Artikel over Hanny’s Voorwerp van Galaxy Zoo team is goedgekeurd!

Hanny’s Voorwerp. Credit: Dan Smith/Peter Herbert/Matt Jarvis/the ING

Tatatatarataaaa!! Het wetenschappelijke artikel over Hanny’s Voorwerp dat geschreven is door het team van Galaxy Zoo zelf is goedgekeurd voor publicatie in het vakblad Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 😀 Ruim een maand geleden verscheen ook al een wetenschappelijk artikel over hetzelfde bijzondere object, maar dat was ná­et van medewerkers van de Galaxy Zoo [1]Die medewerkers zijn Chris J. Lintott, Kevin Schawinski, William Keel, Hanny van Arkel, Nicola Bennert, Edward Edmondson, Daniel Thomas, Daniel J.B. Smith, Peter D. Herbert, Matt J. Jarvis, Shanil … Continue reading. Dit keer dus wel en prominent lid van de auteurs is de ontdekster van Hanny’s Voorwerp, Hanny van Arkel uit Heerlen. Een eerste versie van het artikel was augustus 2008 al verschenen, maar zoals gebruikelijk moest het vóór publicatie eerst beoordeeld worden door een zogenaamde peer reviewer. Da’s een wetenschapper die ’t leest en dan kijkt of het voor publicatie geschikt is. Op de Galaxy Zoo blog schrijft Chris Lintott dat het team een beoordelaar trof die ‘extremely thorough’ was en de nodige fouten ontdekte. Correctie van die fouten leidde er toe dat het oorspronkelijke vier bladzijden lange artikel uitdijdde tot maar liefst 13 pagina’s. Maar uiteindelijk is het foutvrij en geschikt voor publicatie. Geïntereseerden kunnen het artikel hier lezen. Voor degenen die ’t een tandje te ingewikkeld vinden: in de laatste Zenit (juli/augustus) staat een populair-wetenschappelijk artikel over Hanny’s Voorwerp. Zeer geschikt om te lezen en voor de niet-abonnees liggen losse nummers te koop in de bladenwinkels. Ik zal in een later astroblogje wel een keertje ingaan op de inhoud van het artikel van het GZ team. Van hieruit wil ik het team feliciteren met hun eerste publicatie over Hanny’s Voorwerp (én inmiddels hun vijfde GZ-artikel). Bron: Galaxy Zoo Blog.

References[+]

References
1 Die medewerkers zijn Chris J. Lintott, Kevin Schawinski, William Keel, Hanny van Arkel, Nicola Bennert, Edward Edmondson, Daniel Thomas, Daniel J.B. Smith, Peter D. Herbert, Matt J. Jarvis, Shanil Virani, Dan Andreescu, Steven P.Bamford, Kate Land, Phil Murray, Robert C. Nichol , M. Jordan Raddick, Anze Slosar, Alex Szalay, Jan Vandenberg. Zo, ben ik niemand vergeten?

Raadsel Toenguska-inslag (1908) opgelost

Credit: Ward Bruggeman


Het raadsel is eindelijk opgelost. Vandaag precies 101 jaar geleden [1]Hé Adrianus, wel eerlijk wezen: eigenlijk is ’t morgen 101 jaar geleden, 1 juli dus, want om 14 minuten over één vannacht is hét moment sá»preme. explodeerde in Siberië een onbekend object. Bij deze explosie bij de rivier de Stenige Toengoeska [2]Nu Evenkië, sinds 2007 bestuurlijk onderdeel van de Kraj Krasnojarsk. Lokatie: 60° 55′ N, 101° 57′ O. werden vele bomen ontworteld in een omtrek van 30 tot 40 kilometer en volgens berekeningen moet de hoeveelheid energie die vrijkwam gelijk zijn aan de hoeveelheid die bij de explosie van een waterstofbom vrijkomt. De grote vraag die men zich al 101 jaar afvraagt is: wat ontplofte er nou precies? Onderzoekers van Cornell Universiteit onder leiding van Michael Kelley hebben het antwoord op het raadsel gevonden: het was een komeet. En geen meteoroïde, zoals anderen dachten. Hoe Kelley en consorten op de komeet als oorzaak zijn gekomen is opmerkelijk. Het waren de lanceringen van de Space Shuttles die hen op het spoor brachten. Dus niet het onderzoek dat mét de Space Shuttles is gedaan, maar de lanceringen ván de Space Shuttles. 😯 Van sommige van die lanceringen heeft men namelijk waargenomen dat ze lichtende nachtwolken veroorzaken. Dergelijke wolken waren onlangs nog in Nederland te zien en ze bestaan uit wolken van ijskristallen op zo’n 85 km hoogte, die het licht van de zon, die dan niet ver onder de horizon staat, weerkaatsen. De ruimteveren brengen bij hun lancering zo’n 300 ton zuiver water als ijskristallen op een hoogte van 100 tot 115 km en die zakken vervolgens langzaam naar die hoogte van 85 km. In 2005 kom men met de TIMED satelliet de door een ruimteveer veroorzaakte nachtwolken dagenlang volgen. In enkele dagen zakten de wolken maar liefst 8000 km af naar het zuiden. De nachwolken die kort na de explosie van Toenguska werden waargenomen hadden zich ook zeer snel verplaatst. 22 uur na de inslag waren ze al gesignaleerd in Londen. In een artikel in het vakblad Geophysical Research Letters komen Kelley et al met een model van verspreiding van ijskristallen op een hoogte van 85 km. De Toenguska-komeet [3]Kometen zijn eigenlijk grote vuile sneeuwballen. zou zo’n 100.000 ton water in de atmosfeer hebben gebracht en het model van de Cornell-groep laat zien hoe de daaruit ontstane nachtwolken zich snel over grote delen van de Aarde hebben kunnen verspreiden. Meteoroïden bevatten geen water, maar ijzer of steen en zij kunnen dus geen lichtende nachtwolken hebben veroorzaakt. Ergo, einde raadsel! 😀  Bron: New Scientist + NRC-Handelsblad, 30 juni 2009.

