Stijgtrap van de Apollo 11 maanlander draait mogelijk nog steeds om de maan

De stijgtrap van de Apollo 11 maanlander, gefotografeerd door Michael Collins. Credit: NASA.

Het was op 21 juli 1969 dat de stijgtrap (Engels: ascent stage) van de Apollo 11 maanlander Eagle opsteeg vanaf Tranquillity Base op de maan en de twee astronauten Neil Armstrong en Buzz Aldrin na hun historische landing en maanwandeling naar de commando- en servicemodule (CSM) terugbracht, waar Michael Collins hen opwachtte. Na de hereniging ging het drietal terug naar de aarde. Net voor de start van de terugreis werd de stijgtrap losgekoppeld van de CSM en de verwachting was dat die stijgtrap na verloop van tijd op de maan zou botsen. Maar 52 jaar na dato komt James Meador, een onafhankelijk onderzoeker van het California Institute of Technology, met het opmerkelijke verhaal dat hij bewijs heeft dat de stijgtrap anno 2021 nog steeds om de maan draait. Meador heeft berekeningen gemaakt met behulp van de door NASA ontwikkelde ‘General Mission Analysis Tool’, waarmee je precies kunt berekenen welke banen ruimtevaartuigen om een planeet of maan volgen. Gebruikmakend van de gegevens verzameld door de GRAIL satellieten, die het zwaartekrachtsveld van de maan nauwkeurig in kaart hebben gebracht, kon Meador allerlei simulaties maken van wat er sinds de loskoppeling op 21 juli 1969 met de stijgtrap zou zijn gebeurd. Hij hanteerde daarbij ook gegevens van de zwaartekracht van de zon en van andere planeten (behalve Mercurius) en van de krachten als gevolg van de zonnestraling. Uitkomst van dit alles was dat de stijgtrap helemaal niet op ramkoers ging naar de maan, maar dat ‘ie een stabiele baan óm de maan had en nog steeds heeft. Het zou natuurlijk kunnen dat de stijgtrap er helemaal niet is, bijvoorbeeld doordat het laatstre restje brandstof in de stijgtrap op een gegeven moment explodeerde, maar dat weet Meador niet. Hij denkt dat de NASA beschikt over het instrumentarium om de stijgtrap in z’n baan om de maan – áls ‘ie zich daar nog bevindt – op te sporen. Hier voor de liefhebbers het verhaal van Meador: Long-term Orbit Stability of the Apollo 11 Eagle Lunar Module Ascent Stage. Bron: Phys.org.

Apollo 11-piloot Michael Collins overleden

Astronaut Michael Collins, piloot van de Apollo 11 command0 module. Credits: NASA

Michael Collins, een van de drie astronauten die (op afstand) deelnam aan de historische bemande landing op de maan in 1969, is woensdag overleden. Zijn familie meldt dat Collins, die 90 jaar was, overleden is aan de gevolgen van kanker. Collins was juli 1969 de piloot van de commandomodule en, terwijl zijn collega’s Neil Armstrong en Buzz Aldrin op de Maan verbleven, bleef hij hierin achter en cirkelde 60 keer om de Maan – 28 uur lang – alvorens Armstrong en Aldrin weer aankoppelden aan de module. Hij wordt om die reden ook wel eens de “vergeten astronaut” genoemd. Van de Apollo 11 bemanning is alleen Edwin “Buzz” Aldrin (91) nog in leven. De eerste mens op de maan, Neil Armstrong, stierf in 2012.

Hieronder de verklaring die de NASA vandaag uitbracht.

Today the nation lost a true pioneer and lifelong advocate for exploration in astronaut Michael Collins. As pilot of the Apollo 11 command module – some called him ‘the loneliest man in history’ – while his colleagues walked on the Moon for the first time, he helped our nation achieve a defining milestone. He also distinguished himself in the Gemini Program and as an Air Force pilot.

“Michael remained a tireless promoter of space. ‘Exploration is not a choice, really, it’s an imperative,’ he said. Intensely thoughtful about his experience in orbit, he added, ‘What would be worth recording is what kind of civilization we Earthlings created and whether or not we ventured out into other parts of the galaxy.’

