Bekijk óf film zelf het Chinese ruimtestation Tiangong-1

Op 29 september j.l. werd de eerste module gelanceerd van het Chinese ruimtestation Tiangong-1. Als het goed is wordt morgen de Shenzhou-8 capsule gelanceerd, om het koppelen aan de Tiangong-1 te oefenen. Van het internationale ruimtestation ISS weten de meeste mensen wel dat diens passages over Nederland en omstreken goed te zien zijn en dat talloze sites zoals Heavens Above of Twitter-diensten als twISSt je precies kunnen vertellen waar en wanneer de ‘overkomsten’ te zien zijn. Minder bekend is dat je de Tiangong-1 ook kan zien! Bij de genoemde Heavens Above site kan je daarover meer info vinden, zoals deze passages komende dagen:

Met name die passage op zondag 6 november a.s. is interessant, want dan is ‘ie erg helder, -0,4m. Naast kijken naar de Tiangong-1 kan je natuurlijk ook overwegen om ‘m te fotograferen óf – nog interessanter en uitdagender – om ‘m te filmen. Net zoals onlangs Kevin Fetter met een lichtgevoelige veiligheidscamera deed. Hij wilde 28 oktober eigenlijk de Italiaanse SkyMed-2 satelliet filmen, maar toevallig (of niet?) vloog even later de heldere Tiangong-1 door het beeld. Kijk zelf maar:

Bron: Space.com.

Chinese Shenzhou-8 klaar om 1 november gelanceerd te worden

De capsule Shenzhou-8 is klaar om gelanceerd te worden. Credit: CMSE.

De Chinese onbemande capsule Shenzhou-8 is in gereedheid gebracht om morgen – dinsdag 1 november om 5.58 uur lokale tijd – vanaf het Jiuquan Lanceercentrum in de Chinese provincie Gansu door een Lange Mars 2F/Y8 draagraket in de ruimte te worden gebracht. De bedoeling is dat de Shenzhou-8 zal worden gekoppeld aan een module van het eerste Chinese ruimtestation, Tiangong-1 (‘Hemels Paleis-1’) , welke op 29 september j.l. werd gelanceerd. De capsule zal 12 dagen vastzitten aan het station, dan loskoppelen en vervolgens nog een keertje vastkoppelen. Oefening baart kunst, ook in China. De bedoeling is dat in 2012 twee bemande capsules naar de Tiangong-1 afreizen, de Shenzhou 9 & Shenzhou 10 en op één van de vluchten zal ook de eerste vrouwelijke taikonaut, zoals de Chinese astronauten worden genoemd. Bron: Universe Today.

De LHC is klaar met protonenbotsingen, nu volgen de ionenbotsingen

LHC 2011. Credit: CERN

Vandaag is de laatste dag dat ze bij ’s werelds grootste deeltjesversneller – de Large Hadron Collider (LHC) van CERN bij Genéve – protonen tegen protonen laten botsen. Dit jaar is er flink gebotst in de 27 km lange tunnel, waar de protonen met bijna de lichtsnelheid circuleren en vervolgens op verschillende plekken tegen elkaar knallen. Op die plekken staan enorme joekels van detectoren en die hebben in 2011 heel wat botsingen gemeten: 5,2/femtobarn aan zogenaamde “geïntegreerde luminositeit” voor zowel CMS als ATLAS, 1,1/fb voor LHCb en 5/pb voor ALICE. Eh… even in normale mensentaal: 5/fb staat gelijk aan 350 biljoen botsingen, da’s 350 x 1.000.000.000.000. 😯 Al die protonen hadden een energie van maximaal 3,5 teV per bundel, dus dat leverde een botsingsenergie van 7 TeV op. Die 5 omgekeerde picobarn van ALICE is niet zo veel vergeleken met de hoeveelheid /fb die de andere drie detectoren te verstouwen hebben gekregen, maar dat gaat de komende weken wel veranderen, want in plaats van protonen gaan ze dan zware loodionen door de LHC schieten en die worden dan gemeten in de A Large Ion Collider Experiment – da’s waarvoor ALICE staat. Met dat soort botsingen hebben ze eerder al in de LHC en ook in de concurrent Relativistic Heavy Ion Collider (RHIC) van het Brookhaven National Laboratory op Long Island (VS) de omstandigheden tijdens de oerknal nagebootst, het moment van het begin van het heelal, 13,7 miljard jaar geleden. Als de ionenbotsingen over een paar weken afgelopen zijn gaat de gehele LHC voor een winterbeurt in de revisie. Volgend jaar start dat weer een nieuwe ronde met nieuwe protonen- en ionenbotsingen. Dit jaar hebben ze nog geen tekenen gezien van Higgs bosonen of supersymmetrie, maar men hoopt die in 2012 wel te kunnen zien. Bron: viXra.