References[+]

References
1 Hé Adrianus, wel eerlijk wezen: eigenlijk is ’t morgen 101 jaar geleden, 1 juli dus, want om 14 minuten over één vannacht is hét moment sá»preme.
2 Nu Evenkië, sinds 2007 bestuurlijk onderdeel van de Kraj Krasnojarsk. Lokatie: 60° 55′ N, 101° 57′ O.
3 Kometen zijn eigenlijk grote vuile sneeuwballen.

Bewijs gevonden voor uranium op de maan

Data van Kaguya’s GRS. Credit: JAXA/NAOJ

Met behulp van de gamma ray spectrometer (GRS) aan boord van de Japanse maanverkenner Kaguya heeft men aanwijzingen gevonden dat zich uranium op de maan bevindt. Ook zijn er aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van thorium, potassium, zuurstof, magnesium, silicium, calcium, titanium en ijzer. De data van Kaguya’s GRS werden uitgeplozen door een team wetenschappers onder leiding van Robert C. Reedy (Planetary Science Institute in Tucson). Het uranium op de maan was nooit eerder aangetoond, ook niet door de onderzoekingen met de Apollo’s en de Lunar Prospector. De Kaguya is overigens op 10 juni j.l. te pletter geslagen op de maan, dus meer data zal die GRS vermoedelijk niet meer genereren. 😉 Maar wellicht van LRO en/of LCROSS hierin iets kunnen betekenen. Bron: Universe Today.

Stekker gaat vandaag uit Ulysses… live!

Vandaag einde verhaal voor Ulysses. Credit: NASA

Na 18,6 jaar trouwe dienst komt er vandaag definitief een einde aan de missie van zonneverkenner Ulysses. Daarvan werd een jaar geleden al gemeld dat ‘ie op sterven na dood was, maar wonder boven wonder is de sonde nog steeds blijven functioneren tot de dag van vandaag. Maar uiteindelijk heeft de NASA besloten om ’t oude beestje uit z’n lijden te verlossen en daarom gaat vanmiddag / vanavond definitief de stekker eruit. En dat kan de hele wereld live meemaken! 😯 Tussen 17.35 en 22.20 uur Nederlandse tijd is dat allemaal te aanschouwen. Goh, da’s een grote stekker! De allereerste live uitzending van actieve euthanasie op een wetenschappelijk instrument. 🙁 Bron: Universe Today.

Trailer van Star Wars: The Old Republic

Ik ben niet zo’n spelletjesfanaat, da’s meer iets voor m’n dochters die dagelijks achter de Wii zitten. Maar als ik de trailer zie van het nieuwste computerspel van EA, Star Wars: The Old Republic, beginnen m’n handen toch echt te jeuken:


Wow! Lord of the Rings muziekje erbij op de achtergrond en ik ben helemaal verkocht. Wie de trailer overigens in iets meer pixels wil zien moet hier kijken. Bij mij werkte die versie helaas niet. Bron: Bad Astronomy.

Cosmic Sensation dingt mee naar Academische Jaarprijs

Krijgen we een cosmic sensation party? Credit: Geralt/Pixabay.


