21 februari 2018

LISA-missie slaagt voor tussenrapport

Voorstelling van de LISA Psthfinder (credit: ESA).

Voordat een ESA-missie het lanceerplatform bereikt, moet er een aantal goedkeuringsprocedures worden doorlopen om zeker te weten dat de missie er klaar voor is. De Laser Interferometer Space Antenna (LISA), het toekomstige zwaartekrachtgolfobservatorium in de ruimte, is onlangs met vlag en wimpel geslaagd voor zijn Mission Definition Review (MDR).

De MDR is bedoeld om te beoordelen en te bevestigen dat het huidige ontwerp van de LISA-missie haalbaar en geschikt is, de missievereisten voldoen aan de wetenschappelijke vereisten van LISA,
de vereisten ver genoeg ontwikkeld zijn en passen bij de huidige fase, de technologische ontwikkelingen toereikend zijn voor de huidige fase, de interfaces tussen ruimtevaartuig, instrument, grond segment en draagraket goed zijn bepaald. “Ik ben heel tevreden dat LISA de beoordeling zo goed heeft doorstaan. Nu gaan we door naar de volgende fase. In 2018 werken we aan verdere testen, onderzoeken en technologische ontwikkeling. Het is geweldig om te zien dat LISA zoveel vooruitgang boekt”, aldus Karsten Danzmann, directeur van het Max Planck-Instituut voor Gravitatiefysica (Albert Einstein-Instituut), directeur van het Instituut voor Gravitatiefysica aan de Universiteit van Hannover en leider van het LISA-consortium.

“Geweldig dat het rapport zo positief is”, voegt Gijs Nelemans toe, leider van het Nederlandse LISA-consortium. “Weer een stap dichterbij de missie waarmee we het samensmelten van superzware zwarte gaten in detail kunnen bestuderen.”

Impressie van LISA in de ruimte, die zwaartekrachtsgolven kan detecteren.

De lancering van LISA staat gepland voor 2034 als missie van de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA. De missie wordt gesteund door veel ESA-lidstaten, NASA en wetenschappers aan beide zijden van de Atlantische Oceaan.

LISA zal bestaan uit drie satellieten die samen een gelijkzijdige driehoek vormen waarvan elke zijde ongeveer 2,5 miljoen kilometer lang is. Als er zwaartekrachtgolven door de opstelling gaan, veranderen deze afstanden met een fractie van de diameter van een atoom. De belangrijkste technologieën van LISA zijn tussen eind 2015 en medio 2017 met succes gedemonstreerd in de LISA Pathfindermissie van ESA.
LISA gaat laagfrequente zwaartekrachtgolven meten met een trillingstijd van tien seconden tot meer dan een halve dag. Dergelijke golven kunnen niet worden waargenomen met detectoren op aarde. Ze worden uitgezonden bij het samensmelten van superzware zwarte gaten met miljoenen keren de massa van onze zon in het midden van sterrenstelsels en de baanbewegingen van tienduizenden dubbelsterren in de Melkweg. Ook ontstaan ze door mogelijk exotische bronnen, zoals kosmische snaren.

De Nederlandse bijdrage aan LISA is gebundeld in het LISA-NL-consortium. Naast diverse wetenschappers van Nederlandse universiteiten bestaat dat uit de onderzoeksinstituten SRON, Nikhef, TNO en onderzoekschool NOVA. Deze Nederlandse instituten werkten eerder al mee aan de testmissie LISA Pathfinder. Nederlandse bijdragen aan de hardware voor LISA worden nog onderzocht en zouden kunnen bestaan uit optische systemen, elektronica voor de ‘fase-camera’, kalibratie en dataverwerking. Bron: NIKHEF.

Laat wat van je horen

*