Werner von Braun op de zuidpool

Ik blijf even bij de Zuidpool hangen. Gisteren had ik het bericht over de onlangs in gebruik genomen South Pole Telescope, die gebruikt maakt van de supergunstige waarneemomstandigheden om waarnemingen aan het vroege heelal te doen. Vandaag ook een Astroblog gewijd aan de Zuidpool, maar meer als aanleiding. Gisteren las ik in Phil Plait’s Bad Astronomy Blog namelijk over de reis die Werner von Braun, de Duitser in Amerikaanse dienst die de Saturnus V raket ontwikkelde, in 1967 naar de Zuidpool ondernam. In feite gaat het over

Telescoop op de Zuidpool in gebruik genomen

Dat is 'm, de South Pole Telescope

Onlangs is op de Zuidpool een nieuwe telescoop in gebruik genomen, met de originele naam South Pole Telescope (SPT). Deze 19,2 miljoen dollar kostende telescoop is door negen Amerikaanse wetenschappelijke instituten gemaakt. De 280 ton wegende SPT is een schotel tien meter in diameter en bestaat uit een serie kleinere spiegels die geen zichtbaar licht ontvangen, maar straling in het (sub-)millimetergebied [1]ergens tussen infrarood en radiogolven in van het spectrum. Hoe al het materiaal van de SPT op de zuidpool is gekomen staat in de figuur onderaan. De ingebruikname van de SPT valt samen met de start 1 maart a.s. van het zogenaamde International Polar Year (IPY), die tot 1 maart 2009 zal duren (goh, op de zuidpool duren de jaren zeker twee keer zo lang). Op 16 februari had de SPT z’n first light, altijd een spannend moment voor degenen die er lang aan gewerkt hebben. De telescoop werd op Jupiter gericht en …… alles bleek goed te werken. De waarneemomstandigheden op de Zuidpool schijnen subliem te zijn: het is droog en helder. Alleen een tikkeltje koud. 🙁 De SPT zal zich de komende jaren vooral bezig gaan houden met het waarnemen van variaties in de kosmische achtergrondstraling [2]de cosmic microwave background (CMB, het overblijfsel van de Big Bang.

En zo kwam de SPT op de plaats van bereik

Met de SPT hopen de sterrenkundigen de rol te gaan bekijken die de donkere energie heeft gespeeld bij de vorming van sterrenstelsels in de beginperiode van het heelal. De CMB geeft sterrenkundigen een soort van vingerafdruk van het heelal 400.000 jaar na de oerknal en de invloed van donkere energie moet in die vingerafdruk zichtbaar zijn. Researchwerk

References[+]

References
1 ergens tussen infrarood en radiogolven in
2 de cosmic microwave background (CMB

Alweer een nova in Schorpioen

Credit: Astronomy/Roen Kelly.

Zeer kort na de verschijning van nova V1280 Scorpii (ook wel bekend als Nova Scorpii 2007) is er alwéér een nova verschenen in het sterrenbeeld Schorpioen. Tsja, dat kan je bijna niet toevallig noemen. De naam van de nieuwe ster luidt nova V1281 Scorpii. De ontdekking van deze tweede nova werd 21 februari bekend gemaakt door de American Association of Variable Star Observers (AAVSO). De ontdekkers zijn Yuji Nakamura en Hideo Nishimura (drie keer raden uit welk land). De eerstgenoemde was ook de ontdekker van Nova Scorpii 2007, dus die heeft de week van z’n leven achter de rug. Links een zoekkaartje van de nieuwe nova, met drie graden ten noorden daarvan de één week oudere Nova Scorpii 2007. Nova V1281 Scorpii is niet zo helder als Nova Scorpii 2007. Rond 16 februari piekte de laatste rond magnitude 4 en momenteel is hij nog steeds rond 5,2m (zie de grafiek hieronder met z’n helderheidsverloop). Nova V1281 Scorpii daarentegen zit rond de 8m. Hij heeft een maximum van 6 bereikt. Ian Musgrave uit Australië meldde vanmorgen dat hij ‘m niet meer zag, maar in een addendum komt hij met het bericht van Iceinspace dat de nova helderder is dan 8m. Beetje verwarrende berichten uit het Australische front. Ze zijn zeker een beetje van slag door al die astronomische hoogtepunten van de laatste tijd 😉 . Wanneer is het noordelijk halfrond weer aan de beurt? OK, komende weekend mogen wij weer genieten: eerst een bedekking van Saturnus door de Maan en daarna een totale maansverduistering. Bron: Astronomy.com.