Natuurkundigen uit Nijmegen willen een groot dancefeest organiseren waarbij kosmische straling de muziek, de lasershow en andere lichteffecten direct aanstuurt. Yeah! 😯 Met dit plan is een team studenten van de Radboud Universiteit Nijmegen, getrokken door Sybrand de Jong, doorgedrongen tot de shortlist van de Academische Jaarprijs [1]De Academische Jaarprijs is bestemd voor de beste vertaling van wetenschappelijk onderzoek naar een breed publiek en beloont de winnaar met het beste voorstel met € 100.000. In 2008 won de … Continue reading. ‘Mijn droom is de ‘Cosmic Sensation Party’ op Lowlands te krijgen’, zegt De Jong op Voxlog. ‘Onze aarde wordt voortdurend gebombardeerd door superkleine kosmische deeltjes. Doordat die deeltjes constant met elkaar botsen, ontstaan er nog kleinere secundaire deeltjes. Met ten minste 400 deeltjes per vierkante meter per seconde treffen deze secondaire deeltjes het aardoppervlak. Onderzoekers kunnen de deeltjes meten met een speciaal apparaat, een scintillator. Zo’n scintillator geeft een klein lichtpulsje als een deeltje voorbij komt. Met een versterker kan het ritme waarmee de deeltjes op aarde komen, in muzieksamples worden omgezet. Lichtpulsjes en muziek vormen samen de basis van het eerste feest ter wereld waarin je kunt meedeinen op de golven van de big bang. De Jong en zijn team willen met hun project aan een breed publiek uitleggen dat kosmische straling niet eng of gevaarlijk is, maar dat het juist kan worden gebruikt om meer te weten te komen over extreem krachtige processen in het heelal. De basis van de Cosmic Party is de Jongs eigen onderzoek: de herkomst van zwarte gaten in het heelal. Het blijkt dat veel deeltjes uit die zwarte gaten afkomstig zijn. Helaas zit er wel een prijskaartje aan dit spektakel. De Jong verwacht dat het prijzengeld van een ton niet genoeg is om de Cosmic Party uit te voeren. ‘We willen het ritme van de kosmische deeltjes omzetten in licht en muziek, maar er moet natuurlijk wel op gedanst kunnen worden’, zegt hij. ‘Daarom willen we een dj inhuren om de boel te stroomlijnen.’ Zijn droom is de party uiteindelijk in de Matrixx of op Lowlands te krijgen. ‘Als we de prijs niet winnen, proberen we toch om zoveel mogelijk sponsors bij elkaar te krijgen. Het feest moet echt doorgaan.’ Minister Ronald Plasterk (OCW) maakt op 7 oktober in Museum Boerhaave tijdens het Festival Key of Life te Leiden bekend welk onderzoeksteam die € 100.000 wint. Als het team van De Jong wint wordt het vast een gigantische Cosmic Sensation Party. 😀 Bron: Scienceguide + Academische Jaarprijs.

References[+]

References
1 De Academische Jaarprijs is bestemd voor de beste vertaling van wetenschappelijk onderzoek naar een breed publiek en beloont de winnaar met het beste voorstel met € 100.000. In 2008 won de Rijksuniversiteit van Groningen met het ‘Onzichtbare heelal‘, dat over infrarood-sterrenkunde handelde.

Hulp gevraagd bij Von Braun’s aantekeningen

Werner von Braun. Credit: NASA

Het moet toch niet gekker worden. De NASA, de ruimtevaartorganisatie van de Verenigde Staten, vraagt het grote publiek – ons dus – om mee te helpen de aantekeningen van Werner Von Braun op de best mogelijke wijze te analyseren en digitaal te catalogiseren. Zes maanden geleden werden die aantekeningen van Werner von Braun ergens dozen ontdekt, vast de schoenendozen van een ex-NASA-medewerker. Als voorbeeld zijn hier zes kantjes van dergelijke getypte vellen met in de kantlijn Von Braun’s aantekeningen. Even voor de mensen die de heer Von Braun niet kennen (en dan ben je of héél jong of je hebt de afgelopen dertig jaar onder een steen gelegen): hij was degene die vanaf 1960 als hoofd van het Marshall Spaceflight Center de Saturnus V raket heeft ontworpen en die daarmee de Amerikanen op de Maan bracht. Diens aantekeningen zijn kennelijk relevant voor de NASA en daarom hebben ze in een officiëel document gevraagd om mee te helpen die aantekeningen te ontrafelen. Afijn, zijn er nog archivarissen onder de lezers? Jullie hebben tot 31 augustus a.s. de tijd om te reageren. Bron: Wired.

Volg het ISS met Nederlandse Twitter-service

Credit: Twisst.

