De jacht op donkere materie gaat beginnen

Zo’n 25% van de totale massa van het heelal schijnt er uit te bestaan, maar geen enkele wetenschapper weet wat het precies is: donkere materie. En toch gaan binnenkort 46 wetenschappers van 13 verschillende instituten in een diepe mijn in Minnesota aan de slag met het Cryogenic Dark Matter Search II project (CDMSII) om donkere materie te proberen te ontdekken. In die mijnschacht gaan ze op zoek naar de zogenaamde Weakly Interacting Massive Particles (oftewel de WIMPS), deeltjes die normaal gesproken niet reageren op gewone materie. Maar h

Uitbarsting van zwart gat direct waargenomen

Op 17 september 2006 zaten medewerkers van het Integral Science Data Centre (ISDC), in Versoix (Zwitserland) met behulp van de Europese gammasateliet Integral te kijken naar het centrum van de melkweg. Op hun computers zagen ze de wijzers uitslaan toen ze een uitbarsting ‘zagen’ van een object in de buurt van dat centrum. Het was geen ‘gewone’ gammastraler, want die duren slechts enkele seconden tot minuten. Deze gamma-uitbarsting duurde veel langer: de helderheid groeide gedurende enkele dagen en daarna volgde een langzame afname die weken duurde. De uitgestraalde energie was trouwens ook minder dan bij gammastralers: sterrenkundigen noemen dat harde röntgenstraling. Het blijkt allemaal te gaan om het object met de exotische naam IR J17497-2821. Het is een zogenaamde röntgennova, die in dat ‘harde röntgengebied’ straalt. De bron van de nova blijkt een dubbelstersysteem te zijn, dat bestaat uit een gewone ster en een zwart gat (hé, net als dat bericht van die periodieke gammastraler gisteren. Nee, dit is echt een ander object). De harde röntgenuitbarsting ontstaat als materie van de gewone ster in een accretieschijf rondom het zwarte gat terechtkomt en daar vindt dan soms een eruptie plaats. Bron: ESA.

Ik heb trouwens vanavond MR-vergadering (de medezeggenschapsraad) op de school van de kidz, dus veel tijd voor astroblogs heb ik niet. Ik had trouwens vandaag ook wat javascript-problemen met de site. Als lezers dat ook merken dan moeten ze het maar even doorgeven.

Allereerste periodieke gammapulsen ontdekt

Sterrenkundigen zijn er in geslaagd om voor het eerst regelmatige pulsen waar te nemen met energieën die in het zeer hoge gammagebied van het spectrum zitten. Dat deden ze met behulp van de zogenaamde H.E.S.S. telescopen (hetgeen staat voor High Energy Stereoscopic System, een viertal telescopen in Namibië). Al sinds de jaren zestig kennen sterrenkundigen objecten die regelmatige pulsen uitzenden, zoals de ronddraaiende neutronensterren, die in het radiogolfgebied pulsen uitzenden, de pusars. Maar het object wat nu ontdekt is, geeft pulsen die zo’n 100.000 keer energierijker zijn dan wat ooit eerder gezien is. Het gaat om het dubbelstersysteem LS 5039, waarvan de zichtbare component een massieve blauwe ster is, zo’n twintig keer het gewicht van de zon. De andere component is onzichtbaar, maar vermoedelijk een zwart gat. De twee draaien om elkaar heen in 3,9 dagen tijd en de afstand tussen hen bedraagt tussen de 1/5e en 2/5e van de afstand Zon-Aarde. Vanwege de rotatie van het zwarte gat om de zichtbare ster variëren de gammapulsen: als het zwarte gat tussen de blauwe ster en de Aarde in staat zijn de gammapulsen het hevigst en als het zwarte gat ‘achter’ de blauwe ster staat zijn de pulsen het laagst in intensiteit. Wie het artikel van het HESS-team wil nalezen, zoals dat op 24 november 2006 werd gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Astronomy and Astrophysics kan hier terecht. Bron: PPARC.

