Zweten en kieken: M31 en het ISS
19 augustus 2012 door 7 Reacties
OK, eigenlijk is het veels te warm om achter de digitale zandbak te zitten en een blogje uit de bijkans tot neuronen-lava vergane hersentjes te persen….maar ja…de, althans voor deze in permanente staat van ZEN-uwachtigheid verkerende astroknakker, niet te harden zo onaangename hitte van overdag heeft als danweer aangenaam bijverschijnsel dat de astrofotografische arbeidsomstandigheden des nachts wel weer optimaal zijn…..eh….met uitzondering van die reeds in een vorig blogje vermelde muggen natuurlijk. Ofwel, overdag schuilend onder een steen en des nachts druk in de weer in de biesbos om van alles en nog wat uit de zwartgeblakerde lucht te plukken. Het aanbod aan leuk kiekobjectjes is waarlijk gigantisch en heel divers….linksboven dit blogje ziet U een plaatje van “ons” (?) buurmelkwegstelsel M31..de grote Andromedanevel gelegen op een afstand van een dikke 2,2 miljoen lichtjaar, te vinden uiteraard in het sterrenbeeld Andromeda om maar eens een spreekwoordelijke astronomische open deur in te trappen!
Rechts een totaal ander (kunstmatig) astronomisch(??) object in de vorm van een afbeelding uit eigen keuken van het International spacestation (het ISS) gekiekt tijdens een overgang over Dordrecht gisteravond. Het ISS is een flink stukkie kleiner dan de Andromedanevel (ongeveer ter grootte van een voetbalstadion tegen een dikke 100 000 lichtjaar voor M31) en ook een flink stukkie dichterbij….Het ISS draait zijn rondjes om Moeder Aard in een zogenaamde Low earth orbit op zo’n 400 kilometer hoogte. Het toegepaste fotografische “kunst en vliegwerk” voor beide objecten verschilt ook “dag en nacht”………..Voor de Andromeda is er 10 x 3 minuten belicht en daarna nog 3 darkframes van 3 minuten plus 7 flatfields. Dit alles met de canon 1000D in het primaire brandpunt (120 cm=F6) van mijn braven 20 cm Newton. Het “volgwerk” werd natuurlijk gedaan “nog steeds met de hand welliswaar” met de kijker gemonteerd op de robuste EQ6 montering. Na al dit “veldwerk” is en nog een behoorlijke tijd (al heel rap een uurtje of twee) achter de computer gespendeerd om middels “Deep sky stacker”/Canon digital photo professional en photoshop het uiteindelijke best wel aardige plaatje te verkrijgen. Hoe anders moet je te werk gaan om het ISS te pakken te krijgen. OK….natuurlijk diende de 20 cm newton weer als basis…maar nu met tussen de kijker en de camera (canon 1000D) een 2x Barlowlens geplaatst om de brandpuntsafstand te vergroten to 240 cm om op deze manier het piepkleine ISS-beeldje over iets meer pixels te verspreiden. Hoe langer de gebruikte brandpuntsafstand des te meer details (in principe)…maar…hoe langer de brandpuntsafstand ook meer kans op bewegingsonscherpte plus een dito kleiner beeldveld zodat “het mikken” op dit razendrap langs de hemel bewegende object wel heel erg een gevalletje van “russisch astrofotografisch roulette” wordt….EN TOCH…..ga ik vanavond ook nog maar eens een poging wagen met een 3x Barlow (brandpuntsafstand 360 cm….oh jee…oh nee!!). De gebruikte belichtingstijd bij dit plaatje bedroeg 1/800 seconde bij een ISO-setting van 800. Tevens stel ik de camera in op z’n snelste mogenlijke belichtingsinstelling bij de hoogste kwaliteit (3800 x 2300 pixels)…..3 opname per seconde. Inplaats van de EQ6 gebruik ik voor het ISS de Dobsonmontering en het “volgen van het ISS” doe ik (probeer al woest ende zou nauwkeurig mogenlijk worstelend te doen) door het zogezegd razendrappe ISS zo precies als het maar kan op het midden van het kruisdraad van de 7 x 50 zoeker te houden (valiumpot bij de hand houden S.V.P….ha..ha!!). Dit “volgwerk” is echt absoluut geen makkie, maar goed al doende leert men (hopelijk). Oh ja…enne….tijd om effe lekker op je gemakkie scherp te stellen heb je natuurlijk ook helemaal niet…dat doe je dus “vantevoren” of overdag op de zon (zonnefilter niet vergeten A.U.B.!!!!) of des avonds op de Maan/ster of eventueel een planeet. Het bepalen van de juiste belichtingstijden en ISO-instelling is ook een kwestie van veel “hands on research and development”. Voor dit plaatje heb ik zo’n 30 opnames gemaakt waarvan er maar op drie (!!) het ISS zichtbaar was. De beste van deze drie heb ik uiteindelijk door de “digitale photoshop-wasstraat” heen gerost om tot het rechtsboven getoonde plaatje te komen. Als deep sky fotografie het marathon-lopen van de astrofotografie is (lang, kalm en geduldig volhouden) dan is daarmee vergeleken het fotograferen van het ISS zoiets als de honderd meter sprint. Alles moet in ene keer kloppen voor die hele korte “explosie van fotografische activiteit”….bidden dat niemand net op het moment supreme een stom lulpraatje met je wilt gaan houden, gespannen op je (hopelijk goed gelijkstaande!!) klokkie kijken en tegelijkertijd de hemel in de gatenhoudend wachten tot het altijd toch weer onverwacht “opeens” zichtbaar wordende ISS op je netvlies prikt om dan vervolgens als een “astrofotografische Usain Bolt” als een bezetenne achter dat “kreng high up in the sky” aan te hollen. Enne………..kolere, wat gaat dat toch hard…maarre als die paar ton bewoond ruimte-staal dan weer leuk op je beeldscherm verschijnt dan…eh….is het leven weer helemaal geweldig! Zo zie maar weer, de wereld der astrofografie is een waarlijke olympische “sport” met een heel breed “kunst & vliegwerk-spectrum”…Op naar Rio de janeiro…”Are you ready?…..I am ready…let’s go!!!”



