7 februari 2012

Radar Mars Express vindt bewijs voor vroegere oceaan op Mars

Impressie van de Oceanus Borealis, de oceaan op het noordelijk halfrond van Mars

De Europese sonde Mars Express, die sinds Eerste Kerstdag 2003 om de Rode Planeet cirkelt, is er in geslaagd om bewijs te vinden voor een oceaan die er vroeger op het noordelijke halfrond van Mars moet zijn geweest. Met hulp van de radar aan boord van de Mars Express vond men afzettingen tientallen meters onder het oppervlak van Mars, binnen een gebied waar men eerder al de kustlijnen van deze Oceanus Borealis - noordelijke oceaan – wist te onderscheiden. De MARSIS radar werd in 2005 in gebruik genomen en neemt vanaf dat moment continue het oppervlak van Mars waar met radar. Een team sterrenkundigen onder leiding van Jérémie Mouginot (o.a. Institut de Planétologie et d’Astrophysique de Grenoble) deed er twee jaar over die gegevens te analyseren en dat leidde tot het bewijs voor de oceaan. Met de radar kan men diep in de grond van Mars ‘kijken’, wel 60 tot 80 meter. Vermoedelijk is de oceaan drie miljard geleden ontstaan door de inslag van een groot object, bijvoorbeeld een grote planetoïde of komeet. Daardoor zou ijs aan de oppervlakte zijn gekomen en gesmolten. De oceaan is waarschijnlijk binnen een miljoen jaar weer verdwenen, een periode die te kort is om leven te kunnen vormen. De onderzoekers weten niet of het water is verdampt of als ijs is weggezakt. Men denkt dat nog eerder op Mars een oudere oceaan moet hebben bestaan, eentje die rond vier miljard jaar geleden bestond. Ook die is op de een of andere manier verdwenen. De onderzoekers zitten met nog één grote vraag: waar is al dat water van die oceanen gebleven? Wordt vervolgd. :-) :bron: Bron: ESA.

Winter-Juup!

Winter Jupiter

 Ach ga toch heen naar ver en ginter

Oh Gij vermaledijde Vadertje Winter

 

En neem dan fluks mee met jou

die hopeloze takkekou

 

Liever onder een zwoele inktzwarte hemel  naar Jupiter gehaast

dan door een ijskoude witte hel langs elf steden geschaatst

EN TOCH

laat ik mij ook deze winter niet kennen

laat ik mij niet helemaal, ondanks minus 15, bij de

sprankelende vruchten der winterhemel wegjennen

en zie hier

“Vriendje Winterjuup”  voor mijzelve en voor U allen gisteravond vers ende digitaal geschoten

enne

‘k moet bekennen dat ik er ondanks of  juist dankzij(?)

de bittere winterkou er stiekumpjes toch heel erg van heb genoten!!!  

Daar zijn ze weer: Jupiter, Maan en Venus


Ik had ze vorige maand al een keertje gefotografeerd, toen tezamen met het ISS: Jupiter, de Maan en Venus. Ik wilde vanavond een hapje eten klaarmaken – voor de geïnteresseerden: kip tandoori met gele rijst en roerbakgroente – toen ik even naar buiten keek en zag dat het behoorlijk helder was. En wat straalde daar aan de hemel: opnieuw het trio Jupiter, Maan en Venus. :-) Snel m’n Olympus E500 DSLR gepakt en bovenstaand plaatje geschoten, 15 seconden belicht. Links staat Juup, dan de Maan en dan Venus.

Variatie in duinenvelden op Titan verklaard door hoogte en breedtegraad

Duinen op Titan (links) en in Saoedi-Arabië (rechts)

Op Titan, de grootste maan van Saturnus, komen uitgebreide duinenvelden voor. Maar liefst 13% van het oppervlak van de maan is bedekt met duinen, zich uitstrekkend over een gebied ter grootte van Canada, da’s zo’n 10 miljoen vierkante km. Hoewel de duinen op Titan qua vorm overeenkomen met soortgelijke duinen op aarde in Namibië en Saoedi-Arabië, zijn ze qua afmetingen veel groter. Gemiddeld zijn ze 1 á 2 km breed, 100 km lang en wel 100 meter hoog. Gebruikmakend van de radargegevens van de sonde Cassini,  die al een paar jaar om Saturnus draait, heeft Alice Le Gall (o.a. LATMOS-UVSQ, Parijs) ontdekt waardoor de variatie in de duinen op Titan ontstaat: door de hoogte en door de breedtegraad. De duinen komen vooral voor in de laaglanden op Titan en in de equatoriale zone, in een strook tussen 30°Z  en 30°N. Op het noordelijk halfrond blijken de duinen ook smaller te zijn en staan ze verder van elkaar af, hetgeen vermoedelijk komt door de elliptische baan van Saturnus om de zon. De geringde planeet doet zo’n 30 jaar over één omwenteling en in de seizoenen, die ieder zo’n zeven jaar duren, krijgt de zuidelijke helft van Titan iets meer zonnewarmte dan de noordelijke helft. De duinen op Titan bestaan niet zoals op aarde uit silicaten, maar uit vaste korrels hydrokoolstof, die neerdwarrelen uit de atmosfeer. Op het noordelijk halfrond zijn de omstandigheden vochtiger en daarom zijn die korrels er zwaarder, zodat de duinen minder kans hebben om er uit te breiden. Op de afbeelding linksboven zie je links twee door Cassini waargenomen duinen op Titan, Belet en Fensal genaamd, rechts vergelijkbare duinen op aarde, beiden in het gebied Rub Al Khali in Saudi Arabië. :bron: Bron: ESA.

