Belangrijkste camera van Hubble valt uit

De laatste dagen valt er heel veel uit. Gisteravond is het Nederlands elftal uit het WK in Duitsland gevallen (:-( ) en dit weekend werd ook bekend dat op maandag 19 juni om 19.15 uur (onze tijd) de belangrijkste camera van de Hubble ruimtetelescoop is uitgevallen. De camera, de Advanced Camera for Surveys (ACS) geheten, gaf plotseling meldingen van stroomstoten van meer dan 15 volt in de CCD Electronics Box (CEB) en daar kan het beestje kennelijk niet tegen. Automatisch ging de ACS is een soort slaaptoestand. De heren en dames technici zijn sindsdien bezig om te kijken hoe groot de schade is die de stroompiek heeft veroorzaakt en of de ACS weer in de normale staat kan terugkeren. De ACS wordt gebruikt om onder meer foto’s van melkwegstelsels te maken.
Interessant is natuurlijk de vraag wat de stroompiek deed veroorzaken. Op een collega astroblog (Tom’s astroblogs) wordt gezegd dat kosmische straling de boosdoener zou zijn. E

meteorieten bekijken met Google Earth

De meeste lezers zullen het programma Google Earth wel kennen. De gratis versie downloaden, installeren en je kunt als een ruimtereiziger virtueel naar iedere plek op Aarde reizen en daar tot straatniveau inzoomen. Sinds kort is er een database beschikbaar met daarin de gegevens van 26.000 meteorieten die in 127 landen ooit zijn ingeslagen. Die database is voor de liefhebbers hier te downloaden. Voor degenen die Google Earth zelf nog niet hebben, die kan je hier downloaden. Na installatie van Google Earth herkent deze direct de meteorieten-database en links in het ‘places’ menu verschijnt als

Virgin brengt ruimtetoerisme steeds dichterbij

Het zal niet lang meer duren of ook toeristen kunnen een ruimtevlucht om de aarde maken. Deze week maakte Virgin Galactic, een samenwerkingsverband van de bekende ondernemer Richard Branson (die zich al een tijdje Sir Richard Branson mag noemen) en het bedrijf Scaled Composites van Burt Rutan, bekend dat ze werken aan een raket, SpaceShipTwo genaamd, die in staat is korte vluchten in de ruimte te maken. Onlangs slaagde Virgin Galactic erin om met de voorganger van SS2, heel origineel de SS1 genaamd, een hoogte van 100 km te bereiken. De SS2, waarvan de details onlangs op een heuse ‘ruimtetoerisme conferentie’ werden onthuld (zie Flight International) zou zes passagiers mee kunnen nemen en twee piloten. In 2007 volgen de eerste testvluchten en vanaf 2008 of 2009 zouden de eerste echte passagiers mee kunnen vliegen. Echt goedkoop zal het niet zijn, want een kaartje voor

Meteorietinslag in Noorwegen?


Deze week kwamen er berichten dat in Noorwegen een enorme meteorietinslag zou hebben plaatsgevonden. Het zou in een bergachtig gebied hebben plaatsgevonden en de vrijgekomen energie zou vergelijkbaar zijn geweest met de explosie van de atoombom die op Hiroshima viel. Latere berichten over de meteoriet waren een stuk minder sensationeel. Op 7 juni was er volgens ooggetuigen in Troms, een provincie in Noorwegen om 2.05 uur plaatselijke tijd een grote vuurbal in de lucht te zien. Het was vervolgens ene Knut Jürgen Röed Odegaard van het Instituut voor Theoretische Astrophysica in Noorwegen die op basis van die eerste ooggetuigeverslagen met de melding kwam dat de vuurbal een vergelijkbare energie had als die A-bom uit 1945. De eerste relativerende berichten kwamen vervolgens van David Morrison (NASA Ames Research Center), die wist te vertellen dat Hiroshima-achtige explosies meestal op 10 km hoogte plaatsvinden en dat er in Noorwegen slechts een heldere vuurbal te zien was geweest. Vervolgens bleken er geluidsgolven en zelfs seismische trillingen te zijn gedetecteerd in zowel Duitsland als Kazachstan en op basis van die waarnemingen kwam men tot een vrijgekomen energie van 0,1 tot 0,5 kiloton, ongeveer 1/100e van de Hiroshimabom. Het stuk steen wat de atmosfeer was binnengekomen zou ongeveer 2.000 tot 10.000 kg hebben gewogen en daarvan zou ongeveer 20 tot 1.000 kg de passage door de atmosfeer hebben overleefd en op Aarde terecht zijn gekomen. Door Wayne Edwards en Peter Brown, beiden van het Western Meteor Physics Group van de Universiteit van West Ontario (Canada) werd op basis van de seismische gegevens berekend dat de meteoriet moet zijn neergekomen in het gebied met de coördinaten 69.1 – 69.5N en 22.2 – 24.2O. Op dit moment is nog niets teruggevonden van de meteoriet. Dus iedereen die deze zomer naar Noorwegen op vakantie gaat: voer de coördinaten in je TomTom in, rijden maar en zoeken naar die stenen! Succes d’r mee. Bron: Sky and telescope.

Goeroe’s doen van zich spreken

Deze week waren er twee astronomische goeroe’s die zich lieten horen. Ten eerste was daar afgelopen dinsdag het orakel uit Cambridge, de vermaarde Britse natuurkundige Stephen Hawking. Volgens het radiostation RTHK zou Hawking tijdens een bezoek aan Hong Kong hebben geroepen dat de eerste mensen zich binnen twintig jaar op de maan zullen vestigen. Rond 2046 zullen zij een kolonie op de planeet Mars stichten. Leuk bericht. Hawking lijkt wat dat betreft op president George W.Bush, die vorig jaar ook het plan opperde om eerst de Maan en daarna Mars te gaan bezoeken. Bush als voorloper van idee

Gigantische vuurbal in de ruimte ontdekt

Zo, het is nu rust tijdens de voetbalwedstrijd Duitsland-Polen (stand 0-0), dus tijd om even een astroblogje tussendoor te schrijven. OK, als rechtgeaard amateur-astronoom zou ik nou in de boeken gedoken moeten zitten, maar persoonlijk prefereer ik toch zo’n wedstrijd met een lekker pilsje d’r bij. Afijn, is er nog iets interessants gebeurt in de astronomische wereld? Jazeker, vandaag bereikte ons het bericht dat astronomen met behulp van ESA’s XMM-Newton r

Vroege supernovae produceerden veel stof

Jarenlang hebben astronomen zich afgevraagd waar het zogenaamde kosmische stof vandaan komt. Kosmisch stof is een belangrijk onderdeel van sterrenstelsels, sterren, planeten en zelfs van het leven. Niet voor niets wordt er gezegd dat ‘wij’ gebouwd zijn uit kosmisch stof. Tot nu toe werden twee bronnen van kosmisch stof genoemd: oude sterren, die na miljarden jaren van evolutie stof uitstoten, en in de kosmische ruimte door de langzame condensatie van moleculen. De vraag was nu hoe het kosmische stof al enkele honderden miljoenen jaren na de Big Bang kan voorkomen, zoals waargenomen, terwijl het productieproces meer tijd nodig heeft. Aan dat raadsel is sinds kort een einde gekomen door de waarneming van een supernova die ook kosmisch stof heeft geproduceerd. Door een combinatie van waarnemingen met behulp van de infrarood ruimtetelescoop Spitzer, de Hubble Space Telescope en op Aarde de Gemini North Telescope op Mauna Kea in Hawaii is een team onder leiding van dr. Ben Sugerman erin geslaagd om in de restanten van supernova SN 2003gd kosmisch stof te ontdekken. SN 2003gd is een supernova van type II, die in 2003 in het sterrenstelsel M74, 30 miljoen lichtjaar hiervandaan, verscheen. Type II supernova ontstaan doordat zeer zware sterren aan het einde van hun kortstondige leven exploderen en daarbij hun buitenlagen wegblazen.

Al 40 jaar lang hebben astronomen het vermoeden gehad dat supernovae fabrieken van kosmisch stof zijn, maar verder dan dat vermoeden was men niet gekomen. Supernovae doven vrij snel weer uit en het waarnemen van kosmisch stof in de restanten vereist zeer gevoelige apparatuur. De hierboven genoemde batterij aan apparatuur voldoet kennelijk aan die vereiste en daarmee was de waarneming van stof in SN 2003gd het gewenste resultaat. De waarneming maakt deel uit van de zogenaamde Survey for Evolution of Emission from Dust in Supernovae (SEEDS). Het zaad heeft dus kennelijk letterlijk stof tot nadenken opgeleverd 🙂 Bron: Spitzer.

