25 oktober 2014

Gelukkige ster overleeft passage van zwart gat met weinig schade

black hole star gas devour

Astronomen hebben gezien wat er gebeurd als een zwart gat een “hapje” van een ster neemt, terwijl de ster het kan navertellen. Veel mensen denken dat zwarte gaten regelmatig complete sterren opslokken, maar dat is niet altijd het geval. Soms weet de ster te ontsnappen en heeft het zwarte gat slechts een fractie van de […]

Special effects van Hollywoodfilm leiden tot ontdekking over zwarte gaten

interstellar black hole

Volgende maand verschijnt eindelijk het scifi-spektakel Interstellar in de bioscopen en het belooft een fantastische reis te worden door ruimte en tijd, maar wist je dat de productie van de film ook tot nieuwe natuurkunde heeft geleid? Dat is misschien niet heel verwonderlijk, aangezien de bekende natuurkundige en expert op het gebied van zwarte gaten, […]

Het superzware zwarte gat in de Melkweg verorbert planetoïden

Illustration of the supermassive black hole at the center of the Milky Way galaxy.

Het superzware zwarte gat Sgr A* in ons Melkwegcentrum vertoont dagelijks een flits. Astronomen suggereerden eerder dat deze flitsen worden veroorzaakt doordat het zwarte gat planetoïden opslokt. De Leidse astronoom Simon Portegies Zwart en zijn promovendus Adrian Hamers hebben dit vermoeden nu bevestigd door de baanevolutie van de planetoïden nabij Sgr A* nauwkeurig te berekenen. […]

Radiogolven van zwarte gaten blokkeren vorming van nieuwe sterren

Het elliptische sterrenstelsel NGC 1132. De de paarsige kleur is de röntgengloed van gas dat te heet is om nieuwe sterren te vormen.

Astronomen hebben ontdekt waarom reusachtige elliptische sterrenstelsels nauwelijks nieuwe sterren produceren. Het blijkt dat radiogolven hiervoor verantwoordelijk zijn, of meer precies: radiogolven die worden uitgestoten door deeltjes die tot bijna de lichtsnelheid versneld worden door het centrale supermassieve zwarte gat. In de ruimte kan superheet gas afkoelen en in sterrenstelsels “vallen”, waarna het kan condenseren […]

Zwart gat P13 consumeert meer gas dan voor mogelijk werd gehouden

P13

Sterrenkundigen hebben aan de rand van het sterrenstelsel NGC 7793 een zwart gat ontdekt dat veel meer gas van een nabijgelegen ster afsnoept dan voor mogelijk werd gehouden. Het zwart gat wordt P13 genoemd en het ligt 12 miljoen lichtjaar van ons vandaan. Je ziet ‘m hierboven, de heldere blauwwitte vlek onderaan – er naast […]

Is Hawkingstraling van een zwart gat nagebootst in het laboratorium?

Jeff Steinhauer bij zijn laboratoriumopstelling, waarin hij hawkingstraling wist te produceren (Credit: Physics World).

In 1974 kwam Stephen Hawking met z’n theorie dat zwarte gaten helemaal niet zwart zijn, maar dat ze bij de waarnemingshorizon een klein beetje straling lekken, dat ze daardoor langzaam in massa verminderen en een eindige levensduur hebben. Veertig jaar later komt Jeff Steinhauer (Technion – Israel Institute of Technology) met een artikel, waarin hij […]

Zwart gat in Melkwegcentrum ‘opgemeten’

Sagittarius A-ster

Amerikaanse en Russische astronomen hebben het superzware zwarte gat in de kern van ons Melkwegstelsel ‘opgemeten’. Er was al bekend dat het zwarte gat een massa heeft van ca. vier miljoen zonsmassa’s, maar op basis van waarnemingen van de Russische RadioAstron-kunstmaan – een radiotelescoop in de ruimte – is nu ook de middellijn bepaald van […]

Bron hoogenergetische neutrino’s geïdentificeerd: zwart gat Sgr A* in kern Melkweg

chandra

Sterrenkundigen weten al tientallen jaren dat de aarde continue gebombardeerd wordt door zeer hoogenergetische deeltjes, zoals de protonen van de kosmische straling. Wat ze alleen niet goed weten is de exacte oorsprong van die deeltjes. Vermoedens zijn er zeker, zoals supernovae en accretieschijven rondom zware zwarte gaten, maar zekerheid is er niet. Maar nu hebben sterrenkundigen […]

Mensen wees gerust, zwarte gaten bestaan gewoon

Voorstelling van Cygnus X-1

Gisteren werden we opgeschrikt met het nieuws dat de wiskundige natuurkundige Laura Mersini-Houghton berekeningen heeft gemaakt, waaruit zou blijken dat zwarte gaten onmogelijk kunnen bestaan – voor de hardcore liefhebbers is hier haar artikel, welke nog niet peer-reviewed is. De blog riep direct een stoot reacties op en op andere blogs wereldwijd werd ook volop gediscussieerd […]

Wiskundige: “zwarte gaten kunnen onmogelijk bestaan”

“Supermassieve zwarte gaten zijn eigenlijk wormgaten”

Dan nu een bericht uit de categorie “zou het (dit keer) echt waar zijn?”. Een Amerikaanse wiskundige beweert namelijk dat zwarte gaten helemaal niet bestaan! Zwarte gaten zijn natuurlijk altijd al een probleem geweest. In een zwart gat komen de twee pijlers van de natuurkunde, kwantummechanica en de relativiteitstheorie, namelijk recht tegenover elkaar te staan. […]