Project Solarcan-II in Huize Nouwen is vandaag gestart

Vandaag heb ik weer een solarcan (ook wel een pinhole-camera genoemd) opgehangen onder mijn slaapkamerraam met uitzicht op het zuiden. Vorig jaar deed ik dat ook en toen heeft de solarcan er tussen 21 juni (begin zomer) en 21 december (begin winter) gehangen, hetgeen een foto opleverde van het zonlicht van een half jaar lang. Nog even in een notendop wat dit allemaal behelst: de benodigdheden voor solargraphy met zo’n camera zijn een blikje – voorzien van een klein gat, gemaakt met bijvoorbeeld een speld – en een stukje lichtgevoelig fotopapier. Je geeft dat blikje een vaste plek met uitzicht op het zuiden, laat ´m daar een half jaartje (vanaf zomer of winter solstitium) licht vangen en voilá… je hebt de zon gedurende die periode gefotografeerd! Het werkt volgens het simpele principe dat je hieronder afgebeeld ziet en dat we sinds de ontdekking van het fotopapier al toepassen. Zonlicht valt op het fotopapier en door het zilverbromide daarin verkleurt het zwart.

Nou had ik dit blikje eigenlijk dus op 21 december weer op moeten hangen voor een compleet volgend half jaar, maar het liep allemaal wat anders en dat leverde twee weken uitstel op. Het blikje haal ik op 21 juni van de muur en de foto die ik dan heb zal het zonlicht van een half jaar tonen minus twee weken – het zij zo.

 

Er is wel een verschil tussen Project Solarcan-I en Project Solarcan-II: vorig jaar had ik aan de onderzijde van het blikje een klein blokje geplaatst, zodat het blikje met een licht hoek omhoog keek. Dat deed ik om er zeker van te zijn dat de camera ook het zonlicht in z’n hoogste stand zou opvangen, dus zo rond 21 juni. Het resultaat (hierboven te zien) toont dat het blokje niet nodig was, want er is aan de bovenzijde van de foto nog ruimte over. Door die hoek staan er onderaan géén bomen en huizen op de foto, hetgeen zo’n solargraph wel leuk maakt. Daarom kijkt het blikje dit keer gewoon recht vooruit naar het zuiden, zodat ook de voorgrondobjecten er op komen te staan, hoop ik. Op 21 juni laat ik jullie het resultaat van Project Solarcan-II zien.

Project Solarcan in Huize Nouwen is vandaag gestart

Dat is ‘m, de solarcan of pinhole-camera onder het raam in Huize Nouwen.

Vanochtend vroeg om 05.32 uur is de zomer begonnen, al zou je dat aan het druilerige weer niet zeggen. Met het zomersolstitium bereikt de zon vandaag z’n grootste noordelijke declinatie (+23°26’11”) en dat betekent dat de zon vandaag z’n hoogste punt aan de hemel bereikt dit jaar. Vandaar dat ik vandaag mijn solarcan in de tuin heb opgehangen en heb geopend om licht te vangen. Zo’n solarcan is een gaatjescamera of pinhole-camera, aangeschaft via volkssterrenwacht Philippus Lansbergen in Middelburg. Benodigdheden voor solargraphy met zo’n camera: een blikje – voorzien van een klein gat, gemaakt met bijvoorbeeld een speld – en een stukje lichtgevoelig fotopapier. Je geeft dat blikje een vaste plek met uitzicht op het zuiden, laat ´m daar een half jaartje (vanaf zomer of winter solstitium) [1]Wellicht vraag je je af waarom je dat blikje alleen op 21 juni of 21 december voor een half jaar op kunt hangen. De reden is eenvoudig: om te voorkomen dat je overlappende lichtbanen van de zon … Lees verder licht vangen en voilá… je hebt de zon gedurende die periode gefotografeerd! Het werkt volgens het simpele principe dat je hieronder afgebeeld ziet en dat we sinds de ontdekking van het fotopapier al toepassen. Zonlicht valt op het fotopapier en door het zilverbromide daarin verkleurt het zwart.

