Een massamigratie van stellaire tweelingen. Sterren die op onze zon lijken, vormen een massamigratie vanuit het centrum van de Melkweg, die ongeveer 4 tot 6 miljard jaar geleden plaatsvond. Credit: NAOJ
Sterrenkundigen hebben aanwijzingen gevonden dat onze zon mogelijk deel heeft uitgemaakt van een grootschalige beweging van soortgelijke sterren die zo’n 4 tot 6 miljard jaar geleden de binnenste regionen van de Melkweg verlieten. Om deze mogelijkheid te onderzoeken, stelden onderzoekers een uitzonderlijk nauwkeurige catalogus van sterren samen en analyseerden deze aan de hand van waarnemingen van de Gaia-satelliet van de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA. Hun resultaten bieden nieuwe inzichten in de evolutie van de Melkweg, met name de vorming van de roterende, balkvormige structuur in het centrum van het sterrenstelsel.
Op aarde reconstrueert de archeologie het verleden door oude artefacten en overblijfselen te bestuderen. In de ruimte gebruiken wetenschappers een vergelijkbare aanpak, galactische archeologie genaamd, om de geschiedenis van sterren en sterrenstelsels te reconstrueren.
Sterrenkundigen weten dat de zon zo’n 4,6 miljard jaar geleden is ontstaan op een locatie die meer dan 10.000 lichtjaar dichter bij het centrum van de Melkweg lag dan waar ze zich nu bevindt. Bewijs uit de chemische samenstelling van sterren ondersteunt dit idee, maar de verklaring heeft onderzoekers lange tijd voor een raadsel gesteld. Waarnemingen van ons sterrenstelsel tonen een enorme balkvormige structuur in het centrale gebied die een zogenaamde “corotatiebarrière” veroorzaakt. Dit zwaartekrachteffect maakt het voor sterren moeilijk om ver van het galactische centrum af te bewegen.
Het bestuderen van zonnetweelingen met Gaia
Om te onderzoeken hoe de zon zijn huidige baan heeft bereikt, heeft een onderzoeksteam onder leiding van universitair docenten Daisuke Taniguchi van de Tokyo Metropolitan University en Takuji Tsujimoto van het National Astronomical Observatory of Japan een grootschalig onderzoek uitgevoerd naar zonnetweelingen. Deze sterren hebben vrijwel dezelfde temperatuur, zwaartekracht aan het oppervlak en chemische samenstelling als onze zon.
De onderzoekers maakten gebruik van de Gaia-satellietmissie, die gedetailleerde metingen heeft verzameld van ongeveer twee miljard sterren en andere hemellichamen. Met behulp van deze enorme dataset stelden ze een catalogus samen met 6.594 zonnetweelingen. Deze steekproef is ongeveer 30 keer groter dan die gebruikt in eerdere onderzoeken.
Leeftijdsverdeling onthult een gedeelde migratie
Met deze uitgebreide dataset kon het team de leeftijden van deze sterren met ongekende nauwkeurigheid bepalen. Ze corrigeerden ook voor selectiebias, die helderdere sterren bevoordeelt die gemakkelijker door telescopen te detecteren zijn.
Toen de onderzoekers de leeftijden van de zonnetweelingen onderzochten, vonden ze een duidelijke concentratie van sterren tussen de 4 en 6 miljard jaar oud. De zon valt binnen ditzelfde leeftijdsbereik. Veel van deze sterren lijken zich ook op vergelijkbare afstanden van het galactische centrum te bevinden. Samen suggereren deze aanwijzingen dat de huidige locatie van de zon geen toeval is. Waarschijnlijk is de zon hier terechtgekomen als onderdeel van een veel grotere uitwaartse beweging van sterren.
Solar Twins In Gaia DR3 GSP-Spec II. Age Distribution And Its Implications For The Sun's Migration
astrobiology.com/2026/03/sola… #astrobiology #exoplanet— Astrobiology (@astrobiology.bsky.social) 13 maart 2026 om 19:23
Aanwijzingen voor de vorming van de centrale balk van de Melkweg
De bevindingen leveren nieuwe informatie op over de structuur en geschiedenis van de Melkweg. Onder normale omstandigheden zou de corotatiebarrière die wordt gevormd door de centrale balk van het sterrenstelsel voorkomen dat zo’n groot aantal sterren zich van het binnenste gebied verwijdert. De situatie zou echter anders zijn geweest als de balkstructuur zich in die periode nog aan het vormen was.
De leeftijden van de zonnetweelingen wijzen niet alleen op het moment waarop deze grote migratie mogelijk heeft plaatsgevonden, maar suggereren ook de periode waarin de galactische balk zich ontwikkelde.
Waarom de reis van de zon van belang is voor het leven
De binnenste delen van de Melkweg zijn veel vijandiger dan de buitenste regionen. De omstandigheden nabij het galactische centrum omvatten sterkere straling en frequentere interacties tussen sterren. Volgens de onderzoekers kan de beweging van de zon weg van deze drukke omgeving ertoe hebben bijgedragen dat ons zonnestelsel in een rustiger deel van de Melkweg terechtkwam. Deze rustigere regio bood omstandigheden die het leven op aarde uiteindelijk mogelijk maakten en lieten evolueren.
Meer informatie over dit onderzoek is te vinden in de volgende twee vakartikelen:
- Daisuke Taniguchi, Patrick de Laverny, Alejandra Recio-Blanco, Takuji Tsujimoto, Pedro A. Palicio. Solar twins in Gaia DR3 GSP-Spec. Astronomy, 2026; 707: A260 DOI: 10.1051/0004-6361/202658913
- Takuji Tsujimoto, Daisuke Taniguchi, Alejandra Recio-Blanco, Pedro A. Palicio, Patrick de Laverny. Solar twins in Gaia DR3 GSP-Spec. Astronomy, 2026; 707: L11 DOI: 10.1051/0004-6361/202658914
Bron: Science Daily.
Speak Your Mind