5 juli 2022

Stellaire kraamkamer verwoest door ondankbaar nageslacht

Het stervormingsgebied Gum 15. Credit: ESO.

Deze vrij onbekende wolk van gas en stof, Gum 15 genaamd, is de geboorteplaats van hete jonge sterren. Deze prachtige, maar verwoestende sterren tasten het aanzien van hun moedernevel aan”¦ Tot de dood erop volgt.Deze opname is gemaakt in het kader van het ESO Cosmic Gems-programma [1]Het Cosmic Gems-programma van ESO is een initiatief waarbij interessante, intrigerende of visueel aantrekkelijke objecten voor educatieve of publicitaire doeleinden met ESO-telescopen worden … Lees verder, met behulp van de Wide Field Imager van de 2,2-meter MPG/ESO-telescoop van de La Silla-sterrenwacht in Chili. Hij toont Gum 15 in het sterrenbeeld Zeilen, op ongeveer 3000 lichtjaar van de aarde. Deze gloeiende gaswolk is een treffend voorbeeld van een HII-gebied. Sommige van zulke wolken behoren tot de meest spectaculaire hemelobjecten die we kennen. Beroemde voorbeelden zijn de Arendnevel (met zijn ‘Zuilen der Schepping‘) en de grote Orionnevel.Waterstof (H) is het meest voorkomende element in het heelal: het wordt bijna overal waar astronomen kijken aangetroffen. HII-gebieden onderscheiden zich doordat ze aanzienlijke hoeveelheden geïoniseerde waterstof bevatten – waterstofatomen die onder invloed van energierijke ultraviolette straling hun elektronen zijn kwijtgeraakt. Wanneer die geïoniseerde waterstofkernen weer elektronen weten in te vangen, geven ze licht op verschillende karakteristieke golflengten. Een van deze geeft nevels als Gum 15 een rode gloed – een gloed die astronomen ‘waterstof-alfa’ (Hα) noemen.

Deze overzichtsfoto toont het spectaculaire hemellandschap rond het centrale object Gum 15. Een stukje onder en links van het midden is de sterrenhoop NGC 2671 te zien, en rechtsonder zijn enkele filamenten van het Vela-supernovarestant herkenbaar. Credit:
ESO/Digitized Sky Survey 2.

De ioniserende straling in HII-gebieden is afkomstig van jonge, hete sterren. Zo ook in het geval van Gum 15. In het midden van deze foto zie je een van de boosdoeners: de ster HD 74804, het helderste lid van een sterrenhoop die Collinder 197 wordt genoemd.Het klonterige, onregelmatige aanzien dat de schoonheid van deze nevel alleen maar versterkt, is niet ongebruikelijk voor een HII-gebied. Het wordt veroorzaakt door de daarin aanwezige sterren. HII-gebieden vertonen uiteenlopende vormen, omdat de verdeling van sterren en gas nogal ongelijkmatig is. Een opvallende structuur in Gum 15 is de vertakte donkere vlek van verduisterend stof ongeveer in het midden van de foto, die geflankeerd wordt door zwakke, blauwe reflectienevels. Deze stofstructuur maakt dat Gum 15 op een grotere en fletsere versie van de bekende Trifidnevel (Messier 20) lijkt, al zou je in dit geval van de ‘Bifidnevel’ moeten spreken.In een HII-gebied als dit kunnen in de loop van de miljoenen jaren duizenden sterren worden geboren. Sommige van deze sterren brengen het gebied tot gloeien en geven het vorm. Diezelfde sterren zullen het uiteindelijk ook verwoesten. Wanneer de pasgeboren sterren eenmaal uit hun kinderschoenen zijn gegroeid, produceren ze hevige winden van deeltjes die het omringende gas verdrijven. En wanneer de zwaarste van deze sterren sterven, zal ook Gum 15 ten onder gaan. Sommige sterren zijn zo groot dat ze hun leven op explosieve wijze afsluiten. Bij deze supernova-explosies worden de laatste resten HII verdreven, waardoor slechts een jonge sterrenhoop achterblijft.

Loading player…

Bron: European Southern Observatory

References

References
1 Het Cosmic Gems-programma van ESO is een initiatief waarbij interessante, intrigerende of visueel aantrekkelijke objecten voor educatieve of publicitaire doeleinden met ESO-telescopen worden gefotografeerd. Het programma maakt gebruik van ’telescooptijd’ die niet bruikbaar is voor wetenschappelijke waarnemingen. Toch kunnen de verzamelde gegevens geschikt zijn voor wetenschappelijke doeleinden en ze worden daarom ook beschikbaar gesteld aan astronomen.

Speak Your Mind

*

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: