Kerst in de Orionnevel

Credit: Panel A: XMM-Newton EPIC (Guedel et al.), Panel B: AAAS/Science (ESA XMM-Newton and NASA Spitzer data)

We blijven even in kerstsferen. Kwamen eerst ESA en NASA met de feeërieke foto van het sterrenstelsel M74, die als een sort verlichte kerstboom in het sterrenbeeld Vissen glorieert, nu komt de ESA met een foto van de welbekende gasnevel de Orionnevel. De röntgensatelliet XMM-Newton heeft daarin namelijk een wolk van heet gas gefotografeerd die de vorm heeft van de kerstman (eh…enigzins je fantasie gebruiken kan geen kwaad). De wolk is afkomstig van hete jonge sterren, die in de Orionnevel ontstaan. Eén ster is daarbij in het bijzonder verantwoordelijk, namelijk de ster ?1 Orionis C. Da’s een reuzenster die 40 keer zo zwaar is als onze zon en die een oppervlaktetemperatuur heeft van maar liefst 40.000 ºC [1]Ter vergelijking: onze zon heeft een oppervlaktetemperatuur van ‘slechts’ 6.000 ºC.. Men denkt dat de botsing van de sterrenwind van ?1 Orionis C en de omringende gas- en stofwolken het door XMM-Newton ontdekte hete gasgebied geleid heeft. Het gebied is zichtbaar in röntgenlicht, maar in optisch en infrarood licht is het juist een onopgemerkt gebied. Vroeger dacht men dat dergelijke hete gasgebieden alleen door supernovae worden veroorzaakt, maar die zijn er niet in de Orionnevel. Kennelijk kunnen ook groepjes van hete jonge sterren dergelijke hete gasgebieden veroorzaken. Zo en nou genoeg kerstgedoe. Even een paar weken wachten daarmee hoor. 🙂 Bron: ESA.

References[+]

References
1 Ter vergelijking: onze zon heeft een oppervlaktetemperatuur van ‘slechts’ 6.000 ºC.

Hubble komt met een vroege kerstgroet

Credit: NASA, ESA, and The Hubble Heritage (STScI/AURA)-ESA/Hubble Collaboration

ESA en NASA hebben met de Hubble ruimtetelescoop een prachtige foto gemaakt van het spiraal-sterrenstelsel M74, ook wel bekend als NGC 628 in het sterrenbeeld Vissen. M74 is een sterrenstelsel waarin erg mooi stervormingsgebieden te zien zijn, als heldere oplichtende roze stippen in de spiraalarmen. Dit zijn zogenaamde HII-gebieden, waarin jonge hete sterren voorkomen die het omringende waterstofgas hebben geïoniseerd. M74 ligt op ongeveer 35 miljoen lichtjaar afstand en meet zo’n 95.000 lichtjaar in diameter. M74 maakt deel uit van een kleine cluster van sterrenstelsels, waarvan M74 het meest vooraanstaande lid is. Deze zogenaamde M74-groep is in totaal zo’n 100 miljard zonsmassa’s zwaar. Afijn, deze foto van M74 is een hele vroege kerstgroet van zowel ESA als NASA, beide eigenaren van Hubble. De originele foto, 46 Mb groot, is hier te downloaden. Bron: Spacetelescope.org.

Spitzer ziet protoster blazen

Credit: NASA/JPL-Caltech/UIUC

Met behulp van NASA’s infrarood-ruimtetelescoop Spitzer hebben sterrenkundigen van de Universiteit van Illinois (VS) een protoster gezien die naar twee kanten stromen van gas uitblaast. In feite is het een piepjonge ster, slechts 10.000 jaar oud (voor sterrenkundigen is dat hetzelfde als ‘gisteren’), die pas over een miljoen jaar of zo als échte ster zal ontbranden. De protoster heet L1157 en hij staat op 800 lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Cepheus. De straalstromen van moleculair waterstofgas komen van de polen van de snelronddraaiende protoster vandaan. Ze zijn ieder zo’n 0,75 lichtjaar lang en de warmste gedeelten ervan, op de foto wit, zijn zo’n 100 ºC. De rest is zo rond 0 ºC. Rond L1157 zelf zien we haaks op de straalstromen een donkere wolk. Daarbinnen bevindt zich verborgen een protoplanetaire schijf, waar planeten en manen in kunnen ontstaan. Die schijf is, zelfs voor Spitzer, niet te zien. Morgen, 1 december 2007, verschijnt over L1157 een artikel in het vakblad The Astrophysical Journal Letters. Lezers van de Astroblogs hoeven het blad niet aan Sinterklaas te vragen, want ze kunnen het ook hier lezen. Kadootje van Sint Adrianus. 😉 Bron: NASA/JPL.

