21 oktober 2014

Is Hawkingstraling van een zwart gat nagebootst in het laboratorium?

Jeff Steinhauer bij zijn laboratoriumopstelling, waarin hij hawkingstraling wist te produceren (Credit: Physics World).

In 1974 kwam Stephen Hawking met z’n theorie dat zwarte gaten helemaal niet zwart zijn, maar dat ze bij de waarnemingshorizon een klein beetje straling lekken, dat ze daardoor langzaam in massa verminderen en een eindige levensduur hebben. Veertig jaar later komt Jeff Steinhauer (Technion – Israel Institute of Technology) met een artikel, waarin hij […]

Zwart gat in Melkwegcentrum ‘opgemeten’

Sagittarius A-ster

Amerikaanse en Russische astronomen hebben het superzware zwarte gat in de kern van ons Melkwegstelsel ‘opgemeten’. Er was al bekend dat het zwarte gat een massa heeft van ca. vier miljoen zonsmassa’s, maar op basis van waarnemingen van de Russische RadioAstron-kunstmaan – een radiotelescoop in de ruimte – is nu ook de middellijn bepaald van […]

Bron hoogenergetische neutrino’s geïdentificeerd: zwart gat Sgr A* in kern Melkweg

chandra

Sterrenkundigen weten al tientallen jaren dat de aarde continue gebombardeerd wordt door zeer hoogenergetische deeltjes, zoals de protonen van de kosmische straling. Wat ze alleen niet goed weten is de exacte oorsprong van die deeltjes. Vermoedens zijn er zeker, zoals supernovae en accretieschijven rondom zware zwarte gaten, maar zekerheid is er niet. Maar nu hebben sterrenkundigen […]

Mensen wees gerust, zwarte gaten bestaan gewoon

Voorstelling van Cygnus X-1

Gisteren werden we opgeschrikt met het nieuws dat de wiskundige natuurkundige Laura Mersini-Houghton berekeningen heeft gemaakt, waaruit zou blijken dat zwarte gaten onmogelijk kunnen bestaan – voor de hardcore liefhebbers is hier haar artikel, welke nog niet peer-reviewed is. De blog riep direct een stoot reacties op en op andere blogs wereldwijd werd ook volop gediscussieerd […]

Wiskundige: “zwarte gaten kunnen onmogelijk bestaan”

“Supermassieve zwarte gaten zijn eigenlijk wormgaten”

Dan nu een bericht uit de categorie “zou het (dit keer) echt waar zijn?”. Een Amerikaanse wiskundige beweert namelijk dat zwarte gaten helemaal niet bestaan! Zwarte gaten zijn natuurlijk altijd al een probleem geweest. In een zwart gat komen de twee pijlers van de natuurkunde, kwantummechanica en de relativiteitstheorie, namelijk recht tegenover elkaar te staan. […]

Hubble ontdekt dwergsterrenstelsel met superzwaar zwart gat in centrum

Hubble image of Messier 60 and M60-UCD1

Gebruikmakend van de Hubble ruimtetelescoop zijn sterrenkundigen erin geslaagd om in de kern van een klein dwergsterrenstelsel een superzwaar zwart gat te ontdekken. Het gaat om het stelsel genaamd M60-UCD1, dat zo’n 50 miljoen lichtjaar van ons verwijderd is en dat slechts 300 lichtjaar in diameter is, nauwelijks 1/500e van de diameter van de Melkweg. […]

Eigenschappen van quasars beter verklaard

Grafiek met de gegevens van 20.000 onderzochte quasars

De Chinese astronomen Fellow Yue Shen en Luis Ho (Universiteit van Bejing) hebben aangetoond dat de vele verschillende verschijningsvormen van quasars – heldere, verre objecten die worden ‘aangedreven’ door superzware zwarte gaten – worden bepaald door slechts twee factoren. De ene is de snelheid waarmee materie in het zwarte gat valt, de andere is de […]

Nou is ‘t zeker: middelzware zwarte gaten bestaan echt

M82 in Grote Beer

De heldere röntgenbron M82 X-1 in het nabijgelegen sterrenstelsel M82 (het Sigaarstelsel) is daadwerkelijk een ‘middelzwaar’ zwart gat, met een massa die zo’n vierhonderd keer zo groot is als de massa van de zon. Dat schrijven Amerikaanse sterrenkundigen vandaag in een online publicatie in Nature. In tegenstelling tot stellaire zwarte gaten (de overblijfselen van supernova-explosies, […]

NASA’s NuSTAR ziet zeldzame vervaging van licht van zwart gat

NuSTARRedshift_R004

Sterrenkundigen zijn er met behulp van NASA’s Nuclear Spectroscopic Telescope Array (NuSTAR), een in juli 2012 gelanceerde röntgensatelliet, in geslaagd om bij een superzwaar zwart gat in het centrum van een ander sterrenstelsel een zeldzame verandering van het uitgezonden licht te zien. Een compacte bron van röntgenstraling, genaamd de corona, schoof in enkele dagen tijd […]

Hoe konden de eerste zwarte gaten zo snel groeien?

zwarte gaten

In het jonge heelal wemelde het van de quasars – extreem heldere stralingsbronnen die worden aangedreven door het eetgedrag van supermassieve zwarte gaten. Probleem is echter dat deze vroege zwarte gaten al een miljard jaar na de oerknal miljoenen zonnemassa’s zwaar konden worden. Hoe hebben die zwarte gaten dat zo snel geflikt? Uit een analyse […]