Door Herschel ontdekte stofschillen rondom CW Leonis
Bron: Nova.
Herschel ontdekt stofschillen rondom reuzenster CW Leonis
21 september 2011 Door Reageer
Bron: Nova.
Spitzer’s blik op het centrum van de galactische metropool
19 maart 2011 Door Reageer
Met de infrarood-ruimtetelescoop Spitzer van de NASA hebben sterrenkundigen bovenstaande foto gemaakt van het centrum van de Melkweg. Het is een recent gemaakte opname van dat stuk aan de hemel, waar Spitzer eerder al een brede opname – van maar liefst 120° – van had gemaakt. Bovenstaande foto heeft een beter contrast dan die vorige en toont daarom meer details in dat centrale gedeelte van de galactische metropool. Met optische telescopen zou er door verhullende stofwolken weinig van te zien zijn, maar met de IR-ogen van Spitzer kan men diep door de stofwolken heendringen. Je ziet diverse kleuren, die verschillende objecten voorstellen. De blauwe gloed op de foto – die overigens niet werkelijk blauw is – komt van miljoenen sterren, het groen is van de zogenaamde PAK’s, polycyclische aromatische koolwaterstoffen, tot lichten gebracht door nabije jonge, massieve sterren, en de geel-rode gebieden zijn stofwolken, die met hun warmte infraroodstraling uitzenden. De foto van Spitzer toont een immens gebied, 2.400 lichtjaar in lengte (aan de hemel 5,3°) 1.360 lichtjaren in breedte (3°). De meest heldere wolk in het midden is infraroodlicht dat komt van een enorme stercluster in de kern van het Melkwegstelsel, in de buurt van het superzware zwart gat dat daar is gehuisvest. Voor de pixel-fanatici: de full-resolution foto is hier in tif-formaat verkrijgbaar, 432 Mb op de weegschaal. Bron: NASA/JPL.
M63, de kosmische paarse zonnebloem
5 maart 2011 Door 2 Reacties
Zie hierboven Messier 63, een prachtig spiraalsterrenstelsel in het sterrenbeeld Jachthonden (Canis Venatici), 37 miljoen lichtjaar van ons vandaan. Hij wordt ook wel het zonnebloemstelsel genoemd, drie keer raden waarom dat is. In dit geval een paarse zonnebloem, want de infrarood-ruimtetelescoop Spitzer van de NASA heeft M63 in infraroodlicht vastgelegd en dat leverde deze paarsgetinte foto op. Die paarse wolkjes in de spiraalarmen zijn stofwolken, die op optische foto’s als donkere wolken te zien zijn. De warmte van die wolken wordt door Spitzer in de vorm van dat IR-licht opgemerkt en dat zorgt ervoor hij ze wel kan zien en een telescoop als Hubble niet. Even de kleuren op de foto toelichtend: blauw is IR-licht met een golflengte van 3,6 micrometer, groen 4,5 μm en rood staat voor 8,0 μm. Die blauwe ster rechts is een voorgrondster in onze eigen Melkweg en daaronder staat een achtergrond-sterrenstelsel, dat véél verder weg staat dan M63. Bron: JPL/NASA.
Herschel meet hoeveel donkere materie nodig is voor vorming sterrenstelsel
16 februari 2011 Door Reageer
Zo zo, wat lees ik zojuist op Twitter:
Herschel Measures Dark Matter Required for Star-Forming Galaxies: The Herschel Space Observatory has revea... http://bit.ly/gXXuUZ #nasa
@Spacevidcast
Spacevidcast
Dàt donkere materie – het mysterieuze goedje dat zo’n 23% van het gehele heelal schijnt uit te maken, naast 4% gewone materie en 73% donkere energie – een belangrijke rol speelt bij de formatie van sterrenstelsels, waar een verhoogde stervorming aan de gang is, wisten de sterrenkundigen al. Vraag was alleen hoeveel donkere materie benodigd is om te komen tot dit (g-)astronomische culinaire kunstje. Is er te weinig donkere materie, dan zal een sterrenstelsel in wording uiteenvallen tot er niets overblijft, is er te veel dan ontstaat niet één groot sterrenstelsel, maar vele kleintjes. Met de infraroodsatelliet Herschel hebben ze het juiste ‘recept’ gevonden voor een star-formation galaxy: 300 miljard zonmassa aan donkere materie. De mei 2009 gelanceerde satelliet Herschel kwam hieraan door het bestuderen van infraroodstraling, afkomstig van sterrenstelsels 10 à 11 miljard lichtjaar ver weg. Onder andere deze sterrenstelsels – àl die puntjes op de foto – in het gebied genaamd Lockman Hole in het sterrenbeeld Grote Beer:
Herschel keek feitelijk niet naar de afzonderlijke sterrenstelsels, maar naar de kosmische infraroodachtergrond, die door de sterrenstelsels in gezamelijkheid wordt geproduceerd. De uitkomst was dat de sterrenstelsels meer geclusterd zijn in groepen dan men aanvankelijk dacht. De mate van clustering hangt weer af van de hoeveelheid donkere materie en na ingewikkelde berekeningen kwam men op de benodigde hoeveelheid donkere materie voor één afzonderlijk sterrenstelsel. Die exotische materie, waarvan wetenschappers nog nooit één gram direct hebben waargenomen, moet als een soort van gravitationele bron werken voor gewone materie en zodoende de aanzet geven tot de vorming van een sterrenstelsel en de daarbij behorende stervorming. Bron: NASA.