Rode vlek sr. en jr. naderen elkaar op 4 juli

Jupiter’s bekende Grote Rode Vlek, een reusachtige storm die daar al eeuwen woedt, en z’n kleinere navolger, die Rode Vlek junior wordt genoemd, naderen elkaar steeds meer en op 4 juli zullen ze elkaar het dichtst naderen. De astronomen weten niet wat er dan zal gebeuren, maar de buitenste delen van de twee stormen zullen in kontakt met elkaar komen (zie de foto van 28 mei j.l. met de Grote Rode Vlek en rechtsboven daarvan de Rode Vlek junior). Dat is nog niet eerder gebeurd. In 2002 en 2004 waren er ook al naderingen tussen de (toen nog witte) kleine vlek en de Grote Rode Vlek, maar die waren zonder gevolgen. De Grote Rode Vlek is al eeuwen bekend en is ongeveer 2 keer zo groot als de Aarde. Rode Vlek junior, officieel Oval BA geheten, is nog niet zo oud en ook twee keer zo klein. De storm werd vanaf Aarde al in 2000 waargenomen, maar de kleur was toen nog wit, net zoals de meeste stormen op Jupiter. Maar dit jaar werd z’n kleur plotseling rood en begon de storm op de Grote Rode Vlek te lijken. Beide stormen worden sindsdien nauwgezet in de gaten gehouden, vooral met de Hubble Space telescoop. Volgens berekeningen van Amy Simon-Miller van het Goddard Space Flight Center komen de twee rode vlekken op 4 juli 2006 het dichtst bij elkaar. H

Tegen de Astrologen

Credit: Mira Cosic/Pixabay

Op maandag 4 juli 2005 (OK, ik geef ’t toe, redelijk gedateerd alweer) verscheen het volgende stukje in de krant: MOSKOU – Een Russische astrologe eist een schadevergoeding van de NASA omdat het Amerikaanse ruimtevaart-agentschap maandag de komeet Tempel 1 heeft vernield. Volgens de sterrenwichelaarster is haar horoscoop daardoor verstoord en heeft de NASA haar ‘spirituele rechten’ geschonden. De sonde Deep Impact vuurde afgelopen weekeinde een projectiel ter grootte van een koelkast af. Dat botste maandagochtend tegen de komeet. Volgens astrologe Marina Bai is nu de baan van de komeet veranderd en kan zij haar werk niet meer naar behoren doen. Ze wil 300 miljoen dollar van de NASA???  Gisteren (1 juni dus, geen flashback meer) had ik het op m’n werk met Ans over astrologie. Ze weet van de astroblogs. Ze vroeg of ik ook wel iets doe met astrologie. NEE dus, zei ik ietwat verbolgen. Een astronoom moet je nooit verwarren met een astroloog, da’s vloeken in de kerk als het ware. Ik zei haar dat ik vorig jaar in ons personeelsblad al een stukje had geschreven over astrologie. Dat was naar aanleiding van dat hierboven aangehaalde citaat. Omdat niet iedereen dat personeelsblad in z’n lectuurbak zal hebben hier nog even kort de argumenten die ik heb tegen de astrologie: Als rechtgeaard amateur-astronoom zal het duidelijk zijn dat ik de astrologie maar zo zo vind. Stond bij de Babyloniërs de trilogie Goden – sterren/planeten mensen centraal, in de hedendaagse astrologie draait het alleen om sterren/planeten  mensen (en in de commerciële astrologie is goden vervangen door geld). Mijn mening is dat de astrologie feitelijk onjuist is en twee argumenten zal ik hiervoor noemen:

Sextus Empiricus. Credit: Public Domain/Wikipedia.

  1. De Griekse arts Sextus Empiricus (2e en 3e eeuw n.Chr.) gaf in zijn boek Tegen de Astrologen al een aardig argument: ‘Want als iemand die in de pijlpunt van de Boogschutter is geboren volgens de astrologen op het slagveld moet sterven, hoe kon het dan gebeuren dat zoveel tienduizenden Perzen die bij Marathon tegen de Grieken vochten tegelijkertijd neergehouwen werden? Ze hadden toch niet allemaal dezelfde ascendant???? Dezelfde Empiricus schijnt ook de vraag gesteld te hebben hoe het komt dat tweelingen die kort na elkaar geboren zijn en dus dezelfde karaktereigenschappen zouden moeten hebben soms zo totaal verschillend zijn.

  2. Die Russische astrologe beweert dat de inslag op de komeet Tempel-1 haar horoscoop ongunstig heeft beïnvloed. Feit is dat de komeet op moment van de inslag (8 minuten voor acht ’s morgens Delfshavense tijd op maandag 4 juli 2005) op een afstand stond van 133 miljoen kilometer en op dat moment totaal onzichtbaar was voor het blote oog. Zou de NASA de inslag niet in het nieuws hebben gebracht dan zou mevrouw Marina Bai nooit geweten hebben van het bestaan van de komeet Tempel-1. Ik heb ook nooit geweten dat astrologen naast sterren en planeten ook kometen bij hun horoscopen gebruiken? De enige invloed die de komeet Tempel-1 op de Aarde heeft is een gravitationele werking (zwaartekracht), maar op die afstand is deze werking verwaarloosbaar. De komeet is in omvang 14 x 4,6 x 4,6 km en z’n massa is ongeveer 1 miljard ton. Kortom, de enige invloed die de inslag voor de astrologe Marina Bai zal hebben is wellicht een positieve invloed op haar bankrekening.