Een video timelapse van Venus met m’n telefoon gemaakt

Ik heb begin van deze avond met m’n mobiele telefoon een timelapse video gemaakt. Toen ik na m’n werk thuis kwam was de zon volgens mij al net onder, maar de hemel was nog mooi rood gekleurd. Snel mijn mobieltje (Samsung Galaxy S2) boven op de vensterbank gelegd en de App Lapse It gestart, waarmee je gemakkelijk filmpjes kunt schieten. Iedere 5 seconden wordt een foto gemaakt (kan je instellen hoor) en met een framerate van 30 per seconde levert dat na ruim 600 foto’s een filmpje op van zo’n 20 seconden lengte. Hier het allereerste resultaat, waarop je op een gegeven moment Venus aan de hemel ziet. Zet ‘m op 720px (HD), als dat niet automatisch gaat.

Marsrover Opportunity gaat overwinteren in Greeley Haven

De plek waar Marsrover Opportunity komende maanden zal overwinteren: Greeley Haven

De NASA wil de Marsrover Opportunity laten overwinteren op een plek aan de rand van de grote Endeavour krater. Die plek wordt Greeley Haven genoemd, waarvan de naam een eerbetoon is aan de planetair geoloog Ronald Greeley (1939-2011), die medewerker is geweest van het wetenschappelijke team van de Opportunity. Het is de vijfde Martiaanse winter die Opportunity in gaat en de plek is vanwege z’n zonnestand gunstig, zodat de stroomtoevoer optimaal is. Op 30 maart 2012 gaat de echte winter op Mars in. De rover hoefde vorige winters niet in zo’n ‘zonlicht-gunstige’ locatie te bivakkeren, omdat ‘ie door z’n ligging vlakbij de evenaar van Mars sowieso veel zon krijgt, veel meer dan z’n collega-Marsrover Spirit. Die laatste moest geregeld in de winterstand om te overleven, hetgeen voortduurde totdat Spirit op 1 mei 2009 in de Marsgrond vast kwam te zitten en daar z’n laatste maanden slijtte. Deze winter moet ook de Opportunity een zonnig plekje uitzoeken, omdat z’n zonnepanelen inmiddels met een laagje stof zijn bedekt en de stroomtoevoer daardoor enigszins hapert. De Opportunity gaat op Greeley Haven niet werkloos de winter afwachten, maar zal daar met radio-technologie – deels ontwikkeld door de twee maanden geleden overleden Greeley – het binnenste van Mars onderzoeken, tot aan de kern van de planeet toe. Dat is nog eens een nuttige overwintering. :bron: Bron: NASA/JPL.

Jupiter, de eerste van 2012

Jupiter en Ganymedes!