Eh… even iets verklappen: dat ik deze Astroblog met die Tweet over Herschel’s ontdekking begon kwam doordat ik een nieuwe plugin wilde uittesten, Blackbird Pie. Het grappige ervan is dat je ìn die ‘afbeelding’ kunt klikken op de diverse links. Het werkt! 
WISE brengt de ‘wegloopster’ Zeta Ophiuchi in beeld
26 januari 2011 Door 3 Reacties
Deze prachtige opname is gemaakt door NASA’s Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE), de satelliet die op 14 december 2009 werd gelanceerd en die sindsdien de infraroodhemel in kaart brengt. Wat je ziet is de ster Zeta Ophiuchi, afgekort ζ Oph, en diens omgeving. Het is die blauwe ster in ‘t midden. Het is een zogenaamde wegloopster – geen idee of die vertaling juist is, in het Engels noemen ze ‘m een runaway star – en dat is niet voor niets. Ooit maakte ζ Oph deel uit van een dubbelstersysteem, maar op een gegeven moment zei z’n collega-ster vaarwel tegen de wereld en barstte in een giga-explosie als supernova uit elkaar. ζ Oph werd door de kracht weggeslingerd en sindsdien snelt de ster met een vaartje van 24 km per seconde door de interstellaire ruimte. Klinkt leuk, zo’n ster wegslingeren, maar vergis je niet wàt er is weggeslingerd: ζ Oph is zelf een ster van twintig zonmassa’s zwaar en z’n lichtkracht is 65.000 keer zo groot als die van de zon. Oeps! Afijn, de infraroodopname van WISE laat prachtig zien hoe ζ Oph door de interstellaire gas- en stofwolken suist. Ver van de ster verwijderd zijn die prachtig golvende, groengekleurde wolken. Dichterbij ζ Oph komen we oranjegekleurde wolken voor, welke onder invloed van de ultraviolette straling van de ster oplichten. En boven de ster zie je een gele boog, welke een soort van boeggolf is. ζ Oph vliegt van rechtsonder naar linksboven en de sterrenwind die de wegloopster daarbij uitstraalt duwt de voor hem (haar?) liggende stof- en gaswolken ineen en dat zie je als die boeggolf. We hebben zo’n boeggolf wel eens vaker gezien, namelijk bij de superreus Betelgeuze. Denk nou niet dat ζ Oph z’n hele leven aan het weglopen blijft, want over pakweg 4 miljoen jaar zal ‘ie z’n voormalige compagnon achterna gaan en ook een supernova worden. Hoe oud de ster nu is? Ook vier miljoen jaar, dus halverwege z’n leven, welke gekenmerkt wordt door het motto ‘live fast, die young’. Bron: WISE.
Spitzer Space Telescope: The Musical
28 november 2010 Door Reageer
Spitzer is de infraroodsatelliet van de NASA, die al enkele jaren in de ruimte fantastisch werk doet en menig ontdekking op z’n naam heeft staan. Van die ontdekkingen heeft men op vernuftige wijze een serie van video”s uitgebracht, IRrelevant astronomy (yep, IR=infrarood), waarvan ik jullie er eerder drie heb laten zien, namelijk deze, deze en eh…. oh ja en deze. En nou is er deze: Spitzer Space Telescope, The Musical, met in de hoofdrollen zanger Danny Tieger, Buffy Henshaw en Tom Phillips.
OK toegegeven, met dit nummer zullen ze de Top 40 nooit en te nimmer halen, maar het klinkt allemaal wel leuk. Bron: Astropixie.