Huiswerkopdracht week 9

Ja ja, lieve astrobloglezers, de tijd van passief iedere dag een astroblogje lezen is voorbij. De astrobloglezer gaat actief worden, zelfs interactief. De nieuwe astrobloglezer is opgestaan, ahum… 😉 . Niet schrikken, ik zal het allemaal uitleggen. Zoals ik 17 februari j.l. schreef hadden we onlangs bij Christiaan Huygens een avondje astrofotografie. Onder andere werd toen de suggestie gedaan om te kijken of een door de leden gemaakte astrofoto niet door anderen kan worden verbeterd. Tegenwoordig hebben we allemaal wel

Maan bedekt Saturnus op 2 maart a.s.

In de nacht van 1 op 2 maart (donderdag op vrijdag)?zal de Maan de planeet Saturnus bedekken. Het is dan bijna Volle Maan (96,8%) en de bedekking is waarneembaar in Nederland. Om 03.35 uur Nederlandse tijd zal Saturnus achter de zuidelijke rand van de Maan verdwijnen en een half uurtje later, om 04.04 uur (voor Utrecht) komt ‘ie weer tevoorschijn. Zie de figuur hiernaast, waar het allemaal in levende lijve te bewonderen is. Het is met de Maan wel feest deze week, want twee dagen later (zaterdag 3 > zondag 4 maart) is er een totale maansverduistering te bewonderen! En dat allemaal tijdens de Nationale Sterrenkijkdagen. Goh, da’s ook toevallig 😉 .
Bron: Universiteit van Utrecht.

20e verjaardag van supernova 1987A

Vandaag is het precies twintig jaar geleden dat in de Grote Magelhaense Wolk een supernova verscheen. Het was de helderste supernova sinds de uitvinding van de telescoop, dus zo’n 400 jaar. Feitelijk barstte de ster niet twintig jaar geleden uit haar voegen, maar 163.000 jaar geleden, want dat is de afstand in lichtjaren van de ster. Gedurende enkele maanden blies upernova 1987A, zoals hij genoemd wordt, in z’n eentje een energie uit die 100 miljoen zonnen produceren. Voor sterrenkundigen was SN 1987A een dankbaar object vanwege z’n relatieve nabijheid. Drie jaar na de explosie werd de Hubble ruimtetelescoop gelanceerd en die begon direct de restanten van de supernova in beeld te brengen. Het daarop volgende onderzoek aan SN 1987A leverde enkele opmerkelijke resultaten op:

  • de oplichtende ring rond de supernova is inmiddels een lichtjaar in diameter (zie foto hierboven). De ring was er al zo’n 20.000 jaar voordat de supernova explodeerde! De r

Voor het eerst moleculen in atmosfeer van exoplaneet waargenomen

Met behulp van de infrarood-ruimtetelescoop Spitzer van de NASA zijn sterrenkundigen er voor het eerst in geslaagd om voldoende licht te verzamelen van twee exoplaneten, d.w.z. planeten buiten ons zonnestelsel, en daarmee informatie te krijgen van de moleculen in hun atmosfeer. Het gaat om de sterren met de naam HD 189733b, op 62 lichtjaar afstand gelegen in het sterrenbeeld Vulpecula (het vosje) en HD 209458b op 153 lichtjaar in Pegasus. Beide sterren staan zeer dicht bij de centrale ster. HD 189733b doet ruim twee dagen over