In de eerste plaats aan allen en iedereen de allerbeste wensen voor het jaar 2012 …eh…toegewenst!!  OK, de kerstboom staat er bij de meeste mensen nog overeind en een enkeling is nog wellicht op (wintersport)vakantie, maar de oliebollen zijn (hopelijk) verteerd en voor de meeste mensen is “het gewone leven”, wat dat ook moge inhouden, weer zo’n beetje begonnen……en dat geldt dus ook voor de “gewone amateur-astrofotograaf”. Nou vind ik het persoonlijk als niet-vorst en sneeuwliefhebber qua temperatuur een hele beste winter….maar die enorme hoeveelheden “warme regen” zorgen wel voor een behoorlijk “oponthoud” in  de Jupiter-plaatjezzzproduktie. Eergisteren (maandagavond) echter zag het er voor de verandering opeens best wel lekker uit……een kraakheldere avond met venus sprankelend aan de westelijke horizon en Orion stoer in het oosten…ofwel (ogenschijnlijk!!) een ideale avond voor serieus “astrofoto-werk”. Om twee vliegen en ene klap te meppen met een zeer geachte en tevens zeer ervaren collega 2cv-sleutelaar/rijder maar op sterrenkunde-gebied nog een “novice” afgesproken in de Biesbos om hem effe rap in te wijden in de bediening van zijn fraaien nieuw aangeschafte telescoop…en voor mijzelve de gelegenheid om mijn verzameling Jupiter-shots weer een beetje aan te vullen. Dat eerste doel, het wegwijs geraken in “telescopenland”, dat is wel aardig gelukt…maar de poging om een leuk Jupiterplaatje te schieten, die is helemaal in het water gevallen want de wind die in de beschermde binnenstad van Dordrecht “braaf” aanvoelde bleek op de kale open  moerasvlakte van de Biesbos bijkans van orkaankracht, oeps….Mijn telescoop leek wel een dronken windvaan enne…da’s niet echt handig als je “hoge resolutie planeetfotografie” wilt bedrijven! En eigenlijk snap ik niet dat ik zo “oenig” heb kunnen doen, want ik heb zelf nota bene niet al te lange tijd geleden nog een astroblogje geschreven over de voordelen van “binnenstad hoge resolutie planeetfotografie”  t.o.v. het bedrijven van deze tak van sport in de biesbos. Kortom, dat werd dus helemaal niets……de volgende avond echter was het weer “raak” en toen heb ik mijn “speelgoed” weer braaf voor de deur opgesteld. Het, niet onaardige,  dunkt mij,  resultaat is linksboven te aanschouwen. Het maantje links beneden is Ganymedes. Voor de rest is het recept hetzelfde als van al die andere plaatjes: 1800 frames geschoten door een 20 cm newton en vervolgens “verwerkt” met registax tot één plaatje. Afijn, we zijn weer “back in business” en dat voelt lekker!!!

Opgelet, morgen staat de aarde het dichtste bij de zon

Perihelium en aphelium

Allemaal even opgelet: morgen – donderdag 5 januari 2012 – staat de aarde het dichtste bij de zon. Z’n baan is niet helemaal cirkelvormig en om twee uur ‘s middags die dag staat de aarde in haar ‘perihelium’, het punt het dichtste bij de zon. De afstand bedraagt dan 0,983284 AE (Astronomische Eenheid, de afstand aarde-zon), 147 miljoen km. Over een half jaartje, pakweg op 5 juli om 6 uur, staat de aarde in het ‘aphelium, het punt het verste van de zon. Dán bedraagt de afstand 1,016675 AE, 152 miljoen km. Eh perihelium in de winter, aphelium in de zomer, moet dat niet andersom zijn, gelet op het weer? Tsja, dat zou je wel denken. Maar het punt is dat ons klimaat niet afhankelijk is van de afstand van de zon, maar van de schuine stand van de aardas, die 23° uit het lood staat. De invloed van die 5 miljoen km verschil tussen perihelium en aphelium is minimaal. :bron: Bron: Sterrengids 2012.

Titan is aardig in balans


De maan Titan – hierboven prachtig te zien samen met een andere maan van Saturnus, Dione – is niet alleen bijzonder omdat het de enige maan in het zonnestelsel met een atmosfeer is, maar z’n energiebalans blijkt ook nog eens in evenwicht te zijn. Beide kenmerken, de atmosfeer en de evenwichtige energiebalans, doen de maan zeer sterk lijken op de aarde. Een team sterrenkundigen onder leiding van Liming Li (Universiteit van Houston in Texas) bekeek de gegevens van de energiebalans van Titan, welke tussen 2004 en 2010 werd verzameld door aardse telescopen en door de sonde Cassini, die om Saturnus en tussen de manen door vliegt. Met de energiebalans wordt bedoeld hoeveel straling de maan of een planeet van de zon ontvangt en hoeveel wordt uitgestraald. Planeten als Jupiter, Saturnus en Neptunus bijvoorbeeld blijken meer straling uit te zenden, dan ze ontvangen, wijzend op een interne warmtebron. Veranderingen in de energiebalans kan wijzen op klimaatverandering. Gisteren is de Cassini voor de zoveelste keer langs Titan gevlogen en de gegevens daarvan wil men gebruiken om meer te weten te komen over de atmosfeer, die wel tien keer zo dicht is als die van de aarde. Op de foto hierboven, welke op 10 december 2011 gemaakt is door Cassini, zie je Titan op de achtergrond, omgeven door z’n atmosfeer – de blauwe waas er omheen. :bron: Bron: Universe Today.

Juup, Maan en André

De maan, Jupiter en rechtsonder het ISS

Vanavond rond 18.00 uur kwam het ISS weer voorbij. Niet al te hoog, vanuit Nederland maar zo’n 33° maximaal in het zuiden. Maar hoog genoeg om ‘m te ‘vangen’ samen met Jupiter en de maan. In het westen stond ook Venus, maar daar ging het ISS – met aan boord André Kuipers – weer een stuk boven langs. Allemaal 30 seconden belicht met m’n Olympus E-500 camera.

Switch to our mobile site