“His own signature accomplishments, his writings about his experiences, and his leadership of the National Air and Space Museum helped gain wide exposure for the work of all the men and women who have helped our nation push itself to greatness in aviation and space. There is no doubt he inspired a new generation of scientists, engineers, test pilots, and astronauts.

“NASA mourns the loss of this accomplished pilot and astronaut, a friend of all who seek to push the envelope of human potential. Whether his work was behind the scenes or on full view, his legacy will always be as one of the leaders who took America’s first steps into the cosmos. And his spirit will go with us as we venture toward farther horizons.

Bron: NASA

De énige foto van Neil Armstrong op het maanoppervlak onder de hamer

Een selfie van Buzz Aldrin uit 1966, het allereerste zelfportret ooit in de ruimte, plus de énige! foto van Neil Armstrong op het maanoppervlak in 1969, beide liggen momenteel onder de hamer bij het Britse veilinghuis Christie’s. De zeldzame foto’s maken deel uit van een collectie van 2400 vintage NASA-foto’s. Het thema van de fotocollectie luidt ‘Voyage To Another World’. De gehele collectie werd in de loop van 15 jaar samengesteld door Victor Martin-Malburet. De afbeelding van Neil Armstrong is gemaakt door Edwin ‘Buzz’ Aldrin tijdens de Apollo 11 maanmissie, die de periode van 11 juli tot 24 juli 1969 bestreek. De afbeeldingen van Aldrin en Armstrong zullen, zo is de verwachting, tussen de 39.000 en 66.000 USD opbrengen. Lees verder

Het landingsprofiel van de Apollo 11

Credit: YouTube

Tsja, wat doe je als je de hele dag binnen zit vanwege het overal rondwarende coronavirus? Juist ja, video’s kijken. Vandaag kwam ik er eentje tegen die interessant is om te delen, eentje over het zogeheten landingsprofiel van de Apollo 11. Over de landing van Apollo 11 op de maan – 20 juli 1969 – heb ik vaker geblogd (zoals hier en eerder hier), maar dat landingsprofiel kende ik nog niet. Iemand heeft met behulp van Google Earth (die je ook van de maan hebt) en foto’s van NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) de laatste vier minuten van de landing van de Eagle op de maan gereconstrueerd, inclusief manoeuvre van Armstrong om de 190 meter grote West krater te ontwijken. Er zit helaas geen geluid bij de video (tenminste, bij mij lukt het niet er geluid bij te krijgen). Hieronder is de video te bewonderen.

Bron: Tweet van Massimo.

Nog even over die computer van de Apollo 11

Credits: New-Atlas/NASA

Vanochtend had ik het in m’n blog over de landing van Apollo 11 vijftig jaar geleden op de maan kort even over die computer aan boord van de Apollo 11 Lunar Module Eagle, die de twee astronauten aan boord van de LM er kort na de landing op de maan middels de code 413 fijntjes op wees dat ze geland waren. Die computer was de Apollo Guidance Computer (AGC), die in de jaren zestig ontworpen was door het MIT Instrumentation Laboratory en waarvoor Margaret Hamilton de code had geschreven (een enorme stapel papier, zoals te zien op de foto hieronder).

Credit: MIT Museum

Deze Astroblog van Angele van Oosterom van een maand terug vertelt je er alles over. Waarom ik er over begin is omdat ik onderstaand filmpje van de week tegenkwam, eentje van het televisieprogramma ‘MIT Science Reporter’ uit 1965. Heerlijk om dat soort zwart-wit retrobeelden weer eens terug te zien.

Precies vijftig jaar geleden landde de Eagle van Apollo 11 op de Maan

Credits: NASA

Het is vandaag exact vijftig jaar geleden dat de Lunar Module Eagle van de Apollo 11, met aan boord Neil Armstrong en Edwin ‘Buzz’ Aldrin, op de Maan landde, ergens in de Mare Tranquilitatis. Dat gebeurde op 20 juli 1969 om 21.17 uur Nederlandse tijd, terwijl de CSM Columbia (commando- en servicemodule) met Michael Collins boven hen in een baan om de maan draaide. Eerder had de Eagle zich op een hoogte van 100 km afgescheiden van de Columbia.