Het internationale ruimtestation ISS zal in juli uitzonderlijk helder in ons land te zien zijn. Om mensen te laten weten wanneer ze precies omhoog moeten kijken, heeft journalist Jaap Meijers, met medewerking van sterrenkundejournalist Govert Schilling, een nieuwe online service opgezet: Twisst. Iedereen kan met het blote oog af en toe het internationale ruimtestation ISS voorbij zien komen. Het is een mooi gezicht om het ruimtestation als zeer heldere ‘ster’ langs de hemel te zien trekken. Mensen die gebruik maken van Twitter kunnen nu een aankondiging krijgen wanneer ISS overkomt op de locatie in hun Twitter-profiel. Het enige dat ze hoeven doen, is Twitter-account @twisst volgen: www.twitter.com/twisst. De service werkte al een tijdje in test-fase. Deze week wordt de achterliggende website twisst.nl gepubliceerd, met veel extra informatie zoals een handleiding ‘ISS spotten’. Het ruimtestation is steeds maar een paar minuten zichtbaar is, en steeds op andere tijdstippen, zodat het belangrijk is precies te weten waar en hoe laat hij overkomt. Die informatie was al op verschillende websites op te zoeken, maar een service die geïnteresseerden er geheel automatisch op wijst wanneer ISS bij hen overkomt, dat bestond nog niet. Dat kan dus nu via Twitter. Twisst is mogelijk zelfs de eerste service die via Twitter informatie verstuurt die in die mate gepersonaliseerd is. Twisst stuurt een berichtje naar elke twitteraar persoonlijk, waar die persoon zich ook in de wereld bevindt. Meer informatie over hoe het werkt is te vinden op www.twisst.nl/how-twisst-works. Bron: Nova.

Even wat anders: m’n dochter Eline is vandaag twaalf jaar. Tatatatataraa!!!! 😀 Straks komt er een sloot visite langs, dus geen tijd meer voor astroblogjes. Doei…

Meneer Arie vertelt over de sterren

Meneer Arie bij de Ecokids

Gisteravond was ik op de Natuur- en Vogelwacht in Papendrecht, waar de Ecokids hun jaarlijkse kampweekend hadden. Ik was daar om samen met enkele andere mensen van sterrenclub Huygens te vertellen over de sterren en ze door de telescoop leuke dingen te laten zien. Om een uur of half tien ’s avonds kwamen de kinderen – bijna 40 stuks in de leeftijd van 8 tot 12 jaar ongeveer – terug uit het bos van één of ander spel. Mannen in witte pakken, ja ja ik heb ze eindelijk geïdentificeerd, hadden enkel vuurkorven aangestoken en doodmoe werden de kinderen bij die korven ontvangen met limonade. Eenmaal om mij heen gesetteld, ja da’s geen goed Nederlands, ik weet het, werd ik aangekondigd als ‘Meneer Arie’. Ha, ze zegt mijnheer tegen mij. Afijn, ik ben daar uit de losse pols dingen gaan vertellen over het jaar van de sterrenkunde, over de aanleiding daartoe (mijnheer Galileo), over de uitvinding van Lippershey, over sterren en planeten, over het lot van onze zon én over zwarte gaten. Dat laatste item lijkt niet echt voor tere kinderzieltjes bestemd, maar a.) die kids waren reuzeslim en konden ook navenant slimme vragen stellen en b.) ik had met de leiding afgesproken iets over zwarte gaten te vertellen omdat dat onderwerp ook terug zou komen in het kampverhaal dat leider Ron later zou vertellen. Na mijn praatje lieten we de kidzz in groepjes bij onze telescopen kijken, waarbij Jan, Jorrit en Peter uitleg gaven aan de kinderen. Veel viel er niet te zien, want het was nog straallicht. Maar nadat wat wolken waren weggeëbd kwam een jong maantje tevoorschijn en die konden we vanaf het veld mooi in beeld krijgen. Even later was ook Saturnus te zien, welke in Jan z’n Newton nog mét ringen zichtbaar was. Een bonusgratificatie zullen we maar zeggen. De ecokids gingen daarna worstjes roosteren boven de vuurkorven en luisteren naar het spannende zwart-gat-verhaal van Ron. OK, niet echt wetenschappelijk onderbouwd zullen we maar zeggen, maar het was gestoeld op de nodige lokale folkore van weerwolven en andere ongein.

Jan legt uit hoe de Huygenskijker werkt

Na dat verhaal ging de meute opnieuw het bos in om het Melkwegspel te spelen, waarbij ze onderweg getikt konden worden door twee meteoren óf zelfs door een zwart gat. Overkwam dat laatste je dan was je gelijk af. Tsja, ontmoetingen met zwarte gaten zijn inderdaad geen pretje. Afijn, de dunne sluierbewolking verhinderde dat we verder nog leuke dingen konden bekijken, dus nokten we maar af. Ans heeft nog enkele foto’s gemaakt en die kan je hier zien.