20 mei 2013

Europese IR-satelliet Herschel opgehouden met functioneren

herschel_planck_380

De op 14 mei 2009 gelanceerde Europese infraroodsatelliet Herschel is er na drie jaren van waarnemingen aan koele objecten in het heelal mee opgehouden. De reden is eenvoudig: de 2300 liter vloeibare helium aan boord – noodzakelijk om de instrumenten tot vlak boven het absolute nulpunt te koelen – is op. Vandaag bleek uit communicatie [...]

Herschel en Spitzer zien de groeistuipen van jonge sterren in de Orionnevel

De met Spitzer gemaakte foto van de protosterren in de Orionnevel

De Orionnevel (M42) is één van de meest bekende objecten aan de hemel, een grote wolk van gas – voornamelijk geïoniseerd waterstof, HII – en stof in het sterrenbeeld Orion, een ware kraamkamer van nieuwe sterren. De jongste sterren in de Orionnevel zijn eigenlijk nog protosterren, sterren die hun ‘motor’ nog niet hebben aangezet, de fusie van [...]

Herschel ontdekt stofschillen rondom reuzenster CW Leonis

Door Herschel ontdekte stofschillen rondom CW Leonis

Een internationaal team sterrenkundigen onder leiding van astronome Leen Decin (KU Leuven en Universiteit van Amsterdam) heeft een reeks schillen van koud stof ontdekt rond de reuzenster CW Leonis – alias IRC+10216, een ster die nogal eens in verband wordt gebracht met komeet Elenin. Het team gebruikte het gevoelige PACS-instrument van de Herschel-ruimtetelescoop om voor de [...]

Spitzer’s blik op het centrum van de galactische metropool

Spitzer's foto van het centrum van de Melkweg

Met de infrarood-ruimtetelescoop Spitzer van de NASA hebben sterrenkundigen bovenstaande foto gemaakt van het centrum van de Melkweg. Het is een recent gemaakte opname van dat stuk aan de hemel, waar Spitzer eerder al een brede opname – van maar liefst 120° – van had gemaakt. Bovenstaande foto heeft een beter contrast dan die vorige [...]

M63, de kosmische paarse zonnebloem

M63, het zonnebloemstelsel

Zie hierboven Messier 63, een prachtig spiraalsterrenstelsel in het sterrenbeeld Jachthonden (Canis Venatici), 37 miljoen lichtjaar van ons vandaan. Hij wordt ook wel het zonnebloemstelsel genoemd, drie keer raden waarom dat is. In dit geval een paarse zonnebloem, want de infrarood-ruimtetelescoop Spitzer van de NASA heeft M63 in infraroodlicht vastgelegd en dat leverde deze paarsgetinte foto [...]

Herschel meet hoeveel donkere materie nodig is voor vorming sterrenstelsel

Lockman Hole in Grote Beer

Zo zo, wat lees ik zojuist op Twitter: Dàt donkere materie – het mysterieuze goedje dat zo’n 23% van het gehele heelal schijnt uit te maken, naast 4% gewone materie en 73% donkere energie – een belangrijke rol speelt bij de formatie van sterrenstelsels, waar een verhoogde stervorming aan de gang is, wisten de sterrenkundigen [...]

WISE brengt de ‘wegloopster’ Zeta Ophiuchi in beeld

zeta_ophiuchi

Deze prachtige opname is gemaakt door NASA’s Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE), de satelliet die op 14 december 2009 werd gelanceerd en die sindsdien de infraroodhemel in kaart brengt. Wat je ziet is de ster Zeta Ophiuchi, afgekort ζ Oph, en diens omgeving. Het is die blauwe ster in ‘t midden. Het is een zogenaamde [...]

Spitzer Space Telescope: The Musical

Spitzer is de infraroodsatelliet van de NASA, die al enkele jaren in de ruimte fantastisch werk doet en menig ontdekking op z’n naam heeft staan. Van die ontdekkingen heeft men op vernuftige wijze een serie van video”s uitgebracht, IRrelevant astronomy (yep, IR=infrarood), waarvan ik jullie er eerder drie heb laten zien, namelijk deze, deze en eh…. oh [...]

Spitzer ziet gigantische uitbarsting van stervorming

Onderin het gigantische stervormingsgebied in II Zw 096

Met behulp van NASA’s Spitzer infrarood ruimtetelescoop hebben sterrenkundigen een botsing waargenomen tussen twee sterrenstelsels, die geleid heeft tot een gigantische uitbarsting van stervorming. De hoeveelheid uitgezonden infraroodstraling van het gebied waar die stervorming plaatsvindt – op de foto hierboven dat roodgekleurde gebied in het midden – is net zo groot als dat wat een [...]

Herschel speurt naar zwaartekrachtslenzen

Zó werkt de zwaartekrachtslens: licht van een ver verwijderd sterrenstelsel wordt afgebogen door een voorgrondstelsel.

Astronomen hebben een nieuwe manier ontdekt om ‘kosmische zoom-lenzen’ te vinden: met ESA’s Herschel Ruimtetelescoop. Dat is gebeurd binnen het Herschel-ATLAS-project waarbij honderdduizenden sterrenstelsels op sub-millimeter golflengten in kaart worden gebracht. De Leidse astronoom Paul van der Werf is co-auteur van een artikel hierover in Science dat op 5 november verschijnt. De lenswerking ontstaat als het [...]