28 juni 2017

Astronomen zien een zwart gat een ster vernietigen

Een internationaal team astronomen, aangevoerd door een Nederlandse sterrenkundestudent, heeft bewijs gevonden voor de zeldzame vernietiging van sterren door een zwart gat. Ze vonden opvlammende straling, afkomstig van twee uiteengereten sterren, in waarnemingen van de Sloan Digital Sky Survey (SDSS). Het resultaat van het onderzoek, dat is uitgevoerd aan New York University, wordt 10 november 2011 gepubliceerd in The Astrophysical Journal. Het onderzoek biedt niet alleen een uniek inkijkje in dit kosmische geweld, maar ook nieuwe mogelijkheden om de algemene relativiteitstheorie van Einstein te testen.

Beelden van de vernietiging van een ster door een zwart gat in de Sloan Digital Sky Survey (credit: SDSS, S. van Velzen). De drie plaatjes zijn een vergroting (1x1 boogminuut), gecentreerd op het melkwegstelsel waarin de vernietiging plaatsvond. Van links naar rechts zien we: het gemiddelde beeld van het melkwegstelsel voor de uitbarsting, de eerste opname tijdens de uitbarsting en het verschil tussen deze twee plaatjes. In het laatste plaatje zien we dat de gloed van de uiteengereten ster fel blauw is; dit is te verklaren door de hoge temperatuur van het gas rond het zwarte gat.

Soms heeft een ster pech, als hij door een ongelukkige samenloop van omstandigheden te dicht in de buurt komt van het centrum van zijn sterrenstelsel. De ster wordt in een mum van tijd verscheurd door de enorme getijdenwerking van het superzware zwarte gat dat zich daar bevindt. De kracht van het zwarte gat is op de voorzijde vele malen sterker dan op de achterzijde, waardoor de zwaartekracht die de ster bijeen houdt, wordt overwonnen en hij uit elkaar wordt getrokken tot een soort spaghettisliert. Een fractie van deze sliert wordt de ruimte in geslingerd, maar een groot deel blijft rond het zwarte gat draaien. Doordat de draaiende materie steeds botst met zichzelf gloeit die op: dit geeft een lichtflits die enkele maanden kan duren. De kans dat een ster dit overkomt is heel klein. Berekeningen geven een frequentie van slechts eens per tienduizend jaar per melkwegstelsel. Sterrenkundigen jagen al tientallen jaren op dit soort uitbarstingen van straling (Tidal Disruption Flares

Laat wat van je horen

*