11 februari 2012

Overal hartjes in de ruimte

Het is Valentijnsdag, altijd weer een leuk moment om te kijken of er in de ruimte dingen zijn die daaraan verwant zijn. Ik kwam de volgende video tegen van Amanda Bauer (Astropixie), waaruit blijkt dat de ruimte vol zit met hartjes:

Vooral die kraters op Mars in de vorm van harten zijn bijzonder, nietwaar? Bron: Astropixie.

Een kosmische middelvinger

Een kosmische middelvingerHet is weliswaar een moleculaire waterstofwolk, die losgeraakt is van de bekende Eta Carinanevel, maar je zou toch zweren dat hier een ware kosmische middelvinger te zien is. :-D De Hubble ruimtetelescoop nam de foto in 1999. De foto van de moleculaire wolk komt voor in het boek “Heelal” (2007) van de ANWB, welke volgens mij tegenwoordig in de ramsj te koop is. Bron: Last Best Place (Tip kwam van Jos Haring, Jos thanx!).

Midzomerfoto’s uit Arkel deel 1

M16 door Peter PullesAfgelopen zomer heeft Peter Pulles, de welbekende astrofotograaf uit Arkel, vanuit z’n sterrenwacht De Linge, vele astrofoto’s gemaakt van diverse hemelobjecten. Prachtige foto’s die hij mij en anderen per mail opstuurde, vergezeld van de nodige info. Dit weekend laat ik hier enkele van die foto’s zien, plus Peter z’n commentaar. Allereerst bovenstaande foto van M16, de welbekende Adelaarsnevel in het sterrenbeeld Slang, waarover Peter het volgende weet te melden:

De opname van M16 was naar een suggestie van Arie Nagel, waarvoor dank, want het is een schitterende object! Bijzonder om te vertellen is dat er slechts zes opnamen gemoeid zijn met deze foto. Van die vijf was er slechts eentje bij relatief onbewolkte hemel, de andere werden (eigenwijs) -toch nog- gemaakt terwijl de hemel langzaam dichttrok. Desondanks en met wat extra nabewerking en compomissen wat betreft kwaliteit, kon ik toch nog dit er uithalen. Misschien dat ik komende tijd nog gelegenheid krijg om het een keer opnieuw te proberen.

De opname dateert van 24 juni j.l. Peter, schitterende foto hoor!

Lezing: Stof en gas rondom sterren

Gas en stof rondom sterren

Gas en stof rondom sterren

Morgenavond 5 juni houdt R.Dijkstra een lezing bij sterrenkundevereniging Christiaan Huygens over stof en gas rondom sterren. Voor iedereen gratis en voor niks te aanschouwen, beluisteren, bewonderen, bekijken en noem ‘t maar op. Even een tipje van de sluier die Dijkstra gaat oplichten: Alle materie op Aarde, waaronder dat in de lichamen van mens en dier, bestaat uit atomen. Waar komen die atomen eigenlijk vandaan? In deze presentatie wordt op die vraag ingegaan door middel van een denkbeeldige reis door de ruimte en de tijd. We ontdekken hierbij een nauwe band tussen de geboorte, het leven en de dood van sterren, en de atomen waar wij uit bestaan. We concluderen dat wij letterlijk uit “sterrenstof” zijn gemaakt. Kortom: vanaf 20.30 uur aanwezig zijn bij Huygens! :-)

