31 januari 2015

Voor het eerst quasar waargenomen die snel afneemt in lichtsterkte

Credit: Michael Helfenbein/Yale University

Sterrenkundigen van de Yale Universiteit zijn er in geslaagd om voor het eerst een quasar waar te nemen, die in slechts enkele jaren tijd sterk in lichtsterkte is gedaald. Quasars zijn zeer ver verwijderde sterrenstelsels, die in hun kern een zeer actief superzwaar zwart gat hebben, wiens omringende accretieschijf gevoed door de aanvoer van gas en […]

Is onze Melkweg een stabiel en navigeerbaar wormgat?

quantum wormhole

We zijn nog maar net bekomen van de indruk die de science fictionfilm Interstellar op ons heeft gemaakt, of een groepje sterrenkundigen komt met de best wel gewaagde stelling dat ons eigen Melkwegstelsel op wiskundige gronden een wormgat kán bevaten – één van de spectaculaire (tijd)reismethodes uit die film – of dat het zelfs in […]

Voor het eerst is een ‘fast radio burst’ live waargenomen

lightcurve_dotted1000

Ze worden al enkele jaren waargenomen, eerst zes stuks met de Parkes Radio Telescoop in het oosten van Australië in 2007 werden gezien, daarna nog eentje met de Arecibo radiotelescoop in Puerto Rico: Fast Radio Bursts (FRB’s), ook wel de Lorimer uitbarstingen genoemd, naar één van de ontdekkers. Al deze extreem kortstondige uitbarstingen van radiostraling, met […]

Het kosmische zaad van zwarte gaten

seed black hole

De meeste sterrenstelsels worden verankerd door een supermassief zwart gat van miljoenen zonnemassa’s. Deze zwarte gaten zijn belangrijk, aangezien ze de ‘zaden’ van het omringende sterrenstelsel gevormd hebben. Dat betekent dat de zwarte gaten op z’n minst even oud moeten zijn als het omringende sterrenstelsel en dat levert een probleem op voor de kosmologie. Aangezien […]

Koude gasuitstoot van verre sterrenstelsels verklaard

Een vergelijking van de waarnemingen van de koude gasuitstoot en simulaties daarvan (Credit: Tiago Costa).

Britse astronomen hebben ontdekt hoe quasars – de extreem heldere kernen van verre sterrenstelsels – erin slagen om grote hoeveelheden koud gas met snelheden tot 2000 kilometer per uur de ruimte in te blazen. Hoe dit koude gas – de grondstof voor de vorming van nieuwe sterren – zulke hoge snelheden kan bereiken, was tot […]

Hoeveel quasars zie je op deze foto?

RX J1131 small

De Chandra-röntgentelescoop en de Hubble-ruimtetelescoop hebben samen een quasar in beeld gebracht die maar liefst vier keer zichtbaar is (zie bovenstaande foto)! Dat komt doordat we te maken hebben met een zogenaamde zwaartekrachtlens – een merkwaardig effect, voorspeld door Einstein, waarbij de zwaartekracht van een massief voorgrondobject het licht van een achtergrondobject (in dit geval […]

Veranderlijke helderheid is voorbode van botsing tussen zwarte gaten

artist concept supermassive black hole

De helderheidsvariaties van de quasar PG 1302-102 – de heldere kern van een miljarden lichtjaren ver sterrenstelsel – worden waarschijnlijk veroorzaakt door twee om elkaar wentelende superzware zwarte gaten. Tot die conclusie komen wetenschappers van een aantal Amerikaanse instituten, die het licht van de quasar hebben geanalyseerd. Het opvallende gedrag van de quasar is ontdekt […]

Zwarte gaten in botsende sterrenstelsels zijn niet altijd actief

Arp 299

Een nieuwe opname, gemaakt met de Amerikaanse NuSTAR-satelliet, heeft de vraag beantwoord welke van de twee superzware zwarte gaten in het object Arp 299 een sterke bron van röntgenstraling is. Arp 299 bestaat uit een tweetal sterrenstelsels op 134 miljoen lichtjaar van de aarde, die met elkaar in botsing zijn. Beide stelsels hebben een superzwaar […]

Melkwegcentrum blaast gas met 3 miljoen km/uur de ruimte in

outflow bubbels milky way

Onderzoek met de Hubble-ruimtetelescoop heeft voor het eerst informatie opgeleverd over de snelheid en de samenstelling van gas dat miljoenen jaren geleden door het centrum van onze Melkweg is uitgestoten. De metingen, die nog niet zijn afgerond, moeten inzicht geven in de oorzaak van de explosieve gebeurtenis die daar destijds heeft plaatsgevonden. Vijf jaar geleden […]

Chandra neemt grootste röntgenuitbarsting van centrale zwart gat in Melkweg waar

sgra_flare_composite_525

Sterrenkundigen hebben met behulp van de Chandra röntgenruimtetelescoop van de NASA bij het superzware zwart gat Sagittarius A* (kort: Sgr A*) in de kern van de Melkweg de grootste uitbarsting in röntgenstraling ooit waargenomen. Die uitbarsting gebeurde op 13 september 2013 en het zwarte gat produceerde toen 400 keer meer röntgenstraling dan normaal. Hierboven zie […]