13 december 2017

Boekbespreking: Het Experimentator-Effect van H.P.Vrijdag


Een poosje terug verscheen bij uitgeverij Agnost het door H.P. Vrijdag geschreven boek ‘Het Experimentator-Effect’, dat als ondertitel ‘op zoek naar scheurtjes in de werkelijkheid’ heeft. De uit Eindhoven afkomstige auteur stuurde mij ook een exemplaar om het te lezen en beoordelen, iets wat ik eigenlijk nooit doe voor de Astroblogs – boeken recenseren dus. Maar ach, eens moet de eerste keer zijn, dus toog ik aan de slag om het boek te lezen. OK, da’s voor mij al een hele opgave, want eerlijk gezegd is het lang geleden dat ik een boek helemaal uit las, behalve dan wat thrillers en Harry Potters op m’n E-reader.

Voorkant van Het Experimentator-Effect

Het kostte een poos, maar ik heb het boek helemaal uitgelezen en dat wil wat zeggen! En ja, laat ik maar gelijk met de deur in huis vallen: het is een verdraaid interessant boek. OK, er staan wel wat typo’s in en af en toe onjuistheden ((Zoals dat Albert Einstein een Oostenrijker van geboorte zou zijn – noppes het was een Duitser – en dat neutrino’s verschijningsvormen van quarks zouden zijn. Hoe Vrijdag dat laatste precies voorstelt weet ik niet, moet ‘

Reacties

  1. Hoi Arie, dank je voor het blog en de interesse in mijn boek! Wat een gruwelijk interessant blog vermeld je in je voetnoot: ‘http://www.astroblogs.nl/2007/11/23/heeft-de-mens-de-levensduur-van-het-heelal-beinvloed/’. Ik heb er in mijn boek niets mee gedaan, maar het fascineert mateloos. Voegt de mens puur door de waarneming informatie toe aan de werkelijkheid? Dat vroeg ik me wel steeds af. Wheeler sprak over een participatoir heelal omdat hij dacht dat de mens invloed op die materiële werkelijkheid uit kon oefenen.
    Wheeler vroeg zich af wat er zou gebeuren als je deeltjes/golf niet bekeek terwijl ze door de dubbele spleet gingen, maar pas later. Het idee erachter was: als je de meet-apparatuur achter de dubbele opening zet, dan weet de golf nog niet dat ze gemeten gaat worden. Ze zou daarom door beide spleten moeten gaan. En wat ook belangrijk was: door de meetapparatuur achter de dubbele spleet te zetten, kon de meting er onmogelijk de oorzaak van zijn dat de waarschijnlijkheidsgolf al bij de dubbele spleet instortte.
    In het jaar 2000 brachten een aantal wetenschappers het gedachte-experiment van Wheeler in een iets gewijzigde vorm in praktijk met een experiment genaamd ‘quantum eraser’. Ze legden de route die het foton nam wel vast, maar op zo’n manier dat die informatie daarna kon worden vernietigd. Het was geen directe meting, maar meer de mogelijkheid om achteraf te kunnen kijken welke route het foton had genomen.
    Het resultaat was bizar: als de informatie van het meetapparaat direct werd gewist, zonder dat iemand de informatie had gezien, kwam het interferentie-patroon terug. Dus: het foton veranderde door de informatie te vernietigen weer in een golf. Je kunt je het ook zo voorstellen: normaal gesproken ga je op vakantie naar Parijs en New York, maar omdat iemand je filmt besluit je alleen naar Parijs te gaan. Je hebt toch een heerlijke vakantie en je komt thuis met een mini-Eiffeltoren in je koffer. Het jaar erop wil je weer naar New York en Parijs gaan, maar omdat die vervelende vent met zijn camera er weer staat besluit je opnieuw alleen naar Parijs te gaan. Op de terugweg, net voordat je landt op Schiphol, hoor je dat de man zijn camera in het water heeft laten vallen en is verdronken toen hij deze op probeerde te duiken. Je weet niet of je blij of verdrietig moet zijn, maar als je op Schiphol landt beschik je niet alleen over herinneringen aan je reis naar Parijs, maar ook over die naar New York. En sterker nog: als de douane-ambtenaar je koffer doorzoekt, blijkt er zowel een mini-Eiffeltoren als een mini-Vrijheidsbeeld in te zitten!
    Een aantal onderzoekers gingen nóg een stapje verder met het ‘delayed choice quantum eraser’ experiment. Ze voerden een meting uit waardoor de golven in deeltjes veranderden, maar zorgden ervoor dat ze de informatie van de meting pas vernietigden nadat de deeltjes het projectiescherm zouden hebben moeten geraakt. Wat bleek: het projectiescherm – dat pas achteraf bekeken werd – had golven gedetecteerd. Het was net of de deeltjes nooit hadden bestaan. De conclusie van de verbaasde wetenschappers: door de kennis te vernietigen was een gebeurtenis – het inslaan van de deeltjes op het scherm – volledig ongedaan gemaakt
    Het vernietigen van of behouden van informatie van een meting bleek niet alleen invloed uit te oefenen op de werkelijkheid, maar zelfs op een werkelijkheid die zou hebben moeten bestaan.
    Zo zou de waarneming van de donkere energie (uit de blog in de voetnoot) invloed uitoefenen op de geschiedenis van het hele heelal.

  2. Graag gedaan hoor. 🙂 Ja, die blog over de invloed van de mens op het gehele heelal gaat wel over een heel bijzonder onderwerp. Niet voor niets dat de ontdekkers van die supernovae van type Ia, waarmee ze in 1998 ontdekten dat het heelal versneld uitdijt, vorig jaar de Nobelprijs voor de Natuurkunde ontvingen. En terecht!

Laat wat van je horen

*