Twee minuten en 21 seconden voor de landing nam Armstrong de besturing over van de maanlander, omdat de automatische landing dreigde plaats te vinden in een gebied met veel kleine kraters en “rotsblokken zo groot als Volkswagens”. Om gewicht te besparen was er niet veel brandstof aan boord. Op een gegeven moment kreeg Armstrong bericht van NASA dat er nog voor 60 seconden brandstof in de tanks zat. Exact was dat niet op de seconde aan te geven. Er was een onzekerheidsfactor van 20 seconden. Uiteindelijk zette Armstrong de maanlander neer in een vlak gebied – zie deze blog met de unieke beelden van de laatste zenuwslopende minuten van de landing. NASA liet weten dat er nog voor 20 seconden brandstof over was geweest. De maanlanding vond plaats om 20:17:39 UTC op 20 juli 1969, in Nederland was ‘t een uur later (we hadden toen nog geen zomertijd). De schotelvormige uiteinden van de landingspoten drongen ± 5 cm in de maanbodem door; de uitlaat van de afdalingsmotor ± 30 cm.

Credits: NASA

Het eerste wat vanaf de maan na de landing werd geroepen door Armstrong en Aldrin was niet het beroemde zinnetje “Houston, Tranquility Base here. The Eagle has landed”, maar allerlei technische informatie:

Aldrin: “Okay, engine stop. ACA – out of detent.”
Armstrong: “Out of detent. Auto.”
Aldrin “Mode control – both auto. Descent engine command override off. Engine arm – off. 413 is in”

Ja, dat is andere koek dan ‘The Eagle has landed’. 😀 ACA was de Attitude Control Assembly, de controlepook waarmee de Eagle werd bestuurd. Met dat ‘Out of Detent’ werd bedoeld dat die pook uit z’n centrale positie zat, normaal zou die net als de richtingwijzer in een auto vanzelf moeten terugspringen na een genomen bocht. Dat 413 sloeg op de LM guidance computer (LGC) , de computer van de Eagle, die 413 als code gaf dat de landing was gebeurd. Drie seconden voor de landing had Aldrin gezien dat een 170 cm lange sensor, die aan één van de poten van de Eagle hing, contact had gemaakt met de maanbodem. Aldrin riep toen direct ‘Contact light’. Op dat moment had Armstrong direct de motor van de Eagle uit moeten zetten, want er bestond het risico dat als de motor aan bleef de stuwdruk tegen de maanbodem zou kunnen terugkaatsen en een explosie in de motor zou kunnen veroorzaken. In de haast vergat Armstrong dat echter. Pas toen ze daadwerkelijk geland waren zette Armstrong de motor uit en zei Aldrin ‘Okay, engine stop’.

Edwin Aldrin daalt de ladder van de Eagle af. Deze foto is door Armstrong gemaakt, die 19 minuten eerder op de maan stapte. Credits: NASA

Zes uur en zesenveertig minuten later begon Armstrong aan zijn maanwandeling. De druk in de Eagle werd gelijkgemaakt aan die op de Maan, het luik werd geopend en Armstrong stapte naar buiten. Aangekomen onderaan de ladder, zei Armstrong: “I’m going to step off the LEM now” (verwijzend naar de maanlander). Hij draaide zich om en zette zijn linkervoet op het maanoppervlak om 2:56 UTC op 21 juli 1969, om vervolgens te zeggen: “That’s one small step for [a] man, one giant leap for mankind”, ofwel in het Nederlands: “Dat is een kleine stap voor [een] mens, een reuzensprong voor de mensheid” – over dat zinnetje heb ik al talrijke blogs gewijd, zoals deze, deze én deze. Toen Armstrong zijn beroemde uitspraak deed, werden zijn woorden rechtstreeks uitgezonden via talrijke andere televisie- en radiostations ter wereld (zeer groezelige zwart-wit beelden, de originele opnames zijn later verdwenen). Geschat wordt dat 450 miljoen mensen zijn zin gehoord hebben, op een toenmalige wereldpopulatie van 3,631 miljard mensen. Ik was daar als achtjarige eentje van. Enkele maanden na de Apollo 11 missie schreef ik als jochie een brief aan de NASA, waarin ik in steenkolenengels vroeg om de handtekening van Neil Armstrong. En wat kreeg ik enkele weken later in de bus: dé handtekening van de eerste mens op de maan!

Bron: Wikipedia.

