30 april 2016

JAXA heeft hoop opgegeven voor röntgensatelliet Hitomi

De Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA heeft de hoop opgegeven dat de röntgensatelliet Hitomi (da’s Japans voor ‘oogpupil’, voorheen Astro-H genoemd) nog gered kan worden. Sinds 26 maart heeft men geen communicatie meer met de Japanse röntgensatelliet Hitomi, die op 17 februari j.l. werd gelanceerd en die precies op die zaterdag operationeel moest worden. De $ 273 miljoen kostende […]

Sterrenkundige Heino Falcke onderscheiden met koninklijk lintje

Professor Heino Falcke van de Radboud Universiteit, die wereldberoemd is om zijn baanbrekend onderzoek naar zwarte gaten in het heelal, heeft dinsdagmiddag een lintje gekregen. Burgemeester Hubert Bruls speldde hem de medaille op die hoort bij het ridderschap in de Orde van Oranje Nassau. De sterrenkundige en astrofysicus Falcke is voorzitter van LOFAR (Low-Frequency Array ofwel ‘lage-frequentie […]

Stoffige donut rondom superzwaar zwart gat in NGC 1068 waargenomen door ALMA

Sterrenkundigen zijn er in geslaagd om voor het eerst de uit stof bestaande donutachtige wolk rondom het superzware zwarte gat in het nabije sterrenstelsel M77/NGC 1068 met behulp van de Atacama Large Millimeter Array (ALMA) te fotograferen. Dergelijke zwarte gaten vinden we in alle kernen van sterrenstelsels en de meesten zijn omgeven door een hete, snel […]

Is ’t vreemd dat veel zwarte gaten in het gebied ELAIS-N1 dezelfde kant uit wijzen?

  Onderzoek met behulp van de Giant Metrewave Radio Telescope (GMRT) in India heeft uitgewezen dat opvallend veel superzware zwarte gaten in de centra van sterrenstelsels, welke zich bevinden in een gebied in het heelal genaamd ELAIS-N1 (schijnbaar één graad groot aan de hemel – twee maandiameters) allemaal dezelfde kant uit wijzen, dat wil zeggen […]

Mmax ≃ (1,203 ± 0,022) MTOV, ’t is maar dat je het weet

Over de vraag hoeveel massa neutronensterren maximaal kunnen hebben wordt al heel lang nagedacht. Reeds in 1939 kwamen de natuurkundigen R.C. Tolman, J.R. Oppenheimer en G.M. Volkoff met berekeningen over de massa van – toen nog hypothetische – objecten, die geheel zouden bestaan uit gedegenereerde neutronen, wat we nu neutronensterren noemen. Er zijn al heel […]

Je verwacht ’t niet: superzware zwarte gaten in eenzame sterrenstelsels

Door gebruik te maken van de ESA/NASA Hubble Space Telescope (HST) in de ruimte en de Gemini Telescope in Hawaï op aarde hebben sterrenkundigen een kolossaal zwart gat ontdekt – 17 miljard zonsmassa’s op de kosmische weegschaal maar liefst – op een plek waar ze ‘m niet hadden verwacht, namelijk in het centrum van een […]

Nagloed van ‘Fast Radio Burst’ blijkt afkomstig van zwart gat in kern sterrenstelsel [Update]

In februari dit jaar werd voor het eerst van een zogeheten ‘Fast Radio Burst’ (FRB) – een zeer kortstondige uitbarsting van radiostraling, voor ’t eerst waargenomen in 2007 – de bron gelokaliseerd, FRB 150418 die gekoppeld kon worden aan het elliptisch sterrenstelsel genaamd WISE J071634.59-190039.2 (kortweg WISE 0716-19), dat zes miljard lichtjaar van de aarde staat. Van […]

Gigantisch zwart gat is “groter dan mogelijk zou moeten zijn”

Het centrale supermassieve zwarte gat van een recent ontdekt sterrenstelsels is veel groter dan mogelijk zou moeten zijn volgens de huidige modellen van galactische evolutie. Het sterrenstelsel staat bekend als SAGE0536AGN en staat op een afstand van 2 miljard lichtjaar. Het stelsel bevat een actieve galactische kern (AGN), een ontzettend helder object dat het gevolg is […]

Temperatuur in kern van quasar 3C273 blijkt veel hoger dan voor mogelijk werd gehouden

3C273 is de helderste quasar die aan de hemel te zien is – met een schijnbare helderheid van +12,9m is het zelfs een object dat door amateur-sterrenkundigen kan worden bekeken. Er zijn inmiddels meer dan 200.000 quasars bekend, de meesten waargenomen met de Sloan Digital Sky Survey (SDSS). Toen ze halverwege de jaren zestig voor ’t […]

Quasar met ‘windsnelheid’ van meer dan… 220 miljoen km/uur (!) gemeten

Sterrenkundigen hebben gebruikmakend van gegevens van de Sloan Digital Sky Survey (SDSS) en bevestigd door waarnemingen met de Gemini Multi-Object Spectrographs (GMOS) op de Gemini North en South telescoop op Hawaï resp. in Chili een quasar ontdekt, waar snelheden van het wegwaaiende gas zijn gemeten van minstens 20% van de lichtsnelheid – da’s meer dan […]