Een waarlijk fraaien afbeelding van M31 en helemaal linksonder op de foto ook van M32. En die close-up van het ISS mag er ook zijn. Toevallig heb ik ‘m gisteravond ook zien overkomen, om 22.25 uur kwam ‘ie vanuit het westen prachtig overgevlogen. Ik blijf het knap vinden hoe je zo’n snel bewegend object zo in detail op de digitale plaat kunt krijgen.
Arieeee, Bedankt voor het herstellen van de zo-even “verdampte” lay out van m’n blogje…..enne…..ik moet in alle onbescheidenheid ook wel zeggen dat ik het elke keer best wel weer knap van mezelf vind wat ik voor mekaar krijg met dat “ISS-gedoe”…………..maar ja, mijn naam is dan ook niet voor niets eigenlijk “Usain Brandt…of was het nou “Insane Brandt”?….ha…ha….!!!
Oh….enne………..”voor de liefhebbers”….vanavond (volgens het heavens above-lijstje) komt het ISS weer glorieus over (80 graden hoog!) en wel on 21.25 uur. Ik ga dan hopelijk mijn olympisch ISS record breken met die 3 x barlow!!
Jee Jan, wat gaaf! En knap. Was van plan vanavond ook weer een poging te wagen ISS vast te leggen, maar helaas, het rommelt in de verte. Laat dat alsjeblieft verkoeling brengen.
Het zal gisteravond vast niet gelukt zijn, vanwege de optredende bewolking. Maar als je een andere keer die 3x barlow uitprobeert: je kan vantevoren weten wat de maximale hoogte van het ISS bij jou aan de hemel is. Kan je dan niet net als bij de Poolster de telescoop vantevoren daarop uitlijnen, zodat je nog maar over één as hoeft te volgen? Aldus de leek op dit gebied.
Als je over een goed(perfect!!) uitgelijnde (dus bij voorkeur een vast opgestelde) GoTO montering kan beschikken die ook nog eens van die speciale satelite tracking software kan “slikken”, dan ben je spekkoper als het gaat om “niet handmatig ISS volgen”…….en die zijn er (monteringen plus software) sinds een paar jaar nadat het amerikaanse ministerie van defensie één en ander heeft ge-declassified. Kijk, wij (brave amateur-astronomen) fotograferen satellieten gewoon “voor de lol”…..maar tijdens de koude oorlog vonden biede nucleaire grootmachten het “ook wel handig” om te weten met wat voor nieuwsgierig ruimtetuig zij bespeid werden. Om dit voor elkaar te krijgen zijn er speciale highly classified telescopes (plus vooral de bijbehorende monteringen!!) ontwikkeld (project Starfire heb ik volgens mij ooit iets van in S&T gelezen) waarvan de technologie erachter pas in de jaren 90 is vrijgekomen. Ofwel…..er bestaat dus speciale (prijzige?) software geschikt voor enkele amateur-monteringen (voor de EQ6??…ik heb geen idee…maar ik hou me aanbevolen voor tips) die dit soort volg-kunstjes mogenlijk maken want dit volgen moet echt wel ongelofelijk precies gebeuren vanwege het nog steeds kleine formaat van de gemiddelde webcam danwel DSLR-chip….. en dus hoe gek het dus ook moge klinken is bij het gebrek aan dat speciale gadgets gewoon met een ge-oefende hand en een ge-oefend oog volgen met een Dobson-montering een hele prima (en vooral spotgoedkope!!!) manier van dit soort zotte plaatjezzz-schieterij!!
Jan, knap staaltje astro-werk!