Google’s Doodle vandaag in het teken van de Apollo 11 maanlanding

Credits: Google.

De Doodle van vandaag, da’s Google’s dagelijks variërende logo, gaat over de maanlanding van Apollo 11 vijftig jaar geleden. Wie daarop klikt komt bij een erg leuk filmpje uit, dat je hieronder ziet. Het verhaal is (over)bekend, dus daar zal ik weinig over vertellen, maar het is erg leuk om de animatie van Google te bekijken. De verteller bij de animatie is Apollo 11 command module (CM) piloot Michael Collins, die boven de maan vloog, terwijl beneden Armstrong en Aldrin op de maan bezig waren.

Over Apollo 11 astronaut Neil A. Armstrong én zijn onvoltooide manuscript

In de fraaie introductie van Neil Armstrongs biografie ‘First Man‘ geschreven door emeritus geschiedenis professor James R. Hansen (1e ed. 2005) stipt Hansen vooreerst, nog voordat hij overgaat het chronologisch levensverhaal van Armstrong als astronaut en commandant van de Apollo 11 missie te vertellen, een aantal in het oog springende kenmerken aan betreffende de persoon Neil Armstrong (Wapakoneta, Ohio 5 augustus 1930 – Cincinnati, 25 augustus 2012). Het levensverhaal dat ruim 600 bladzijden in beslag neemt en dat Hansen samenstelde aan de hand van de honderden mails die hij ontving en de gesprekken die hij met Armstrong voerde, oppert in de introductie o.a. dat wat zo kenmerkend was aan zijn karakter en bijgedragen heeft tot zijn prachtige carrière als ingenieur, marinevlieger en astronaut. Vooreerst noemt Hansen Armstrongs grote toewijding en diep gevoel van plichtsbesef. Bijvoorbeeld, zo stelt Hansen, tussen het verschijnen van de eerste druk van ‘First Man’ uit 2005 en tot zijn overlijden in 2012, toen de paperback editie verscheen, legde Armstrong nog duizenden kilometers wereldwijd af om aan allerlei uitnodigingen en plichtplegingen te voldoen. Inmiddels al ver over de zeventig jaar oud, reisde Armstrong, vaak in gezelschap van andere Apollo astronauten, o.a. langs 15 VS troepen bases in acht verschillende landen waaronder Afghanistan. Verder, zo benadrukt Hansen, is in het oog springend dat Neil Armstrong als kind, vooreerst een grote passie voor vliegen en vliegtuigen toonde. Zijn belangstelling begon niet zozeer met bijvoorbeeld het lezen van sciencefiction of het dromen over maanreizen maar kenmerkte zich vooral door een grote belangstelling voor de luchtvaart en alles daaromheen. Een citaat hierover; “In First Man, I had emphasized how Neil as a boy had been all about airplanes, not about fanciful tales about rockets and space voyages from sciencefiction literature. He moved from air to space becasuse the technology of flight was making that transition in the 1950s just as he was coming out of engineering school and becoming a testpilot. But his first love, and his last love, was airplanes. In his mind, first and foremost he was an avaiator, one who happened to pilot the first craft onto the Moon but who had flown all kinds of vehicles that set record firsts.” In Wapakoneta* waar Armstrong een deel van zijn jeugd doorbracht beleefde hij zijn eerste vliegavonturen en was hij veel op het nabijgelegen vliegveld te vinden.

Lees verder

Weekend vol festiviteiten en evenementen rond 50 jaar maanlanding

Credits: NASA.

Op zaterdag 20 juli 2019 is het 50 jaar geleden dat de eerste maanlanding plaatsvond en enkele uren later (in Nederland op 21 juli) Neil Armstrong als eerste mens voet op de maan zette. Komend weekend wordt er op verschillende manieren stilgestaan bij dit bijzondere jubileum. Op 50jaarmaanlanding.nl, www.moonlanding50.org/lunarevents (tabblad The Netherlands) en www.astronomie.nl/iau100 is een groot aantal evenementen verzameld.

Hieronder een greep uit de activiteiten die door publiekssterrenwachten en de sterrenkundige instituten in Nederland worden georganiseerd.