Atmosfeer Venus lijkt op die van de Aarde

Credit: ESA/NASA

In maar liefst negen artikelen verschijnen vandaag in het Britse wetenschappelijke vakblad Nature resultaten over onderzoek van de Europese sonde Venus Express [1]Allemaal met free access! 🙂 Klik op links in dat menu.. Het afgelopen jaar heeft die sonde Venus nader onderzocht en daaruit is naar voren gekomen dat de circulatiepatronen in de atmosfeer van Venus sterk lijken op die van de Aarde. De Venus Express werd november 2005 gelanceerd en op 11 april 2006 kwam ‘ie in een langgerekte baan om Venus. De atmosfeer van Venus bestaat voor het grootste deel uit kooldioxide en de druk aan het oppervlakte is erg groot: bijna 100 atmosfeer [2]Op Aarde is dat, hoe kan het ook anders, 1 atmosfeer.. De circulatiestromen van opstijgende warme lucht bij de evenaar en dalende luchten rond de 60e breedtegraad, die we op Aarde kennen als de Hadley-circulatie, blijken ook op Venus voor te komen. Lees verder

References[+]

References
1 Allemaal met free access! 🙂 Klik op links in dat menu.
2 Op Aarde is dat, hoe kan het ook anders, 1 atmosfeer.

Luister naar Saturnus

Credit: NASA/JPL-Caltech.

De NASA heeft een serie bizarre en vreemde geluiden bij elkaar gezet van Saturnus en z’n grootste maan Titan. De geluiden zijn opgenomen met de Saturnusverkenner Cassini en de Titan-verkenner Huygens. De geluiden van Saturnus zijn afkomstig van de aurora’s aan de polen van de ringplaneet en hangen samen met de magnetische activiteit aldaar. Mmm, kunnen ze die geluidjes niet samplen in één of andere trance-track? 🙂 Bron: NASA/JPL. Ik heb trouwens m’n Lightbox-plugin uitgezet. Hopelijk zijn daardoor de problemen met het laden van astroblogs.nl uit de wereld.

Chandra ontdekt kosmische cannonball

credit: Chandra: NASA/CXC/Middlebury College/F.Winkler et al.; ROSAT: NASA/GSFC/S.Snowden et al.; Optical: NOAO/CTIO/Middlebury College/F.Winkler et al

Sterrenkundigen hebben met behulp van NASA’s röntgensatelliet Chandra één van de snelste sterren ooit waargenomen. Het betreft een neutronenster met de mooie naam RX J0822-4300, die zo’n 3.700 jaar geleden gevormd is na een supernova-explosie in het sterrenbeeld Achtersteven (Puppis). Na drie waarnemingen met in totaal vijf jaar verschil door Chandra blijkt RX J0822-4300 met een snelheid van maar liefst 4,8 miljoen km per uur, zeg 1.300 km per seconde (!) door de ruimte te vliegen. Men denkt dat de supernova-explosie de neutronenster de ene kant heeft doen slingeren. Naar de andere kant vloog het materiaal dat door de supernova werd weggestoten. In Puppis A, het supernovarestant, is een golf van zuurstof waargenomen, die als tegenhanger van de neutronenster zou zijn weggeschoten. Men z’n huidige snelheid denkt men dat RX J0822-4300 binnen enkele miljoenen jaren uit de Melkweg zal zijn gevlogen. Weg van die drukte in ons eigen sterrenstelsel en de vrijheid van de intergalactische ruimte tegemoet. Oeps, ik wordt poëtisch. 🙂 Bron: Chandra/Harvard.

  Eh…ik begreep net van Jan dat sommige lezers problemen hebben met het laden van de pagina. Ik heb geen idee waar dat aan ligt. Ik heb zelf geen probleem (in IE7), maar wellicht dat IE6 problemen geeft. Laat even weten als je er ook last van hebt.

Ster van pure koolstof ontdekt

Impressie van witte dwerg H1504+65. Credit: M.S. Sliwinski and L. I. Slivinska of Lunarismaar.

Sterren zoals onze zon volgen een bekend evolutionair patroon: eerst verbranden ze waterstof in hun centrum, daarna volgt helium en tenslotte volgt een fase waarin de kern bestaat uit koolstof en zuurstof, volledig geïoniseerd in de vorm van een dicht plasma. Bij die laatste fase is de sterkern omgeven door een atmosfeer van niet verbrand waterstof en helium. We spreken dan van een witte dwerg. Maar nu hebben sterrenkundigen van de Universiteit van Arizona, de Universiteit van Montréal en het Observatorium van Parijs iets opmerkelijks ontdekt: witte dwergen die puur uit koolstof bestaan zónder de atmosfeer van waterstof en helium. Wel is zuurstof in de atmosfeer gevonden. De groep keek naar zo’n 10.000 witte dwergen die gecatalogiseerd waren in de nieuwste versie van de Sloan Digital Sky Survey. Men vermoedt dat zwaardere sterren van 9 á 11 zonsmassa’s tot dergelijke koolstofdwergen kunnen uitgroeien. Het zou kunnen dat deze dwergsterren als supernovae exploderen, maar dat idee moet nog verder worden uitgewerkt. Bron: Universiteit van Arizona.

China’s eerste maanfoto gepubliceerd

Geplaatst in maan/manen | Getagged maan | 1 reactie