 

Sojoez brengt Progress 45 succesvol in de ruimte


Credit: RSC Energia

Vanochtend om 11.11 uur Nederlandse tijd is vanaf de lanceerbasis Baikonur Cosmodrome in Kazachstan het onbemande bevoorradings-ruimteschip Progress 45 gelanceerd door een Sojoez draagraket succesvol gelanceerd en in de ruimte gebracht. De bedoeling is dat de Russische capsule op woensdag 2 november a.s. om 12.40 uur aan het internationale ruimtestation wordt gekoppeld en daar 2,9 ton aan vracht aflevert. Het is de eerste keer dat de Russen weer een Sojoez richting het ISS lanceren sinds de mislukte lancering in augustus, waarbij de Progress 44 verongelukte. De Sojoez draagraket van de Progress capsules is ongeveer hetzelfde als die van de bemande Sojoez-capsules en daarom hebben de Russen uitgebreid bestudeert wat er in augustus fout ging. Met de succesvolle lancering van vandaag is de weg vrij voor de lancering van een drietal astronauten op 14 november a.s. en een volgende lancering op 21 december, als onze landgenoot André Kuipers naar het ISS wordt gebracht. Hier de beelden van de lancering van vanochtend.

Bron: Space.com.

Speelde donkere energie toch een rol in het vroege heelal?

Het CMB power spectrum. Credit: Christian L. Reichardt, Roland de Putter, Oliver Zahn, Zhen Hou

De ontdekking in 1998 dat het heelal versnelt uitdijt en dat er een mysterieuze kracht aan het werk is die de ruimte zelf doet uitdijen is een Nobelprijs waard gebleken. Die mysterieuze kracht wordt de donkere energie genoemd en in het meest gangbare ΛCDM model bestaat 73% van de massa-energie van het heelal uit de donkere energie. De meeste natuurkundigen en sterrenkundigen gaan er van uit dat de donkere energie constant is, precies zoals Einstein met z’n beroemde Kosmologische Constante Λ had voorspeld – met een vaste hoeveelheid afstotende donkere energie per vierkante centimeter ruimte. Hoe meer ruimte, hoe sterker de donkere energie. In het vroege heelal, kort na de oerknal, zou de invloed van de donkere energie minimaal zijn. Toch is een klein clubje onderzoekers van mening dat donkere energie toen wel degelijk een rol speelde en hun ideeën worden de early dark energy (EDE) modellen genoemd. Christian Reichardt, Roland de Putter, Oliver Zahn en Zhen Hou (University of California, Berkeley) hebben onlangs waarnemingen van de WMAP-satelliet en de South Pole Telescope (SPT) aan de kosmische microgolf-achtergrondstraling (in het Engels afgekort: CMB) geanalyseerd en daaruit hebben ze een limiet weten te stellen aan de grootte van de donkere energie in het vroege heelal. Met WMAP en SPT heeft men de temperatuursvariatie in de CMB gemeten, een variatie die verband houdt met de grootte van de gebieden met afwijkende temperaturen aan de hemel. Dit verband komt tot uiting in het zogenaamde CMB power spectrum, een grafiek waarin de omvang van de temperatuursvariatie een functie is van de multipole , waarbij een grote correspondeert met een kleine schaal aan de hemel. =100 komt overeen met ongeveer 1° aan de hemel. De WMAP kon heel goed de variaties met grote afmetingen aan de hemel bekijken, dus met kleine , terwijl de SPT vanaf de koude zuidpool met een scherpe resolutie de variaties met kleine afmetingen ziet. De gecombineerde waarnemingen van WMAP en SPT zie je in het CMB power spectrum in de grafiek. In die grafiek zijn ook zes gekleurde lijnen weergegeven van de energiedichtheid van de donkere energie, variërend van ωe = 0 (zwart) tot 0,05 (rood). Op basis van de WMAP + SPT waarnemingen komen de onderzoekers tot de conclusie dat met een zekerheid van 95% ωe < 0,018, d.w.z. dat áls donkere energie in het vroege heelal voorkwam z’n dichtheid niet meer was dan 1,8% van de totale dichtheid van het heelal. Bron: Astrobites.

Astrotweets van de week

Hier weer een verse lading Astrotweets van de week, je wekelijkse dosis leuke, wetenswaardige, merkwaardige tweets over sterrenkunde, natuurkunde, ruimtevaart en andere aanverwante bezigheden. Klik er gerust op als de tweets linkjes bevatten.

Mana Vautier wil graag de allereerste Maori in de ruimte worden. Wij wensen ‘m veel succes daarbij.

[blackbirdpie url=”http://twitter.com/#!/CatherineQ/status/130473248159838208″]

Morgen – 31 oktober 2011 – is het wereldwijd Halloween. Wat dacht je er van om van pompoenen ruimte-achtige dingen te maken?

[blackbirdpie url=”http://twitter.com/#!/avgjanecrafter/status/129937746193154049″]

Oeps, geruchten dat Obama van plan is om het onderzoeksprogramma van de NASA voor de planeten de nek om te draaien. Hopen dat het niet waar is.

[blackbirdpie url=”http://twitter.com/biolivescom/status/130478768102981633″]

Nou vooruit, nog eentje dan om het af te leren. Ook de Nederlandse Vereniging voor Ruimtevaart heeft een periodieke digitale nieuwsbrief:

[blackbirdpie url=”http://twitter.com/#!/NVR_Ruimtevaart/status/129571301756108800″]

Zo, dat was ‘ie weer voor deze week. Wil je mij op Twitter volgen of heb je zelf nog interessante Astrotweets en wil je die doortweeten: hier ben ik te vinden. Tot zo!

Wat er gebeurt met de astronauten als het ISS naar een hogere baan gaat?

Af en toe moet het internationale ruimtestation ISS naar een hogere baan worden gedirigeerd en dat gebeurt door het ontbranden van de motoren van de Zvezda service module, welke aan het ISS vast zit, of van de Progress of ATV, die periodiek aan het ISS vastgekoppeld zijn. Bij zo’n baancorrectie van het gigantische station vindt een versnelling plaats en die is direct van invloed op de in het ISS verblijvende astronauten. In de volgende video – met als hoofdrolspelers Mike Fossum, Satoshi Furukawa, Sergei Volkov (ISS-expeditie 29) én een goudkleurig balletje – wordt dat keurig gedemonstreerd en wat je daarin ziet is niets anders dan de effecten die volgen uit de zwaartekrachtswetten van Isaac Newton, waaronder z’n beroemde actie=reactie.

Bron: Space.com.

Lutetia blijkt geen gewone planetoïde, maar embryonale planeet

De ‘planetesimaal’ Lutetia. Credit: ESA 2010 MPS for OSIRIS Team MPS/UPD/LAM/IAA/RSSD/INTA/UPM/DASP/IDA

Op 10 juli van het vorige jaar vloog de sonde Rosetta op een afstand van 3170 km langs de planetoïde (21) Lutetia,  die met z’n 120 km lengte de grootste planetoïde was die tot dan toe door een ruimtesonde van dichtbij werd bestudeerd. Inmiddels wordt een nóg grotere planetoïde bestudeerd, de 560 km grote planetoïde Vesta, waar de sonde Dawn sinds 16 juli omheen draait. Wat blijkt nou uit de waarnemingen aan Lutetia die vorig jaar gedaan zijn: dat z’n gemiddelde dichtheid met 3,4 gram per kubieke cm veel groter is dan die van gewone planetoïden. Zijn planetoïden normaal gesproken een verzameling stenen, lichtjes bijeen gehouden door de zwaartekracht, Lutetia heeft een dichtheid die hoger is dan van graniet en dat betekent volgens de onderzoekers dat het waarschijnlijk geen planetoïde is, maar een planetesimaal, een bouwsteen van een planeet. De planetoïden, die zich grotendeels ophouden tussen de banen van de planeten Mars en Jupiter, zijn in het algemeen fragmenten van grotere objecten of zoals gezegd losse opeenhopingen van puin en gruis, dus overblijfselen van nog oudere objecten. Lutetia heeft, zo denkt men, gezien z’n dichtheid een compact en stevig inwendige en dit zou ooit gesmolten kunnen zijn geweest. Lutetia zou stammen uit de oudste tijd van het zonnestelsel, ontstaan door samenklontering van oermaterie in een schijf rond de proto-zon. De ‘embryonale planeet’ was op weg om aan te groeien tot een volwaardige planeet, maar door één of andere oorzaak stokte dit proces en bleef Lutetia zo groot als ‘ie nu ruim 4,5 miljard jaar later nog is. Bron: NRC-Handelsblad 29 oktober 2011 + New Scientist.