Op 21 december 2021om 15.59 uur hebben we het winter solstitium en bereikt de zon z’n laagste declinatie. Dan haal ik het blikje weer weg en haal ik het fotopapier eruit. Dat heeft dan een negatief beeld van de zon en de omgeving. Ik scan de foto en die bewerk ik in Photoshop, zodat het een positief beeld wordt (zonlicht wordt dan wit i.p.v. zwart) en dan heb ik een half jaar zon gevangen in één foto. Kortom, end december meer nieuws over de solargraphy vanuit Dordrecht. Hieronder tenslotte nog een voorbeeld van solargraphy, in 2011 gemaakt door Ger Dörr.

Credit: Ger Dörr

References[+]

References
1 Wellicht vraag je je af waarom je dat blikje alleen op 21 juni of 21 december voor een half jaar op kunt hangen. De reden is eenvoudig: om te voorkomen dat je overlappende lichtbanen van de zon krijgt. Stel dat je het blikje 1 april ophangt en dan tot 1 oktober. Dan vang je van 1 april tot 21 juni het licht van de zon die een steeds grotere declinatie bereikt, dus steeds hoger aan de hemel staat. Maar na 21 juni neemt de declinatie af en dan zullen de zonnepaden die je vanaf dat moment vastlegt dus overlappen met de zonnepaden die je voor 21 juni had vastgelegd. Je krijgt dan dus dubbele zonnepaden en kan je niet goed meer zien of het op een bepaalde dag zonnig of bewolkt was. Beperk je je tot de periodes tussen de solstitia dan heb je die overlap niet.

Tot welke ophef een eenvoudige pinholecamera al niet kan leiden

De bewuste camera aan de verkeerspaal

Het was vanmorgen in alle media te lezen, zelfs op Teletekst: Ophef Middelburg om vreemd blikje. Er bleek donderdagavond door agenten op het Hofplein in Middelburg een ‘verdacht voorwerp’ te zijn aangetroffen, dat met aluminiumtape vastgeplakt zat aan een verkeerspaal. Daarop werd een onderzoek ingesteld en werd het gebied afgezet tussen de Bree en de Lange Noordstraat. Bewoners werden geadviseerd binnen te blijven en ook werd de Explosieven Opruimings Dienst gealarmeerd. Wat bleek uiteindelijk: dat het gaat om een zogenaamde gaatjescamera of pinholecamera, die door de sterrenwacht Philippus Lansbergen in Middelburg zijn opgehangen. In het kader van het Solargraphy Project heeft de sterrenwacht in heel Walcheren wel vijftig van die blikjes opgehangen – oeps! De sterrenwacht gaat kijken wat ze daarmee moeten doen, om dit soort situaties in de toekomst te voorkomen. Bron: PZC.

Wat je al niet met één simpel blikje kan doen

Die ietwat wazige foto hierboven is gemaakt met een zogenaamde pinhole-camera. Benodigdheden voor die camera: een blikje – voorzien van een klein gat, gemaakt met bijvoorbeeld een speld – en een stukje fotopapier. Je geeft dat blikje een vaste plek met uitzicht op het zuiden, laat ´m daar een half jaartje licht vangen en voilá… je hebt de zon gedurende die periode gefotografeerd! Het werkt volgens het simpele principe dat je hieronder afgebeeld ziet en dat we sinds de ontdekking van het fotopapier al toepassen.

Ger Dórr – onder wiens bezielende leiding het zonne-observatorium Helios van Christiaan Huygens werd gebouwd en dat afgelopen zaterdag geopend werd – maakte de camera, hing ‘m aan de carport naast zijn sterrenwacht “Zonnewacht” in Hendrik-Ido Ambacht. Ergens half januari hing hij ’t blik op en vervolgens ving deze het zonlicht tot 27 juni, de dag dat Ger ‘m weer verwijderde. Hij haalde daarna het fotopapier uit het blik, legde dat op de scanner, bewerkte vervolgens de scan op de PC: spiegelen en de kleuren omdraaien. Dat omdraaien van de kleuren is nodig, omdat het zonlicht iedere dag een donkere baan inbrandt in het fotopapier – af en toe onderbroken door bewolking – en dat steeds hoger aan de hemel: de lage zonnebanen zijn van de winter, de lage richting juni. Hoe simpel kan het zijn om de baan van de zon aan de hemel te fotograferen? Bij de Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen in Middelburg hebben ze een simpele handleiding geschreven, waarin je leest hoe je met zo’n pinhole-camera aan Solargraphy kunt doen, zoals deze techniek heet. Die handleiding is hier te downloaden:

[download id=”4″]