Volgende week: publiekslezing bij Christiaan Huygens

Op vrijdag 1 december a.s. zal bij sterrenkundevereniging Christiaan Huygens de jaarlijkse publiekslezing worden gehouden. Dat zal deze keer gebeuren door Robert H. van Gent, werkzaam als Universiteitsdocent aan de Universiteit van Utrecht in de Vakgroep Sterrenkunde en Geowetenschappen. Het onderwerp van de publiekslezing is Sterrenkunde in het Oude Nabije Oosten. Voor leden van Christiaan Huygens is de lezing gratis. Niet leden betalen

Sterrenkundigen kiezen een Top-10 van mooiste Hubblefoto’s

Sterrenkundigen hebben deze week een top-10 gekozen van de mooiste foto’s die de Hubble ruimtetelescoop de afgelopen 16 jaar gemaakt heeft. Uiteraard zijn jullie benieuwd naar die Top-10. Welnu, hier is ‘ie:

Nr. 1: De Sombreronevel (M104):

Nr. 2: De Miernevel (Mz3):

Nr. 3: De Eskimonevel (NGC 2392):

Nr. 4: De katteoognevel:

Nr. 5: De uurglasnevel:

Nr. 6: De kegelnevel

Nr. 7: gasnevel in Zwaan

Nr. 8: ‘Starry night’ (genoemd naar een schilderij van Van Gogh):

Nr. 9: Twee botsende sterrenstelsels (NGC 2207 en IC 2163):

 

En last but not least Nr. 10: De Trifidnevel

En dat is de top-10 van de mooiste door Hubble gemaakte plaatjes. Aldus een stelletje sterrenkundigen. Geen idee wie dat precies waren, maar ik kwam het bericht over die top-10 in heel veel digitale kranten tegen, o.a. de Daily India (jaja, dat is me een bron 😉 )  en de Daily Mail. Het gekke is weer dat ik op de officiële website van Hubble niets terugvind van die Top-10. Maar goed, doet er niet toe, het blijven tien héle mooie plaatjes. Wie meer info over de tien objecten wil (en ook plaatjes ervan in véél grotere resolutie) die kan op die site van Hubble terecht.

Ruimtevaarder slaat verste golfslag ooit

Afgelopen nacht heeft de Russische ruimtevaarder en bemanningslid van het internationale ruimtestation ISS Mikhail Tyurin in de ruimte een echte golfslag gemaakt. Samen met commandant Mike Lopez-Alegria maakte Tyurin een ruimtewandeling van ruim vijf en een half uur. Terwijl zij buiten in de ruimte verbleven bleef de Duitse astronaut Thomas Reiter in het ISS achter. Het was een hele toer om een simpel golfballetje in de ruimte te slaan: Lopez-Alegria moest de voeten van Tyurin vasthouden, terwijl deze met

Letterlijk een explosie van supernovae

Normaal gesproken vinden er heel af en toe in sterrenstelsels supernova-explosies plaats. In grote sterrenstelsels zo’n drie keer per eeuw. In ons eigen Melkwegstelsel was de laatste supernova-explosie ergens in de 17e eeuw! Sterrenkundigen hebben met behulp van NASA’s Swift-satelliet een héél bijzonder sterrenstelsel waargenomen, te weten NGC 1316. Daar hebben ze namelijk in minder dan vijf maanden twee supernovae achter elkaar ontdekt én in de afgelopen 26 jaar nog eens twee andere supernovae. Vier supernovae dus binnen 26 jaar 😯 !! Tsja, je zou als amateur-sterrenkundige maar in NGC 1316 wonen, heerlijk!! In de foto (klik erop voor een vergroting) zien we rechts de supernova met de mooie naam SN 2006dd, die op 19 juni 2006 door Swift werd ontdekt en links SN 2006mr die op 5 november j.l. werd ontdekt. De heldere vlek in het midden is de kern van NGC 1316 (lijkt wel een neus 😛 ) en links van SN 2006dd staat een voorgrondster. NGC 1316 is een groot elliptisch sterrenstelsel, dat ‘onlangs’ in botsing is gekomen met een spiraalstelsel. Die botsing verklaart waarschijnlijk de letterlijke explosie aan supernovae in dit stelsel. Opmerkelijk daarbij is dat alle vier de supernovae van type 1a zijn, een type dat normaal niet wordt geassocieerd met dit soort sterrenstelsels. Met andere woorden: de heren en dames sterrenkundigen kunnen weer aan de slag om dit te gaan verklaren. Werk aan de winkel! En voor ons amateur-sterrenkundigen wordt het nou wel eens tijd voor een supernova in de Melkweg. Bron: Swift/Eberly College.