NGC 5907 in de Draak
“Leven is leren” zeggen ze (en ik ook) wel eens…..welnu in dat geval heb ik er deze week heftig op los geleefd, want het is me een druk weekje geweest als het ging om de edele sport der digitale astrofotografie. Ben deze week nog een avondje op stap geweest naar de sterren. Nu was het melkwegstelsel NGC 5709 in het sterrenbeeld Draak het doelwit. Melkwegstelsels hebben vele verschijningsvormen afhankelijk van het soort melkwegstelsel (gewone spiraal, balkspiraal, onregelmatig…) en van de hoek waaronder wij het melkwegstelsel mogen waarnemen. Kijken wij “van boven af” op een “doorsnee melkwegstelsel” dan zien wij meestal een grote variatie aan weelderige spiraalarmen….en dat geeft hele leuke plaatjes….zie M51 (de draaikolknevel in de Jachthonden) of M33 ( de Driehoeknevel in…surprise surprise…het sterrenbeeld de Driehoek)……bekijken een melkwegstelsel echter “op de zijkant” dan zien wij zoiets alsof je een pannenkoek op z’n zijkant zou bekijken….mocht je je eetlust even kunnen bedwingen, uiteraard……en hoewel spiraalarmen-plaatjes dus best heel erg leuk zijn, heb ik toch eigenlijk een nog veel groter “zwak” voor wanneer zo’n galactische pannenkoek zich van de zijkant…..Edge on….aan mijn sterrenminnend menselijk danwel digitaal oog vertoond! Op de één of andere manier geeft zo’n pannenkoekplat heelal-eiland….van de zijkant….edge on…door een telescoop bekeken het bijna hypnotiserende gevoel alsof je zelf als het ware midden in de lege intergalactische ruimte hangend even op de rem van je eigen “starship Enterprise” hebt getrapt om effe lekker door het patrijspoortje naar je verre reisdoel te gluren!! Ik ben dol op Edge on galaxies!! Ik heb een paar blogjes terug al NGC 4565, (de bloedstollend mooie Spoelnevel) in Coma berenices aan uw eerwaarde lezers getoond…maarre….deze fraaie intergalactische witte “Splinter”, gelegen op zo’n 50 miljoen lichtjaar mag er ook best wel wezen, dunkt mij!! Wat het totstandkomen van het nevenstaande plaatje betreft ben ik deze week ook weer een paar stapjes verder opgeklomen op de, met vele digitale valkuilen bezaaide, wenteltrap naar de ultieme kennis aangaande het onder de knie krijgen van de zwarte magie der beeldbewerkingstechnieken. Een standaard ruw digitaal plaatje zit vol met “verstopte informatie” en ook met allerlei “beeldfouten”…..Met computerprogramma’s zoals deep sky stacker, photoshop etc..etc….kun je uit een, in eerste intantie ogenschijnlijk, onogelijk lelijke opname de mooiste plaatjes digitaal te voorschijn “toveren”.Alleen je bent wel “effe” bezig!!! Het schieten van een opname zoals deze kost alleen al aan “buitenwerk”….het op de juiste manier opvangen van fotonen op de lichtgevoelige chip…… al gauw een uurtje of twee. Het “binnenwerk”……het met behulp van de computer bewerken van de ruwe opnames (stacken…calibreren..corrigeren) kan soms nog veel meer tijd vergen voordat er een resultaal op het scherm verschijnt dat “te hoegen is”! Een week of wat geleden heb ik mijzelve al de schone kunst bijgebracht van het stacken van Light frames en dark frames…..eergisteren heb ik ontdekt dat het hieraan toevoegen van een “kudde” zogenaamde “flatfields” het digitale feest voor het oog helemaal compleet maakt. Light frames zijn de eigenlijke opnames…….9 x 3 minuten (in RAW en jpeg)…..dark frames (3 x 3 minuten) zijn opnames gemaakt met de lensdop op de telescoop….zij zijn nodig om zogenaamde “hot pixels” (deze manifesteren zich als “nep-sterren) weg te werken………..flatfields zijn een paar (korte) opnames gemaakt door de telescoop van een egaal wit verlicht vlak met als doel om zaken zoals hinderlijke vlekken op de sensor en vignettering (lichtafval aan de zijkanten van de opname) de kop in te drukken. Dit laatste verschijnsel, vignettering, heeft mij jarenlang parten gespeeld, grrrrr….OK, met photoshop heb ik het wel een beetje kunnen onderdrukken maar “het bleef behelpen”…..totdat ik gisteren op de zolder het kleine oude grafische lichtbakje van mijn vader tegenkwam….en daarin “in een vlaag van bijkans euforische eureka waanzin” het ideale “flatfield-device” in herkende. Het oude lichtbakje is niets anders dan een bakkie met een plaat van melkwit glas van onder egaal verlicht door twee TL-buisjes…….een wit velletje 135 grams houtvrij machinecoated erop geplakt om de lichtopbrengst nog egaler te maken…en vervolgens de hele “contraptie” even voor de telescoop gehouden voor het rap schieten van de benodigde flatfields. Toen ik vanmiddag het resultaat van al dit digitale deep sky stacker gegoochel (light framea, dark frames, flatfields) uit de computer zag rollen was ik wederom uiterst aangenaam verrast…. big fat understatement!! Ik zal meteen toegeven dat ik toen ik nog in mijn “opstandige natte fase” zat ik vaak nogal smalend heb gedaan (sorry André!!) als het ging om het nut van dit soort beeldbewerkings hocus pocus…..maarre…..ik begin steeds meer en meer “om” te geraken! Ja….het is best wel “een hele zit” achter de computer maar als je “het kunstje” eenmaal een beetje door begint te krijgen en ook bij jou de plaatjes een beetje beginnen te lijken zoals die “in de bladen”…..Tja….verslavend!!!
