19 oktober 2018

Donkere materieloze sterrenstelsel NGC1052–DF2 lijkt toch donkere materie te hebben

In maart werd bekend gemaakt dat een team van sterrenkundigen onder leiding van Pieter van Dokkum een sterrenstelsel had ontdekt dat nagenoeg geheel bestaat gewone materie en waar bijna geen donkere materie in voorkomt, NGC 1052–DF2, een vaag, lichtzwak ‘ultradiffuus’ sterrenstelsel dat zo groot is als ons Melkwegstelsel en dat 65 miljoen lichtjaar van ons vandaan ligt in het sterrenbeeld Walvis (Cetus), vlakbij het grote elliptische sterrenstelsel NGC 1052. Die ontdekking leidde in maart al tot de nodige commotie. Nu lijkt nieuw onderzoek aan te geven dat het wel degelijk gewoon donkere materie bevat. Een onderzoeksgroep onder leiding van Ignacio Trujillo heeft een nauwkeurige schatting gemaakt van de afstand tot het sterrenstelsel en dat blijkt niet 20 megaparsec (1 Mpc=3,26 miljoen lichtjaar) te zijn, maar 13 Mpc. Op basis van die nieuwe afstand hebben ze de massa van het stelsel opnieuw berekend en die blijkt ‘gewoon’ te zijn, dat wil zeggen dat zijn omringende halo voor meer dan 75% uit donkere materie bestaat. Voor de afstandsbepaling heeft Trujillo et al gebruik gemaakt van gegevens van diverse instrumenten (SDSS, GALEX, WISE, Gemini en HST).

Afstandsmeting tot NGC 1052–DF2. De 20 Mpc is van de groep Van Dokkum, de 13 Mpc van de groep Trujillo.

Inmiddels heeft Pieter van Dokkum zelf ook gereageerd op de nieuwe afstandsbepaling. Hij zegt dat die onjuist is. De nieuwe bepaling is vooral gebaseerd op foto’s gemaakt met de Hubble Space Telescope (HST) en die lijken verkeerd te zijn geïnterpreteerd. Volgens hem hebben ze – kortweg gezegd – pixelvariaties in de foto aangezien voor individuele sterren en op basis daarvan de afstand lager ingeschat dan ‘ie in werkelijkheid is. Zou de afstand tot NGC 1052–DF2 daadwerkelijk 13 Mpc zijn, dan zouden ook individuele rode reussterren zichtbaar moeten zijn, maar die zijn op de foto niet zichtbaar, zoals van Dokkum aan de hand van deze foto laat zien:

Op basis van een herberekening schat Van Dokkum in dat de afstand 19 Mpc bedraagt. Het interessante aan de discussie is dat het gekoppeld is aan de vraag of donkere materie wel bestaat of dat er misschien andere wetten dan die van Newton en Einstein voor de zwaartekracht moeten worden gebruikt. Want als NGC 1052–DF2 inderdaad geen donkere materie bevat, dan zou dat niet verklaard kunnen worden door modellen die uitgaan van een andere zwaartekrachtswet. Want waarom zou die ‘gemodificeerde’ zwaartekrachtswet dan wel gelden in bijvoorbeeld de Melkweg en het Andromedastelsel, maar niet in NGC 1052–DF2? Als NGC 1052–DF2 wel donkere materie bevat is dat koren op de molen van de aanhangers van de gemodificeerde zwaartekracht, want dan kan men zeggen ‘zie je wel, ook in NGC 1052–DF2 lijkt er donkere materie te zijn, maar dat is schijn en dat komt door die gemodificeerde zwaartekracht. Afijn, dit zal nog wel een staartje krijgen, schat ik zelf zo in. Bron: Space.com + Francis Naukas.

Reacties

  1. Geen donkere materie is bewijs voor de aanwezigheid van donkere materie.
    Wél donkere materie is óok bewijs voor het bestaan van donkere materie.

    Of u nog worst lust.

  2. Ja worst, lekker hoor. Liever Kips leverworst dan gewone leverworst. Maar eh… over geen donkere materie als bewijs voor de aanwezigheid van donkere materie, hoe zit dat precies? Welnu, in het model dat uitgaat van het bestaan van donkere materie wordt er van uit gegaan dat gewone materie en donkere materie gescheiden van elkaar kúnnen zijn. Er zijn situaties dat gewone materie en donkere materie gescheiden van elkaar voorkomen (zoals in het geval van de Bullet cluster), er zijn situaties dat er alleen maar donkere materie voorkomt (zoals bij het Dragonfly 44 stelsel) en er zijn situaties dat er alleen maar gewone materie is en geen donkere materie (zoals de groep Van Dokkum verondersteld bij NGC 1052–DF2). De gemodificeerde zwaartekrachtsmodellen kennen die scheiding niet: altijd als er gewone materie is zorgt de gemodificeerde zwaartekracht er voor dat het lijkt alsof er ook donkere materie is. Wel is het zo dat in die modellen rekening wordt gehouden met zogeheten “external field effects” (EFE’s). Ik zal daar later nog wel eens een blogje aan wijden.

  3. Maar Arie! Wij zijn toch van de generatie die liever DIT eten?

    https://soundcloud.com/iwan-tijssen/goudhaantje

Laat een reactie achter op Mies Reactie annuleren

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.