Grootste gebonden structuur in het heelal ontdekt

Centrale deel van PKS 0745-191

Centrale deel van PKS 0745-191

Met behulp van de op 10 juli 2005 gelanceerde Japanse röntgensatelliet Suzaku zijn sterrenkundigen erin geslaagd om de grootste gravitationeel gebonden structuur van het heelal te ontdekken, een hete gaswolk in en rondom de cluster van sterrenstelsels PKS 0745-191. Die cluster ligt 1,3 miljard lichtjaar van de aarde vandaan in het zuidelijke sterrenbeeld Achtersteven (Puppis). Tussen 11 en 14 mei 20071 nam de Suzaku vijf foto’s van het hete gas en daaruit blijkt het een omvang van maar liefst 11,2 miljoen lichtjaar te hebben. Op de kleine afbeelding hierboven zie je de kern van de cluster PKS 0745-191, op de grote foto hieronder toont de cirkel de begrenzing aan van het gasveld.
Begrenzing van de gaswolk rondom PKS 0745-191
In het midden is klein dat centrale gedeelte te zien. Op die grens stroomt koud intergalactisch gas binnen en wordt verwarmd. Ook zijn de buitenste regionen bezig om naar binnen te vallen, richting centrale regio. De temperaturen van het gas, die een maat zijn voor de snelheid van de atomen, zijn krankzinnig hoog. Op 1,1 miljoen lichtjaar afstand wordt de hoogste temperatuur bereikt van maar liefst 91 miljoen °C. Naar buiten zakt de temperatuur en op de grens -5,6 miljoen lichtjaar van het centrum- is het altijd nog een tropische 25 miljoen °C. 8-O Alle ins & outs van de ontdekking van de supergrootte gaswolk verschijnen binnenkort in het Britse vakblad The Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. Wie leesvoer tijdens het Pinksterweekend nodig heeft kan het artikel hier lezen. Dit is trouwens al het derde artikel deze week waarover ik schrijf waar ene Andrew Fabian (sterrenkundige verbonden aan het Institute of Astronomy in Cambridge) aan heeft meegewerkt. Druk baasje, die Fabian. :-) Bron: Universe Today.

Noot:
  1. Goh, wat hebben die lui de gegevens goed kunnen bestuderen. ;-) []

Rozettenevel en Krabnevel vanuit Arkel

De Rozettenevel
Zie hier de Rozettenevel in het sterrenbeeld Eenhoorn (Monoceros), ten westen van Orion. Gefotografeerd op 23 december vanuit Arkel door Peter Pulles in z’n nieuwe onderkomen. Boven een carport heeft ‘ie een plateau gebouwd, genaamd Observatorium De Linge, waar al z’n apparatuur uitgestald staat en waarvandaan hij het grootste gedeelte van de hemel ‘onder vuur kan nemen’. Prachtige foto, dat zal iedereen toch met mij eens zijn. In feite heeft Peter tien foto’s gemaakt, ieder 300 seconden belicht op 800 iso, door z’n William Optics 80 mm en z’n Hutech gemodificeerde Canon 350D. Drie dagen later dacht Peter ‘kom, ik pak er maar eens de spiksplinternieuwe 20 cm F9 Ritchey-Chretien kijker van GSO bij en ga die eventjes uittesten’. De KrabnevelEn dat leverde een soort van kerstfoto op van Messier 1, beter bekend als de Krabnevel in Stier (Taurus), ten oosten van Orion. Hier heeft Peter 20 opnames van 150 seconden aan gewijd op 1600 iso. Ook dat leverde gestackt en wel een prachtige foto op, hiernaast te bewonderen. Kortom Peter, jij hebt je kerstdagen weer goed besteed! :-D

RCW 49 is ‘opwarmertje’ voor Spitzer

RCW 49 in twee kanalen

RCW 49 in twee kanalen

De foto hiernaast is het stervormingsgebied RCW 49, welk met z’n 2.200 sterren (!) 13.700 lichtjaren van ons verwijderd is en die staat in het zuidelijke sterrenbeeld Centaurus. In beeld gebracht door NASA’s infrarood-satelliet Spitzer. Op zich geen bijzondere foto, ware het niet dat er iets met Spitzer aan de hand is. De foto is namelijk genomen in twee kanalen, dat wil zeggen op twee golflengten, 3,6 micrometer (cyanide) en 4,5 micrometer (rood). Da’s bijzonder, want normaal gesproken maakt Spitzer foto’s in vier kanalen. Een eerdere opname van RCW 49 gemaakt door Spitzer maakt gebruik van vier kanalen, waar ook de golflengten op 5,8  μm en 8 μm gebruikt zijn. Waarom vier jaar geleden met vier kanalen en nu met twee? De reden is eenvoudig: volgend jaar april is het vloeibare helium in de Spitzer op. Dat betekent dat de camera’s niet meer gekoeld kunnen worden en da’s voor infraroodopnames een vereiste. Dat betekent dat vanaf dat moment de Spitzer te warm is om de langere golflengtes van  5,8  en 8 μm te zien. De iets kortere golflengtes van 3,6 en 4,5 μm zijn nog wel in een ‘warme Spitzer’ te zien en dus zullen alle foto’s dan twee-kanaals zijn. Vandaar dat de NASA af en toe dit soort foto’s maakt om alvast te wennen. Een soort opwarmertje voor de Spitzer dus. Bron: Spitzer.

