijft Paul het volgende:

Ik beloofde destijds in de nacht van 7 op 8 juli 2009 weer een foto te maken. Waarom? Omdat de volle maan juist extra klein was. De Maan bevond zich dan immers juist in de buurt van haar verste punt van de Aarde.  Toen ik in december schreef dat ik juli weer een foto zou gaan maken om te vergelijken had ik niet zo in gedachten gehad dat ik er dan midden in de nacht uit moest. Vanwege de korte nachten in de zomer staat de volle maan niet al ’s avonds voldoende boven de horizon, maar pas in de nacht, een poos na de late zonsondergang.  Ook kon ik niet bevroeden dat er onweersbuien over het land zouden trekken! Ik heb twee keer de wekker gezet, maar toen was er om 3 uur toch een mooie opklaring. Alhoewel de lucht niet helemaal helder was en de Maan nogal laag boven de horizon hing, heb ik een goede vergelijkfoto kunnen maken.  Daarna weer gauw mijn bed ingedoken, want de dezelfde morgen moet ik gewoon naar mijn werk. In bijgaande foto is duidelijk het verschil in de grootte van de volle manen te zien! Als je het verschil opmeet van de foto, dan was de volle maan afgelopen december  1,15 keer zo groot dan in juli 2009. Dat wil zeggen dat de Maan 1,15 keer zo ver weg moet hebben gestaan. Even nagezocht in het programma Starry Night:  ten tijde van de foto van december was de afstand van mij tot de Maan 350.829 kilometer.  Ten tijde van de juli-foto was dit 404.531 kilometer. Yes! Het klopt!

Paul, schitterend gedaan hoor! In een latere mail wees Paul mij overigens op nog iets interessants aan deze waarneming. Als de volle maan van juli extra klein is, dan is de nieuwe maan twee weken later extra groot. De maan staat dan immers een halve baan verder, dus nabij Perigeum. Daarom is de komende zonsverduistering op 22 juli met een maximale duur van 6 minuten en 39 seconden ook de langste van de eeuw! :-D

Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler