Space Shuttle Endeavour landt veilig in Californië

Endeavour veilig geland. Credit: NASA TV

De Space Shuttle Endeavour is rond 22.25 uur geland op luchtmachtbasis Edwards in Californië. De shuttle moest eigenlijk landen op Kennedy Space Center in Florida, maar wegens het slechte weer besloot de NASA om uit te wijken naar Californië. Met de landing is een einde gekomen aan de zestien dagen durende missie STS-126, die in het teken stond van het verbeteren van de leefomstandigheden in het ISS. Het was achteraf best wel een gedenkwaardige missie, want door allerlei opvallende zaken werd de aandacht getrokken:

Er werd ook nog een jubileum bereikt deze vlucht: de Amerikaanse astronauten maakten hun 200e ruimtewandeling. Kortom, commandant Chris Ferguson en z’n kompanen hebben goed werk verricht. Wat mij betreft mag de Space Shuttle blijven! Over die urine-machine hoorde ik trouwens bij Dit was het Nieuws nog een goeie: een van die astronauten had gezegd ‘Als die andere machine waarmee ze van stront moorkoppen kunnen maken nóg niet werkt, dan neem ik ontslag!’. Hij is goed. 😀 Bron: Space.com.

Hubble houdt deze zware jongens in de gaten

WR 25 en Tr16-244. Credit: NASA, ESA and Jesús Maíz Apellániz (Instituto de Astrofísica de Andalucía, Spain)

Op de foto hiernaast zie je twee van de zwaarste sterren in ons sterrenstelsel. De helderste ster rechts van het midden is WR 25, de andere is de ster linksboven van WR 25 en da’s Tr16-244. Je zou op het eerste gezicht denken ‘hé, links van WR 25 staat een ster die toch helderder is dan Tr16-244’. Yep, klopt, alleen staat die ster in werkelijkheid veel dichterbij. Het is een voorgrondster, die lang niet zo massief is als WR25 en Tr16-244. Het tweetal maakt deel uit van de open stercluster genaamd Trumpler 16 en dá­e bevindt zich weer in het nevelcomplex de Carinanevel, 7.500 lichtjaar van de Aarde afstaand. Daarin bevindt zich ook de beroemde ster Eta Carinae, die qua massa en lichtkracht WR25 en Tr16-244 naar de kroon steekt. Tsja, je hebt ook in de sterrenwereld altijd baas boven baas. Eta Carinae, WR25 en Tr16-244 zijn allen jonge, maar zeer zware sterren die als motto ‘live life to the max’ schijnen te hebben: zo snel mogelijk je waterstof in de kern verbranden, daarna nog wat zwaardere elementen vormen en tenslotte exploderen met een grote boem in een supernova. WR 25 is van het tweetal de zwaarste, mogelijk 50 keer zo zwaar als de Zon. Nader onderzoek met de Hubble ruimtetelescoop heeft uitgewezen dat er nog een andere ster om WR 25 heen draait, ééns per 208 dagen draait die andere ster, die de helft in massa telt, om WR 25. WR 25 is een Wolf-Rayet ster, vandaar die afkorting inderdaad. Dit type sterren is vernoemd naar de Franse astronomen Charles Wolf en Georges Rayet, die deze sterren in 1867 ontdekten. Het zijn zware sterren met een massa van meer dan 20 zonmassa’s, die hun massa snel verliezen door een krachtige sterrenwind. Tr16-244 blijkt met Hubble’s ogen gezien uit drie sterren te bestaan. Ook hier een gravitationeel samenspel van om elkaar bewegende giganten. WR 25 en Tr16-244 zorgen er voor dat door hun krachtige ultraviolette straling een enorme bel binnen de Carinanevel wordt leeggeblazen, een soort van globule vormend. Kortom, het gist behoorlijk in die Carina nevel. Wie foto’s van WR 25 en Tr16-244 in meer detail wil zien moet hier eventjes een kijkje nemen. Bron: ESA.

Galactic Zoo meeting in Heerlen/Maastricht

Edd doet zijn kaarttruc

Gisteren waren Jan en ik afgereisd naar Heerlen om daar kennis te maken met een groep andere Galactic Zoo-fanaten uit de Lage Landen en België. In een heerlijk pannenkoekrestaurant bij de heidivelden van Heerlen ontmoeten we daar Pluk, Little Prince, en Hanny uit Nederland, Els uit België en Edd, Geoff en Infinity uit Groot-Brittannië. We waren dus met z’n negenen en genoten van een lekkere ambachtelijke pannenkoek, eh.. Litte Prince van een broodje kwekkeboom. Daarna gingen we naar het naburige Science Centre Explorion, waar we een presentatie van de directeur van Explorion voorgeschoteld kregen. Ik ben de naam van de beste man eventjes vergeten, maar het was een praatje dat met name over de mythologische verhalen rondom de sterrenbeelden ging. Wie wil weten welke vetes en oorlogen daarboven aan het hemelfirmament allemaal volgens de oude volkeren uit het Midden-Oosten uitgevochten zijn moet ook maar eens naar het Explorion gaan. Aan ’t einde van de middag togen we per auto naar Hanny’s place, alwaar de inmiddels beroemde ontdekking van het naar haar genoemde voorwerp was geschiedt, waar de hond, Janey genaamd, even moest worden uitgelaten. Daarna met de hele ploeg (minus Little Prince, die moest ergens optreden) per trein naar Maastricht. Daar hadden we een gezellig restaurantje uitgezocht, waar de rest van de avond etend/drinkend/kletsend/magicerend werd doorgebracht. Wat die magie betreft was het echt indrukwekkend: de enige echte astronoom in het gezelschap, Edd, die bij de Universiteit van Oxford werkt en moderator plus is op het Galaxy Zoo forum, wist daar een kaarttruc te doen die iedereen van stomheid deed achterover slaan. Ik heb het gefilmd, dus het filmpje zal vandaag of morgen z’n intrede doen op Youtube. Dan zal ik er ook wel wat meer over vertellen, maar geloof mij, het was écht knap. Afijn, na vele gangen verder gingen we weer met elkaar terug naar Heerlen en ná daar een afzakkertje te hebben gedronken gingen Jan en ik weer terug naar Dordrecht. Al met al een heel leuke dag, die we zeker nog een keer over gaan doen. Een paar dingen staan al in het vooruitzicht: een volgende meeting van de Galaxy Zooïsten in bij Astron/JIVE Dwingeloo, Astrofest begin februari in Londen en tenslotte 19 juni bij Christiaan Huygens! Hou de agenda in de gaten!

Beelden van de Canadese meteorieten

Credit: Geoff Howe/CP

Er zijn inmiddels ook foto’s gemaakt van enkele gevonden fragmenten van de meteoriet die 20 november in het westelijke gedeelte van Canada neerstortte, na als vuurbol een spectaculaire vlucht door de dampkring te hebben afgelegd. Dr. Alan Hildebrand en Ellen Milley (Universiteit van Calgary) namen afgelopen donderdag ook verslaggevers naar het gebied waar de fragmenten gevonden zijn en zoals dat meestal gaat hebben die fotocamera’s bij zich. Gevolg: de eerste beelden van de meteoriet, die waarschijnlijk zo’n tien ton moet hebben gewogen. Het gebied waar de fragmenten gevonden zijn heet Buzzard Coulee en ligt 40 km van de stad Lloydminster, op de grens van de provincies Alberta en Saskatchewan. Helaas zijn nog geen grote fragmenten gevonden, wel diverse kleintjes, zoals op de foto’s te zien.

Credit: Geoff Howe/CP

Hierboven zie je trouwens Ellen Milley bij het bevroren meertje waarin ook enkele fragmenten werden gevonden. Ehh… even wat anders. Ik kwam een uur of drie vannacht terug van m’n trip naar Heerlen/Maastricht, waar ik samen met Jan een meeting bijwoonde van enkele Galaxy Zoo-fans. Héél erg leuk geweest! 😀 Ik moet zo meteen Eline ‘even’ in Noordwijk ophalen van een danswedstrijd en daarna steven ik door naar m’n ouders, dus vanavond zal ik wel een verslag doen van de Galaxy Zoo-bijeenkomst. Tot dan! Bron voor die fragment-foto’s: Universe Today.

Feynman’s lezingen op video

De lezingen die de natuurkundige Richard Feynman ooit gaf, de zogenaamde Feynman Lectures, worden legendarisch genoemd in de geschiedenis van de natuurkunde [1]“Today the Feynman Lectures are considered by many to be the best introductory set of lectures on Physics ever written“. In m’n boekenverzameling heb ik één deel (volume 1) van de driedelige serie “The Feynman Lectures on Physics“, die een weerslag vormt van die lezingen. Ooit ergens in een antiquariaat op de kop getikt voor 12,50 gulden. Prachtig boek. Vandaag kwam ik ergens een zwart wit video-opname tegen van een lezing van Feynman, een vroeg exemplaar van een lezing die hij op de Cornell Universiteit hield. Prachtig filmpje ook, dat begint met kerkklokken waarmee de studenten naar de collegezaal worden geroepen. Dat zie je anno 2008 niet meer. Op Youtube zijn nog veel meer filmpjes van Feynman’s lectures te vinden. Moet je echt een keer in snuffelen. En voor mensen die per ongeluk ook nog volume 2 en 3 in hun bezit hebben: ik hou mij aanbevolen! 😀

Bron: The Reference Frame.

Eh… eventjes wat anders. Ik ga zometeen met Jan naar Heerlen. We hebben daar straks een bijeenkomst met andere fans van de Galaxy Zoo. Daar zal ook Hanny zijn, de ontdekster van Hanny’s Voorwerp. Kortom, vandaag even verder geen blogjes meer. Morgen zal ik wel een verslagje schrijven. Doei!! 😀

References[+]

References
1 “Today the Feynman Lectures are considered by many to be the best introductory set of lectures on Physics ever written“.

Geisers Enceladus spuwen mogelijk water

Credit: NASA/JPL/Space Science Institute

De geisers van Enceladus, een maan van de planeet Saturnus, zijn hier al regelmatig gesproken, onder andere vanwege de vele scheervluchten die Cassini langs Enceladus heeft gemaakt. Eentje zelfs dwars door de pluim van één van die geisers. Het was al bekend dat de geisers in staat zijn om waterdamp uit het binnenste van Enceladus omhoog te spuiten met een snelheid van 1.285 km/u. De waterdeeltjes kunnen daarbij hoogten bereiken die drie keer zo hoog zijn als de diameter van de maan (diameter 505 km). Sommige sterrenkundigen denken dat de geisers niet alleen waterdamp kunnen spuwen, maar ook vloeibaar water! De snelheid van het uitspuwen zou zelfs hoger kunnen liggen dan de eerdere schattingen, namelijk een supersonische snelheid van maar liefst 2.190 km per uur. Aldus Candice Hansen (NASA’s Jet Propulsion Lab in Californië) en haar team, welke deze week een artikel publiceerden in het Engelse vakblad Nature over hun ideeën. Die ideeën zijn ingegeven door waarnemingen met Cassini. De snelheid waarmee de geisers hun materiaal de interplanetaire ruimte in spuiten zou de aanwezigheid van water noodzakelijk maken. Echt bewijs is het allemaal nog niet, maar daar gaat Hansen vast en zeker achteraan. De ideeën van Hansen et al geven direct voeding aan de gedachte dat er leven op Enceladus aanwezig is. Er bevindt zich mogelijk een vloeibare oceaan onder de ijskorst van Enceladus en daar zou zich wellicht leven kunnen bevinden. Wordt vervolgd. Bron: Space.com.

Fragmenten van de Canadese vuurbol gevonden

De vuurbol. Credit: Andy Bartlett

Ruim een week geleden, 20 november om precies te zijn, verscheen een heldere vuurbol boven delen van West-Canada. Delen van de meteoriet zijn gevonden bij de stad Lloydminster, vlakbij de grens van de provincies Alberta en Saskatchewan. Dr. Alan Hildebrand en z’n studente Ellen Milley (Universiteit van Calgary) hebben de vondst bevestigd. Hildebrand denkt dat in een gebied ter grootte van 20 km2 bij de Battle rivier, 40 km van Lloydminster, zo’n 1.000 fragmenten van de vuurbol moeten liggen. De meteoriet die de vuurbol veroorzaakte moet in totaal ongeveer 10 ton hebben gewogen, is de schatting. Op de een of andere manier is Canada aantrekkelijk voor vuurbollen, want een maandje geleden had ik ook al een bericht over een gefilmde vuurbol in Canada. Mmmm, toch es die folder over emigreren halen. 🙂 Bron: CBC News.

Conjunctie en Venusbedekking door de Maan

Venus, Maan en Jupiter. Credit: Space.com/Starry Night


We mogen wel even een schietgebedje tot de weergoden prevelen, want komende maandag, 1 december, hebben we écht helder weer nodig. Niet alleen is er ’s avonds een prachtige samenstand van de heldere planeten Venus en Jupiter mét een nog jonge Maan te zien, maar ook kunnen we getuige zijn van een bedekking van Venus door dezelfde Maan. De bedekking begint ongeveer om 16.52 en duurt tot 18.22 uur (zie de animatie hieronder) en vindt in de België en Nederland plaats op een hoogte van 5-13° boven de zuidwestelijke horizon. De Maan is voor 14% [1]Da’s volgens Hemel.waarnemen.com. Volgens de Sterrengids is het voor 13%. verlicht en Venus voor 69%. In deze tabel zie je meer details van de bedekking voor een aantal lokaties in Nederland en België. Venusbedekkingen komen vaker voor: tussen 1901 en 2100 zijn er 35 zichtbaar (geweest). Maar die van 1 december is wel bijzonder, want het gebeurt terwijl de Zon ónder de horizon staat. Da’s in Nederland de eerste keer sinds 25 september 1924. De volgende Venusbedekking die plaatsvind als de Zon onder de horizon staat zal over een poosje plaatsvinden, namelijk op 10 januari 2032. Kortom, maandag kijken!

Credit: Hemel.waarnemen.com.


Verder staan zoals gezegd Venus en Jupiter dicht bij elkaar. Ze hebben een conjunctie, zoals dat zo mooi heet. Om 2 uur ’s nachts is de afstand tussen beide planeten het kleinst: 2°02′, waarbij Venus de onderste zuidelijkste van de twee planeten is. Je kan maandag vóórdat de bedekking van Venus begin een poging wagen om Venus én Jupiter bij daglicht te zien. Kijk rond een uur of vier ’s middags naar de Maan. Jupiter staat er dan 2° te noorden van en Venus staat pal ten westen van de Maan. Gebruik wel een verrekijker of kleine telescoop. Bron: Hemel.waarnemen + Sterrengids 2008.

References[+]

References
1 Da’s volgens Hemel.waarnemen.com. Volgens de Sterrengids is het voor 13%.