Sterrenwacht Hellendoorn: speciaal middagprogramma voor de jeugd en een avondlezing. http://sterrenwachthellendoorn.nl/staging/20-juli-speciale-viering-50-jaar-maanlanding-apollo-11/

Publiekssterrenwacht Phoenix in Lochem: planetariumshow en ontdekactiviteiten. https://www.sterrenwachtphoenix.nl/phoenix/50-jaar-Appollo-11-maanlanding.html

Volkssterrenwacht Orion in Bovenkarspel: tentoonstelling over de historische ruimtevlucht van Apollo 11. http://www.volkssterrenwachtorion.nl/index.php?id=251.

Sterrenwacht Tivoli in Oudenbosch: MAANifestatie. Ontdek meer over de samenwerking tussen NASA en deze sterrenwacht tijdens de Apollo 10 & 11 missies. https://www.sterrenwachttivoli.nl/apollo11

Volkssterrenwacht Bussloo: gevarieerd programma met onder andere lezingen en tentoonstellingen. https://volkssterrenwachtbussloo.nl/?p=1098.

In Leiden zijn er activiteiten in Museum Boerhaave https://rijksmuseumboerhaave.nl/te-zien-te-doen/maanlandingweekend/ en op de Oude Sterrewacht. http://www.astronomie.nl/#!/iau100/iau100/_detail/gli/sterrenwacht-leiden-50-jaar-sinds-de-eerste-mens-o/.

Artis Planetarium in Amsterdam: speciale voorstellingen in het kader van 50 jaar maanlanding. https://www.artis.nl/nl/te-doen-artis/dagagenda-activiteiten/50-jaar-maanlanding/

De Rijksuniversiteit Groningen biedt gratis planetariumshows in de DOT. https://www.facebook.com/events/382043619105629.

Bron: Astronomie.nl.

Video: waarom Neil Armstrong de besturing van de Eagle tijdens de maanlanding overnam

Op deze foto zijn de West krater, de Kleine West krater en de landingsplek van de Eagle te zien. Credit: NASA/MRO.

Van de allereerste maanlanding van de Apollo 11 op 20 juli 1969 is door de onderzoekers van de Arizona State University een schitterende video gemaakt. Hij laat zien waarom Neil Armstrong op een gegeven moment de besturing van de Lunar Module (LM) Eagle overnam, terwijl eigenlijk de autopilot de landing had moeten uitvoeren. Van de landing kennen we uiteraard de historische beelden én geluiden, zoals te zien in deze Astroblog. Die beelden werden gemaakt met een 16 mm camera, die vanuit het raam waar Buzz Aldrin uit keek werden geschoten met 6 beelden per seconde. Vanuit het raam waar Armstrong uit keek was geen camera. Maar op basis van foto’s gemaakt met de camera van de Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) van de omgeving van Tranquility base, waar de Eagle landde, heeft men van het uitzicht dat Armstrong had een spectaculaire video kunnen maken. In de video hieronder zien we die nieuwe beelden links, het rechterbeeld geeft de beelden van de camera vanuit Aldrin z’n raam.

Armstrong ging op een gegeven moment over op de handbediening en overrulde de autopilot toen hij zag dat de Eagle afstevende op een landing ergens op de noordwestflank van de 190 meter grote West krater. Dat zou een zeer gevaarlijke landing zijn en dat wilde hij voorkomen door de Eagle over de krater heen te vliegen. Alleen Armstrong zag die grote krater, vanuit Aldrin’s raam was de krater niet te zien. En omdat Armstrong te druk bezig was met de bediening zei hij er ook niets over tegen Houston control en tegen Aldrin. Kort voor de landing vlogen ze nog over een kleinere krater, de Kleine West krater, die 40 meter groot is.

Eh… over het herbeleven van de historische missie van de Apollo 11 gesproken (waar de landing maar een klein, maar essentieel onderdeel van was): die hele missie is in real time her te beleven! Ben Feist slaagde er in om alle officiële audiobestanden, foto’s en videobeelden die tijdens de Apollo 11 werden gemaakt aan elkaar te plakken in één grote tijdlijn waardoor je deze missie op de voet kan volgen. Dankzij deze livestream kan je de communicatie tussen de astronauten en NASA in realtime volgen en kan je zien hoever de Apollo 11 capsule zich van de Aarde bevindt.

Bron: ASU + Apollo in real time.