Spitzer ziet gigantische uitbarsting van stervorming
24 november 2010 Door Reageer
Met behulp van NASA’s Spitzer infrarood ruimtetelescoop hebben sterrenkundigen een botsing waargenomen tussen twee sterrenstelsels, die geleid heeft tot een gigantische uitbarsting van stervorming. De hoeveelheid uitgezonden infraroodstraling van het gebied waar die stervorming plaatsvindt – op de foto hierboven dat roodgekleurde gebied in het midden – is net zo groot als dat wat een compleet sterrenstelsel uitzendt. De stervorming is in optisch en ultraviolet licht totaal niet te zien, verhinderd door dichte stofwolken die de straling tegenhouden. Maar de straling verwarmt de stofwolk en het is de infraroodstraling van die warmte welke door Spitzer is opgemerkt. De botsende sterrenstelsels in kwestie staan bekend onder de naam II Zw 096 en ze staan 500 miljoen lichtjaar ver weg in het sterrenbeeld Dolfijn. De botsing tussen de sterrenstelsels heeft een gebied van ongeveer 700 lichtjaren doorsnede gecreëerd, buiten de kernen van de sterrenstelsels gelegen, waar naar schatting voor 100 zonmassa’s per jaar nieuwe sterren ontstaan. Da’s wel tien keer zo veel aan off-nuclear starburst – zoals dat in vaktermen heet – als de vorige recordhouder op dat gebied, het Antennestelsel. Van botsingen tussen sterrenstelsels zullen de sterren in die stelsels normaal gesproken weinig merken, daarvoor staan ze gemiddeld ter ver uit elkaar. Maar met de gas- en stofwolken is het een ander verhaal, want die zullen door de botsing plaatselijk dichter en heter worden en tot verhoogde stervorming leiden. De aldus geproduceerde jonge sterren zenden ultraviolette straling uit, maar van die straling is zoals gezegd niets te zien door dichte omhullende stofwolken. Gelukkig dat Spitzer de warmte van die wolken wel kan zien. Meer info over de vondst vind je in dit wetenschappelijke artikel, welke in juli dit jaar in het vakblad The Astronomical Journal verscheen. :bron: Bron: Spitzer.
Herschel speurt naar zwaartekrachtslenzen
4 november 2010 Door Reageer
Vijf door Herschel-ATLAS gevonden zwaartekrachtslenzen
Koude fase WISE afgelopen, nu start z’n warme fase
5 oktober 2010 Door Reageer
Het koelmiddel (helium) aan boord van de Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE), de op 14 december 2009 gelanceerde infrarood-satelliet van de NASA, is op. Dat spul is nodig om de instrumenten bij temperaturen net boven het absolute nulpunt (-273 °C) te laten functioneren. Je zou denken, geen koelmiddel dus einde missie. Maar net als met de andere infrarood-satelliet van de NASA, Spitzer, zijn de heren/dames technici niet bij de pakken neer gaan zitten en hebben ze de ‘koude fase’ gewoon vervangen door de ‘warme fase’, officiëel de NEOWISE Post-Cryogenic Mission. Twee van de vier IR-instrumenten kunnen namelijk ook zonder dat koelmiddel blijven waarnemen. En zoals we bij Spitzer hebben gezien betekent dat dat we er nog heel veel plezier aan kunnen beleven. Als een goed belastingbetaler betaamt moeten we natuurlijk wel de vraag stellen wat die koude fase van WISE allemaal heeft opgeleverd – OK, het is een Amerikaanse satelliet, dus waar maak ik mij druk om, maar het gaat om het principe. Nou, de opbrengst is geweldig, mogen we wel stellen. Behalve de gehele infraroodhemel in 1,8 miljoen foto’s heeft WISE ook 19 kometen ontdekt plus ruim 33.500 planetoïden. Mocht je denken, pffff… dat zijn allemaal saaie stukken rots in de ruimte, bedenk dan dat er 120 aardscheerders bij zaten, potentiële ‘Megaknallers’ dus, die tegen de aarde kúnnen botsen. De volgende video toont hoe die oogst van driekwart jaar waarnemen door WISE vergaard werd. Indrukwekkend!
Exit WISE, enter NEOWISE. Bron: NASA/JPL.
Waterdamp gevonden in de atmosfeer van een koolstofster
2 september 2010 Door Reageer
CW Leonis met de signaturen van waterdamp
[Lees meer...]
Social profiles Adrianus V