Spitzer toont kosmische weerkaart van M17

Spitzer's M17

M17 in Boogschutter

Met behulp van de Spitzer infrarood-ruimtetelescoop hebben sterrenkundigen in M17, de bekende emissienevel in het sterrenbeeld Boogschutter, op prachtige wijze gasstromen rondom zware sterren gefotografeerd. In M17, die ook wel de Zwaannevel of Omeganevel wordt genoemd, bevinden zich in het centrum, een gebied genaamd RCW49, enkele zware sterren, sommigen wel veertig keer zo zwaar als onze Zon, en die produceren een sterke sterrenwind. Met een snelheid van wel 7,2 miljoen km per uur raast die sterrenwind door het gas van M17 en dat veroorzaakt een wirwar van boeggolven, rimpels en bellen. Drie van die boeggolven, met een soort van Smileyvorm, zijn op de foto hierboven te zien. Het zijn een soort van interstellaire windvanen, aan de hand waarvan men kan zien hoe de sterrenwind waait. Spitzer’s foto van M17 is daarmee een soort van kosmische weerkaart. :-) Bron: Spitzer.

De astronomische dierentuin van NGC 346

NGC 346

NGC 346

De kleurrijke gasnevel op de foto hiernaast is NGC 346, onderdeel van de begeleider van de Melkweg de Kleine Magelhaense Wolk, 210.000 lichtjaar van ons verwijderd. De foto is een mix van foto’s op drie verschillende delen van het electromagnetische spectrum, infrarood (rood), visueel (groen) en röntgen (blauw). De gebruikte aparatuur daarvoor waren NASA’s Spitzer Space Telescope, ESO’s New Technology Telescope (NTT) en ESA’s XMM-Newton röntgen-ruimtetelescoop. Volgens Dimitrios Gouliermis (Max Planck Institute for Astronomy, Duitsland) is NGC 346 een ware astronomische dierentuin, die een veelheid aan sterren en sterren-in-wording laat zien. De rood-oranje filamenten in de gaswolk zijn de restanten van hevige sterrenwinden die als schokgolven uitgingen van massieve jonge sterren en die op hun beurt een zogenaamde triggered star formation veroorzaakten, een keten-stervorming. Bovenin NGC 346 zijn ook paarse stippen te zien, hetgeen zéér jonge sterren zijn. Die zouden weer het gevolg zijn van een schokgolf afkomstig van een supernova, die zo’n 50.000 jaar geleden moet hebben plaatsgevonden. Die supernova zou de blauwe bel links op de foto in NGC 346 hebben achtergelaten. Mooi hoor, zo’n astronomische dierentuin. :-D Bron: Spitzer.

Jarige Spitzer maakt mooi familieportret

W5Ter gelegenheid van z’n vijfde verjaardag hebben ze met de Spitzer infrarood-ruimte-telescoop van de NASA een fraaie foto gemaakt van de gasnevel genaamd W5. W5, Wé Vijf, mmmm, ik hou wel van dat soort simpele namen. :-) Het kleurrijke plaatje van W5, welke nevel we 6.500 lichtjaar verderop aantreffen in het sterrenbeeld Cassiopeia, laat niet alleen gasnevels zien, maar ook diverse jonge, massieve sterren. Die sterren kunnen met hun enorme sterwinden zelfs andere sterren doen ontstaan, hetgeen een soort van domino-effect van sterformatie oplevert. De zware sterren, die tussen 15 en 60 zonmassa’s zwaar zijn, blazen het hun omringende gas weg en veroorzaken zo gaten, cavities genaamd, in dat gas. De zware sterren zien we als blauwe heldere punten in het centrum van de gaten. Aan de randen van de gaten vormen zich nieuwe sterren, op de foto als roze of witte punten te zien. In rood zie je het stof ìn de gaten dat door de hitte van de zware sterren infrarood licht is gaan uitstralen. Spitzer deed er 24 uren in totaal over om de foto van W5 te krijgen. We mogen toch wel stellen dat het resultaat van dit familieportet van jonge en iets oudere sterren fantastisch is. Afbeeldingen met meer power, eh… resolutie, zijn hier verkrijgbaar. Spitzer, van harte gefeliciteerd alvast met je verjaardag komende maandag! :-D Bron: Spitzer.

Switch to our mobile site