Wordt vervolgd!!!!
Jan, een wat late reactie omdat ik gisteren hele dag in een workshop ‘astrofoto’s bewerken’ zat. Weer een hoop bijgeleerd. En ik zie dat jij dat ook gedaan hebt. Geen vignettering meer. Gaat steeds beter he? Leuk dat je nu ook ‘helemaal om’ bent in de digitale astrofotografie. Keep on going!
Hoi Jan, ging het in die workshop ook nog over de hoogte van je gevoeligheid, dus welke ISO je het beste kunt gebruiken? Ik gebruik dat een tijdje terug de discussie was dat je beter een lagere ISO-waarde kan nemen. Klopt dat?
Is deze workshop nauwelijk aan de orde geweest. Wel uitgebreid tijdens de bijeenkomst van Astrofotografie werkgroep. Klopt dat het weinig zinvol is om met hele hoge ISO-waarden te fotograferen als je toch meerdere opnames gaat stacken. Je kunt dan nl. bij je nabewerking de belichting toch wel goed naar voren halen. De kans dat je bij hoge ISO-waarden de sterren en bijv. kern van een sterrenstelsel ‘uitbrandt’ (overbelciht) is groot en is dan definitief verloren. Maar de boodschap was dat je het optimum voor elk toestel zelf moet nazoeken/uitzoeken. Ik merk zelf nauwelijks verschil tussen ISO400 en ISO800. Veel lager zal ik bij meeste objecten niet gaan en hoger waarschijnlijk ook niet. Voor idividuele plaatjes, dus wanneer je niet stackt, zal het wel uitmaken en heeft hogere ISO wel zin. Er lag een hele uitleg aan ten grondslag, die ik probeer te achterhalen, maar nog geen reactie terug gekregen.
Hé Jan…..ik ben ook lid van die werkgroep astrofotografie…Hoe komt het dat ik steeds maar weer al die leuke bijeenkomsten misloop………….dit is nu al de tweede keer in korte tijd..grrrrr….Ik zal er wel steeds met mijn duffe harsens overheen kijken maarre als er weer eens “iets” is wil je me dan please..please…effe digitaal danwel “in the flesh” op de schouders tikken……maken we er een “joint venture” van…..enne….kunnen we zelfs wellicht eventueel, als je durft, gezellig “for old times sake” met den snelheid van het licht of sneller nog (heb het lef eens om nu te lachen!!) met den ouden MAVO groenendijk-eend naar dat “iets” afreizen!!!
Wat dat gevalletje “vignettering”betreft….dat was toen ik met deep sky fotografie (nat) begon nog veel erger….toen had mijn oude camera-adapter nog een maar een doorlaat van 24,5 mm (de doorlaat van die kleine ouderwetse jaren 60-70 oculairen)….mijn onlangs overleden eendengagagist, Herman, heeft deze doorlaat toen nog vergroot naar 31,8 mm en dat zag er alweer een flink stuk beter uit……Misschien toch maar eens omzien naar een 2 inch oculairhouder plus camera-adapter..hoewel die flatfields eigenlijk al, zij het dan de digitale, oplossing zijn?? nou ja…we zien wel…voorlopig ben ik een zeer tevreden astrofotografisch mensch!!!!
Tja, die werkgroep Astrofotografie is niet zo actief met communiceren wanneer er weer een bijeenkomst is. Ik heb het ook maar bij toeval gelezen en toen in mijn agenda gezet. Wanneer ik de volgende bijeenkomst weer, zal ik het je meteen laten weten. Groeten, Jan
Ik heb de info gevonden over de presentatie van ISO-waarden met DLSR:
http://www.astrojac.nl/astrojac/node/46