Maandag Venusbedekking door de Maan

Venus, Maan en Jupiter

We mogen wel even een schietgebedje tot de weergoden prevelen, want komende maandag, 1 december, hebben we écht helder weer nodig. Niet alleen is er ’s avonds een prachtige samenstand van de heldere planeten Venus en Jupiter mét een nog jonge Maan te zien, maar ook kunnen we getuige zijn van een bedekking van Venus door dezelfde Maan. De bedekking begint ongeveer om 16.52 en duurt tot 18.22 uur (zie de animatie hieronder) en vindt in de België en Nederland plaats op een hoogte van 5-13° boven de zuidwestelijke horizon. De Maan is voor 14% [1]Da’s volgens Hemel.waarnemen.com. Volgens de Sterrengids is het voor 13%. verlicht en Venus voor 69%. In deze tabel zie je meer details van de bedekking voor een aantal lokaties in Nederland en België. Venusbedekkingen komen vaker voor: tussen 1901 en 2100 zijn er 35 zichtbaar (geweest). Maar die van 1 december is wel bijzonder, want het gebeurt terwijl de Zon ónder de horizon staat. Da’s in Nederland de eerste keer sinds 25 september 1924. De volgende Venusbedekking die plaatsvind als de Zon onder de horizon staat zal over een poosje plaatsvinden, namelijk op 10 januari 2032. Kortom, maandag kijken! Verder staan zoals gezegd Venus en Jupiter dicht bij elkaar. Ze hebben een conjunctie, zoals dat zo mooi heet. Om 2 uur ’s nachts is de afstand tussen beide planeten het kleinst: 2°02′, waarbij Venus de onderste zuidelijkste van de twee planeten is. Je kan maandag vóórdat de bedekking van Venus begin een poging wagen om Venus én Jupiter bij daglicht te zien. Kijk rond een uur of vier ’s middags naar de Maan. Jupiter staat er dan 2° te noorden van en Venus staat pal ten westen van de Maan. Gebruik wel een verrekijker of kleine telescoop. Bron: Hemel.waarnemen + Sterrengids 2008.

References[+]

References
1 Da’s volgens Hemel.waarnemen.com. Volgens de Sterrengids is het voor 13%.

Nederland investeert in grootste telescoop ter wereld

De E-ELT. Credit: ESO.

Nederland gaat voor 18,8 miljoen euro bijdragen aan instrumenten voor de Europese Extremely Large Telescope (E-ELT). Het bedrag is toegekend aan een consortium van academische en industriële partners onder leiding van de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA). NOVA gaat meewerken aan de ontwerpstudies voor vier van de acht instrumenten op deze optische telescoop in de periode 2009-2011. Het beschikbare budget geeft de Nederlandse astronomie in 2012-2018 de mogelijkheid een leidende rol te spelen bij de bouw van één van deze instrumenten, in samenwerking met een aantal andere Europese landen. De E-ELT wordt het optisch-infrarode paradepaard van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO), die al diverse grote telescopen beheert in het noorden van Chili. Met een spiegeldiameter van 42 meter wordt het de grootste telescoop ter wereld in zijn soort. Het is nog niet bekend waar de E-ELT wordt gebouwd. Kandidaat-landen zijn onder andere Chili, Argentinië en Spanje (La Palma). Astronomen gaan met de E-ELT de vorming en evolutie van sterrenstelsels ontrafelen vanaf de vorming van de eerste melkwegstelsels circa 12 miljard jaar geleden tot het heden. Het zoeken naar de invloed en de herkomst van een van de grootste mysteries in de hedendaagse astronomie, te weten donkere materie en donkere energie, neemt daarbij een centrale plaats in. Ook zal de E-ELT worden gebruikt voor het bestuderen van exoplaneten en van de fysische processen die zich afspelen bij de vorming van nieuwe sterren en hun planetenstelsels. Onder andere komt daarbij de vraag aan de orde hoe uniek of normaal ons eigen zonnestelsel is. NOVA-directeur Wilfried Boland is verheugd dat Nederland met de financiële steun van NWO kan participeren in deze grootschalige Europese samenwerking. Hé, die Boland heb ik vroeger nog gekend, in de tijd dat ik een paar keer mee deed met de jeugdkampen van de IAYC in Havelte in 1978 en 1980. 😀 En nu dus directeur van NOVA, grappig is dat. ESO en de Europese astronomische gemeenschap hopen de ontwerpstudies van de E-ELT in de loop van 2010 af te ronden. De telescoop zelf is naar verwachting in 2017 beschikbaar voor de eerste waarnemingen. De totale kosten voor de bouw van de E-ELT worden geraamd op 950 miljoen euro. Daarnaast moeten de ESO-lidstaten zelf de middelen beschikbaar stellen voor het ontwerp en de bouw van de wetenschappelijke instrumenten. Bron: NOVA.